Arýlar aıalaǵan kitaptar

Qyzdar ýnıversıtetinde bilim alyp júrgen boıjetkenderdiń birinshi dosy qalamgerlerdiń týyndylary bolyp sanalady Uly Abaı danamyz «Artyq ǵylym kitapta, erinbeı oqyp kórýge» dep, kitaptyń qanshalyqty qasterli uǵym ekenine baǵa berýi tegin emes. Kitap óz boıyna ómirdegi barlyq qajetti dúnıelerdi syıdyrǵan. Kitapty adamzat balasynyń ıgiligine, jaqsy tustaryna paıdalaný, erteńgi júz jylǵy urpaqtyń jemisine aınalatynyn tarıh júzi biledi. Kitap arqyly adam bir-biriniń janyn túsinse, onyń qudiretimen halyqtardyń dostyǵy odan ary nyǵaıady. Kez kelgen qoǵam uly maqsattar qoıyp, qaryshtap damýdy maqsat etse, onda kitaptyń baǵasyn jete uǵynýy tıis. Kitapty saqtaıtyn, ǵasyrdan ǵasyrǵa jetkizetin qural – kitaphana. Kitaphanasy mol shoǵyrlanǵan qalalar ádette ǵylym men mádenıettiń oshaǵyna aınalyp jatady. Elbasy N.Á.Nazarbaev «HHI ǵasyr mádenıettiń, ǵylym men bilimniń ǵasyry. Bar bilimniń qaınar kózi – kitaphana» dep aıtýynyń ózinde úlken mán-maǵyna jatqany aıdan anyq, beseneden belgili. Qazaq topyraǵy erteden kitaphananyń iri mekenderiniń birinen sanalǵan. Oǵan áıgili Otyrar kitaphanasyn alsaq jetip artylady. Osydan bolar, ejelgi qala aımaǵynan álemge tanymal uly oıshyldardyń ómirge kelý qubylysy. Ǵylym men bilimniń oshaqtary sanalǵan medreseler ózderiniń jeke kitaphanasymen málim bolǵan. Túrkistan, Qarnaq, Sozaq qalalarynda jumys atqarǵan medreselerde kitaphana bólmeleri bolyp, oǵan arnaıy qor ustaǵan. Mysalǵa, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesinde kitaphana bólmesiniń bolýy sonyń bir aıǵaǵy. Ol jol búginge deıin jalǵasyp keledi. Medreseler ornyn toltyrǵan ýnıversıtetter men ınstıtýttar derbes kitaphanalaryn ashty. Ýnıversıtetterdiń bedeli kitap qorlarynyń sanymen jáne qyzmet kórsetý sapasymen tyǵyz baılanysty ekendigi anyq. Qazaqstandaǵy oqý ordalary osyny eskere otyryp, kitaphananyń zamanaýı jabdyqtalýyna, qyzmet kórsetý aıasynyń jedeldigine erekshe nazar aýdaryp keledi. Olardyń ishinde ınnovasııalyq tehnologııalardy meńgerýge talap qoıylýda. Qandaı da bir JOO-nyń kitaphana bazasy joǵary satyda jasaqtalsa, sol oqý ornynyń bilim deńgeıi aldyńǵy qatarda bolýy zańdylyqqa aınaldy. Kitaphanalardy erekshe nazarǵa alý, bolashaǵyn erte boljaıtyn basshynyń isine aınaldy. Osy rette, kitaphanasynyń zamanaýı talaptarǵa jaýap berýimen ózindik orynǵa ıe Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıver­sı­teti­niń ǵylymı kitaphanasyn aıryqsha ataǵan jón. Ýnıversıtet rektory Dınar Nóketaeva bul rette bylaı dep áńgime órbitti: «Ýnıversıtettegi ǵylymı kitaphana ózindik qurylymymen jáne jaýapkershilikterimen daralanady. Sebebi, bul kitap saraıynyń qabyrǵasynda kitapqa eń senimdi qaraıtyn mamandyq ıeleri bitirip shyǵady. Elimizdegi alǵashqy kitaphanany qalyptastyrǵan irgeli oqý oryndarynyń biri ol – Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti desek, jańylyspaǵanymyz bolar. Bul oqý oryny «kitaphanashy» mamandyǵyn daıarlap, qajetti tustardy qamtamasyz etýimen qalaı maqtansa, kitap qorynyń kórsetkishimen de solaı tańǵaldyrady». 1948 jyly ashylǵan ýnıversıtet kitaphanasy alǵashqy kezde 3190 dana kitaptan quralsa, al 1984 jyly kitaphana jańa ǵımaratqa kóship, kitap qory edáýir ulǵaıǵan. Kitaphana 2012 jyly kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. Sondyqtan da, ǵylymı kitaphananyń sońǵy jyldardaǵy jetistikteri men alǵa qoıǵan baǵyttaryna keń toqtala ketý jón sekildi. Kitaphanany qurý tarıhyn aıtqanda, mundaǵy kásibı maman kitaphanashylardyń rólin de erekshe atap ótý mańyzdy. Kitaphananyń tynys-tirshiligin tanyp, ony oqyrmandarǵa ózine tán uqyptylyqpen usyna bilýde áıel zatynyń orny aıryqsha bolyp tabylady. Kitaptyń jaratylysy tazalyqty talap etetinindeı, názik jaratylys ıeleri de kitaptyń talǵamyna kirshiksiz jaýap beretindigimen tańǵaldyrady. «Bizdiń ǵylymı kitaphananyń negizgi qyzmetiniń biri – aqparattyq qural bolyp tabylady. Bul zamanaýı úlgidegi qurylym jobasy. Sonymen qatar, kitaphana óz mindetterine kitap qoryn jınaqtaý men saqtaýdy uıymdastyrý, oqyrmandarǵa oqý úrdisine qajetti qujattardyń tolyq jınaqtary men ǵylymı basylymdardy paıdalanýyna múmkindik berý. Ǵylymı kitaphananyń qurylymdyq bólimi 5 bólim boıynsha jumys jasaıdy, jalpy aýmaǵy – 4295 sharshy metr. Jalpy, jumys aýqymdylyǵy men mindetterine baılanysty Almaty qalasyndaǵy kitaphanalardyń aldyńǵy qatarynan oryn ala alady. Kitaphananyń oqý zaldaryndaǵy oryndyqtar sany – 450, oqyrmandarǵa 2 abonement, 5 oqý zal­dary arqyly qyzmet kórsetedi. Bilikti basshy men ujymdyq túsinistik – zańdylyq boıynsha jumystyń jemisti alǵa basý shartynyń eki faktory bolyp tabylady» dep óz oıyn ortaǵa saldy Ǵylymı kitaphananyń dırektory Baqytjamal Baǵasharova. Rektordyń izerleýi arqasynda kitaphanaǵa Ǵylymı kitaphana mártebesi berildi desek, 2011 jyldan beri kitaphana ómirinde birneshe mańyzdy jańalyqtar legi boldy. Mysaly, halyqaralyq jýrnaldar bazasyna shyǵatyn ınteraktıvti derekkózderi usynylyp, 2012 jyly «Mádenı mura – ulttyq qundylyq» atty bıblıografııalyq kórsetkishi jaryq kórdi. 2012 jylǵy qazan aıynda oqyrmandarǵa 70 oryndyq elektrondy resýrstar ortalyǵy ashyldy. 2013 jyly kitaphana ámbebap ondyq jikteý klassıfıkasııasyna kóshti. Sol jyly QR Joǵary oqý oryndary Kitaphanalyq qaýymdastyǵy sheńberinde ótken «Úzdik kásiptik ıdeıalar» atty dıplomymen marapattaldy, – dep sózin sabaqtady kitaphana dırektory, osy ýnıversıtet túlegi Baqytjamal Telmanqyzy. Aıtsa aıtqandaı, ýnıversıtet Ǵylymı kitaphanasynyń jetistikterin ataýdyń ózi bir ǵanıbet. Ol, árıne, úlken qýantatyn jaıt. Kóńili túzý, kózi qaraqty adamnyń biletinindeı, kitapty ulaǵattaý bolashaqtyń myzǵymas ólshemi ekendigi barshamyzǵa aıan. Taǵy da Abaı atamyzdyń ulaǵatty sózderin tilge tıek etsek, «Ustazdyq etken jalyqpas, úıretýden balaǵa» degenindeı, ýnıversıtette «kitaphanataný» jáne «bıblıografııa» mamandyǵy boıynsha stýdentterge bilim berip júrgen Almagúl Kúrishbekova, Sandýǵash Shaǵalanova, Qaıypjamal Iskakova, Baqytgúl Tantakova, Baqyt Saǵyndyq, Almagúl Kenjebekova, Názıpa Esenbekova, Baqytjan Ábekenova sııaqty óz isiniń naǵyz mamandaryn atap ótken jón. Atalmysh ujym az ýaqyttyń ishinde kitapha­na­nyń ónimdiligin sapa tusynan arttyryp, ishki jáne syrtqy baılanystardy ońtaılandyrý men jetildirýde aıtarlyqtaı sharýalar tyndyr­dy. Eń bastysy, oqyrmandarǵa aqparattyń qol­jetim­diligin arttyrý úrdisi belgili jolǵa qoıyl­dy. Qorǵanbek AMANJOL, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.