PARLAMENT

"Egemen Qazaqstannyń" arnaýly beti

«Altyn belgi» alýǵa 1-2 baly jetpeı qalǵan balalardyń jumysyna óte muqııat qaraǵan jón Májiliste palata Spıkeri Qabıbolla Jaqypovtyń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta depýtat Gúlmıra Isimbaeva Premer-Mınıstr Kárim Másimovke depýtattyq saýal joldady. Onda bylaı delinedi: «Taıaýda ǵana elimizde mektep túlekteriniń Ulttyq biryńǵaı test tapsyrýy aıaqtaldy. UBT-ny ótkizý bıylǵy jyly birshama táýir uıymdastyrylyp, ótken jyldarmen salystyrǵanda jaq­sarǵanyn atap ótý kerek. Alaıda, jekelegen problemalar da joq emes. Parlament Májilisiniń depýtattary – «Nur Otan» frak­sııasynyń músheleri orys tilinde oqytatyn mektepterdiń túlekteri úshin qazaq tili boıynsha, qazaq tilinde oqytatyn mektepterdiń túlekteri úshin orys tili boıynsha baldardy eskerý qajettigi týraly máseleni ártúrli deńgeılerde birneshe ret kóterdi. Bul másele áli kúnge deıin sheshilgen joq. Osy pánder boıynsha baldar bilim berý grantyn alýǵa arnalǵan konkýrs­ta eskerilmeıdi. Alaıda, baldyń tómendeýi eskeriledi. Mysaly, Almaty qalasyndaǵy M.Maqataev atyndaǵy №140 mek­­­tep-gımnazııanyń «Altyn belgige» úmitker oqýshysynyń ata-anasynan hat aldyq. Olardyń balasy qazaq tili páninen – 24, Qazaqstan tarıhy páninen – 24, matematıka páninen – 24, aǵylshyn tili páninen – 24 ball, ıaǵnı 4 pánnen de 5 degen baǵa alyp, joǵary upaı jınaǵan, biraq qazaq mektebindegi orys tili páninen kem alǵan 1 baly «Altyn belgige» 1 ball jetkizbeı tastaǵan. Bul oqýshy on bir jyl boıy úzdik oqyǵan. Aǵylshyn tili páninen aýdandyq, qalalyq olımpıadalar men shyǵarmashylyq baıqaýlarǵa qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe bolǵan. UBT-da berilgen tapsyrmadaǵy jaýapta tynys belgisi qoıylmaǵandyqtan qateleskendigin aıtyp, apellıasııalyq komıssııaǵa ótinish jazǵan. Rasynda da, №6224 nusqadaǵy 14-tapsyrmanyń jaýaptarynyń biri retinde berilgen: «Dobroe nachalo polovına dela» degen jaýapta tıisti syzyqsha belgisi qoıylmaǵan. Durysy: «Dobroe nachalo – polovına dela». Sóılem ortasyna syzyqsha qoıylýy qajet ekendigi aıdan anyq. Test tapsyrmasyndaǵy qatelik jaýaptyń durys bolmaýyna aparyp soqtyrǵan. Bul – durys eskertý. Sondyqtan da, oqýshynyń talabyn eskerip, 1 ball qosýǵa bolatyn edi. Ol zańdy. Biraq apellıasııalyq komıssııa onyń ótinishin qaramaǵan dep shaǵymdanyp otyr ata-anasy. 11 jyl boıy kileń beske oqyp, testileýde de negizgi pánderdiń bárinen bes alyp, «Altyn belgige» laıyq bolǵan oqýshyǵa qazaq mektebindegi orys tili páni, orys mektebindegi qazaq tili páni nege kedergi bolýǵa tıis?! Sondyqtan, ol pán bilim berý grantyn alýda eskerilmeıtini sııaqty, «Altyn belgi» alý úshin de eskerilmeýi kerek dep sanaımyz. Sonda ǵana ádildik ornar edi. Apellıasııalyq komıssııalar aldaǵy ýaqytta óz mindetine jaýapkershilikpen qarap, suraq­tardaǵy tynys belgilerdiń, tıpo­grafııanyń kinásinen ketken, taǵy basqa qatelerdiń de bala taǵdyryna áser etetindigin eske­rip, bilikti mamandar retinde ádil sheshim shyǵarýǵa umtylýy qajet. Ásirese, «Altyn belgi» alý­ǵa 1-2 baly jetpeı qalǵan bala­lardyń jumysyna óte muqııat qarap, kúmán jaǵdaıdyń bári oqý­shynyń paıdasyna sheshilýge tıis dep esepteımiz. Atalǵan máseleler muqııat qaralyp, oń-sheshim tabýyna yqpal etýińizdi suraımyz».

Tamyry – bir, maqsaty – aıqyn, bolashaǵy – ortaq

Bakýde Túrkitildes elder Parlamenttik Assambleıa­synyń (TúrkPA) 5-plenarlyq otyrysy ótip, oǵan Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov bastaǵan parlamenttik delegasııa qatysty.   Osydan 5 jyl buryn dál osy Bakýde TúrkPA-nyń alǵashqy plenarlyq otyrysy ótken bolatyn. Quramyna Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Túrkııa elderi kiretin Parlamenttik Assambleıa Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan. Osy ýaqyt aralyǵynda uıym túrkilik birlikti jaqyndastyrý men nyǵaıtýda tıimdi únqatysý alańyna aınaldy. Kezekti plenarlyq otyrys Assambleıanyń damýyna qa­tys­ty jáne kún tártibindegi sal­maq­ty saýaldardy qamtydy. Mańyz­dy shara bastalmas buryn tórt eldiń parlamenttik dele­gasııa jetekshilerin Ázer­baı­jan Prezıdenti Ilham Álıev qabyldady. Kezdesýde Máji­lis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqy­pov «Týrızm salasyndaǵy ynty­maq­tastyq» taqyrybynda Bodrýmda ótken Túrki keńesiniń 4 sammıtiniń qory­tyndysy ekonomıkanyń atal­ǵan mańyzdy baǵytyn damytýǵa serpin beretinin jetkizdi. Túrkitildes elder is-áre­ke­tindegi birlik-berekege aıryqsha nazar aýdaryldy. Ilham Álıev pen Qabıbolla Jaqypovtyń atap ótkenindeı, munaı jáne gaz tasymaldaý boıynsha birlesken jobalar aıasynda ınvestısııa salasyn, aýyl sharýashylyǵyn, kólik jáne kommýnıkasııany damytý eki el arasyndaǵy yqpaldastyqty kúsheıtýdiń basym baǵyttary bolyp tabylady. TúrkPA jıyny uıym tóra­­ǵa­lyǵyn Túrkııadan Ázerbaı­janǵa ótkizý rásiminen bas­taldy. Túrkııa Uly Ulttyq Jına­ly­synyń Spı­keri Djemıl Chı­chek óz eli tóra­ǵalyq etken bir jyl ishin­degi jumys nátıje­leri­ne toq­taldy. Sondaı-aq, halyqaralyq qa­rym-qatynastar, áleýmettik-mádenı, gýmanıtarlyq, ekonomıka, saýda jáne qarjy, sondaı-aq, quqyqtyq máseleler jónindegi komıssııalar 2013 jyly atqarylǵan jumystar boıynsha óz esepterin tapsyrdy. TúrkPA 5-plenarlyq otyrysynda barlyq parlamenttik delegasııa basshylary aldaǵy jumys baǵytyna qatysty óz oılaryn ortaǵa saldy. Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov óz áriptesterin Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Shanhaıda ótken Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń 4-sammıtinde AО́SShK negizinde Azııadaǵy qaýipsizdik jáne damý uıymyn qurý týraly ıdeıasyn qoldaýǵa shaqyrdy. Qabıbolla Jaqypov: – Atalǵan uıym Azııa keńis­tigindegi beıbit damý úderisin qamtamasyz etýde mańyzdy qural­dardyń birine aınalary sózsiz. Sondyqtan, bizdiń Assambleıanyń osy bastamany qoldap, óz usy­nysyn engizetinine senimim zor, – dedi. Májilis Tóraǵasy, sondaı-aq, Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyr­ǵyz­stan, Túrkııa parlament­shileriniń túrkitildes elder jas­tarynyń bilim salasyna qatysty kótergen suraqtaryna da nazar aýdardy. Qabıbolla Jaqypov TúrkPA yqpalyn odan ári kúsheıtýdiń mańyzdylyǵyn sóz ete kelip: – Bizdiń elderimiz parla­­­­ment­teri yntymaqtastyǵy­­nyń uzaq merzimdi strategııasy­ qajet.­ Osy jolda «Túrkitildes elder parlamentteri yntymaqtastyǵyn damytýdyń jol kartasyn» ázirlegenimiz jón bolar edi. Onda kópjaqty yntymaqtastyqtan basqa, bizdiń zańnamalarymyzdy odan ári úılestirýge baǵyttalǵan jeke taraýlar bolady, – dedi Májilis Tóraǵasy. Jıyn barysynda jańa komıssııa quryldy. Jańashyldyqtyń qoldanystaǵy 4 komıssııanyń úsheýine tikeleı qatysty bolmaq. Endi halyqaralyq qarym-qatynas jáne quqyqtyq máseleler biryń­ǵaı komıssııa aıasynda qa­ralady. Ekonomıka, saýda jáne qarjy máseleleri tolyqtaı Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jónindegi komıssııa enshisinde. Qosymsha taǵy da Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar jónindegi komıssııa qurylýda. Al Áleýmettik, mádenı jáne gýmanıtarlyq máseleler jónindegi komıssııaǵa ózgeris engizilmeıdi. Májilis Tóraǵasynyń atap ótkenindeı, Kaspıı teńizi eko­­júıe­­sin saqtaý, sondaı-aq, trans­shekaralyq ózenderdi paıdalaný Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar jónindegi komıssııa jumysynyń basym baǵyttarynyń biri bolmaq. Odan ári Qabıbolla Jaqypov: – Balamaly jáne jańǵyrty­latyn energııa kózderine ar­nal­­ǵan «Bolashaq energııasy» taqyrybynda 2017 jyly halyq­aralyq EKSPO kórmesin ótkizý qarsańynda Astanada osy taqyrypqa qatysty atalǵan komıssııanyń otyrysyn ótkizgen durys bolar edi, – dedi. Plenarlyq jıynda, sondaı-aq, komıssııalar tóraǵalary saı­landy. Ekonomıkalyq yn­tymaqtastyq jónindegi komıssııany Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty Serikjan Qanaev basqaratyn boldy. Al májilismen Nurlan Ábdirov Halyqaralyq qarym-qatynas jáne quqyqtyq máseleler jónindegi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary atandy. Jıyn barysynda atal­ǵan uıymǵa kiretin elder parla­mentshileri Vengrııa Memlekettik jınalysyna TúrkPA-da baqy­laýshy mártebesin usyný múmkin­digin de sóz etti. Jıyn qorytyndysy boıynsha Baký deklarasııasy qabyl­dandy. TúrkPA sharalary aıasynda Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov Ázerbaıjannan, Qyrǵyzstannan, Túrkııadan kelgen áriptesterimen kezdesti. Taraptar halyqaralyq birlestikter aıasynda yntymaqtastyq pen ózara qoldaý atalǵan elder arasyndaǵy strategııalyq áriptestiktiń jarqyn kórinisi ekenin sóz etti. Parlamentshiler kele­si­ jyly maýsym aıynda AstanadaTúrkPA-nyń 6-plenarlyq otyrysynda bas qosatyn bolyp belgilendi. Sáýlebek BIRJAN.

Mádenıet saıasaty tujyrymdamasy

zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etiletin bolady

Parlament Senatynyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıteti «Pre­zı­denttiń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýy aıa­synda elimizdiń  Mádenıet saıasaty tujy­rymdama­synyń ázirlený barysy jáne ony zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý týraly» taqyrypta dóńgelek ústel  ótkizdi, dep habarlady Senattyń baspasóz qyzmeti. Otyrysqa Parlament de­pýtattary, salalyq mı­nıstr­likter men mekemelerdiń ókil­deri, ǵalymdar, elimizdiń belgili mádenıet jáne óner qaıratkerleri qatysty. Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tór­aǵasy Aqan Bıjanov otyrys­ty asha kelip, talqylanyp otyrǵan Mádenıet saıasaty tujyrymdamasynyń jobasy men ony keleshekte iske asyrýdy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵy men ózektiligin atap ótti. Senator Qazaqstandy álemniń damyǵan memleketteriniń qataryna shyǵarý Prezıdent strategııasyndaǵy qoǵamdy mádenı turǵyda jańǵyrtýda negizgi mindetteriniń biri ekenine nazar aýdardy. Álemdik tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, qoǵamnyń mádenı deńgeıi joǵary bolǵan saıyn onyń damý áleýetiniń tıimdiligi de joǵarylaı beredi, dep atap ótti A.Bıjanov. Osyǵan baılanys­ty, ýaqyttyń ózi Mádenıet saıa­saty tujyrymdamasyn ázir­leýdi talap etýde jáne bizdiń mem­leketimizdiń damýynyń stra­tegııalyq mindeti bolyp otyr. Otyrysta baıandama ja­saǵan Mádenıet mınıstri A.Mu­hamedıuly ázirlenip jat­qan Mádenıet saıasaty tu­jyrymdamasynyń negizgi erejeleri týraly aıta kelip, atqarylyp jatqan jumystar jaıynda baıandady.  Mınıstr Qazaqstanda jeke tulǵany damytýdy basty maqsat etetin, barlyq azamattardy biriktirýdi kózdeıtin otandyq tól má­de­nıetti damytýǵa basa nazar aýdarylatynyn atap ótti. Mádenı saıasattyń negizgi maqsaty – elimizdiń birtutas kópultty mádenı keńistigin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan búkilqazaqstandyq mádenı jáne ıdeologııalyq baǵdardy damytýǵa jańa serpin berý, mádenı turǵyda básekege qabi­letti jáne rýhanı deńgeıi bıik qazaqstandyqtardy qalyp­tastyrý, elimizdiń qarqyndy damýy men halyqaralyq salada tartymdy kelbetin pash etýge yqpal etetin qazirgi zamanǵy mádenı klasterler jasaý. Dóńgelek ústel otyry­syn­da kún tártibindegi má­selelerdi talqylaýǵa Baıla­nys jáne aqparat agenttigi tór­aǵasynyń orynbasary A.Ábıbýllaev, Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ prezıdenti E.Amanshaev, Mý­zyka qaıratkerleri odaǵynyń tór­aıymy A.Musaqojaeva, Qa­zaqstan Sýretshiler oda­ǵy­nyń tóraǵasy B.О́mirbekov, «Qazaqstan Azamattyq alıansy» zańdy tulǵalar birlestiginiń prezıdenti N.Erimbetov, Teatr qaıratkerleri odaǵynyń tóraǵasy T.Jamanqulov, T.Júr­genov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń dosenti O.Batýrına, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi B.Tileýhan qatysty. Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń múshesi, Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń  tór­aǵasy N.Ora­zalın otandyq mádenıettiń ózek­ti máseleleri men keleshegi jaıynda óz oılaryn ortaǵa saldy. Dóńgelek ústel otyry­sy­nyń qorytyndysy boıynsha Mádenıet saıasaty tujyrymdamasynyń jobasyn jetildirý jáne ony zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etýdegi sharalar jóninde memlekettik organdarǵa usynymdar ázirl­e­netin boldy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».

Tıisti qadamdar tıimdilikti arttyrady

Parlament Senaty Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıteti Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty halyqqa  Joldaýyn jáne «Indýstrııalyq-ınnovasııalyq qyzmetti memlekettik qoldaý týraly» Zańdy iske asyrý aıasynda «Aımaq ekonomıkasynyń salalyq jáne klasterlik basymdyqtaryn damytý» taqyryby boıynsha Pavlodar oblysynda kóshpeli otyrys ótkizdi. Ekonomıkalyq saıasat, ınnovasııalyq damý jáne kásipkerlik komıtetiniń tóraǵasy Talǵatbek Abaıdildın Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarla­masyn iske asyrýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq negiz jasaýda salalyq komıtet músheleriniń tikeleı qatysýymen Parlament 50-den astam zańdarǵa tıisti ózgerister engizip, qabyldanǵany týraly habardar etti. Taıaý­da «Innovasııalyq tehnologııalar parki» ınno­vasııalyq klasteri týraly» Zań qabyldandy. «Bizdiń elimizdiń ekonomıkasyn uzaq merzimde damytý úshin kelesi besjyldyq sheshýshi ról atqarady. Bir jaǵynan Qazaqstannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa enýi men aldaǵy Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýine baılanysty bul óz kezeginde qatań naryqtyq jaǵdaıdaǵy básekelestikti ańǵartady. Sondyqtan kúrdeli máselelerdi syndarly túrde oılastyryp, qazirgi kezde memlekettik organdar men bıznestiń úılesimdi jumysyn durys josparlaý kerek», dep atap ótti T.Abaıdildın. Kóshpeli otyrysqa qatysýshylar bul taqyryptyń jan-jaqty talqylanǵany ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdy yntalandyrý jónindegi jańa tıimdi sheshimderdi tabýǵa, otandyq óndiristiń tıimdiligin arttyrýda jańa qadamdardy iske asyrýǵa jáne aımaqtaǵy barlyq ónerkásipti damytý jónindegi is júzindegi usynystardy ázirleýge járdemdesetinin atap ótti. Sharaǵa Pavlodar oblysynyń ákimi Qanat Bozymbaev, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń, Munaı jáne gaz mınıstriniń orynbasarlary, sondaı-aq, oblystyq máslıhat pen bıznes qaýymdastyqtarynyń ókilderi qatysty. Kóshpeli otyrys aıasynda senatorlar shaǵyn jáne orta bıznestiń birqatar kásip­oryn­daryn aralap, Kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵynyń jumysymen tanysty. Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy.

О́zara is-qımyldy údetken utymdy

Senatorlar Ikram Adyrbekov pen Dýlat Qusdáýletov EQYU Parlamenttik Assambleıasy Demokratııa, adam quqyqtary jáne gýmanıtarlyq máseleler komıtetiniń tóraıymy, Portýgalııa Parlamenti­niń depýtaty Izabel Santýshpen kezdesti, dep habarlady Senattyń baspasóz qyzmeti. I.Santýsh jyly shyraıly kezdesýler úshin depýtattarǵa alǵys aıtyp, EQYU Parlamenttik Assam­bleıasyndaǵy qazaqstandyq delegasııanyń belsendi jumysyn atap ótti. Qazaqstan ekono­mıka­sy­nyń sońǵy jyldardaǵy damýyn oń baǵalaı kelip, ol Hel­sınkı Qorytyndy aktisiniń 40 jyldyǵy qarsańynda Assam­bleıa­nyń aımaqtaǵy eldermen yntymaqtastyqty údetýde Asta­na­nyń oń róline senim artatynyn jetkizdi. EQYU PA-daǵy Qazaqstannyń parlamenttik delegasııasynyń múshesi, Senattyń Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy I.Adyrbekov portýgaldyq áriptesiniń Astanaǵa alǵashqy saparyn quptaı otyryp, EQYU qyzmetin onyń barlyq úsh ólsheminde kúsheıtý jónindegi Parlamenttik Assambleıa basshylyǵynyń kúsh-jigerin Qazaqstan tarapy jan-jaqty qoldaıtynyn naqtylady. Biz «Helsınkı+40» úderisterin» jańarý, tıimdilikti jáne bizdiń Uıymnyń bedelin  arttyrý jolyndaǵy mańyzdy qadam retinde qarastyramyz», – dedi senator. Kezdesý barysynda, sondaı-aq, Demokratııa, adam quqyqtary jáne gýmanı­tarlyq máseleler komıtetiniń aıasyndaǵy Qazaqstan men EQYU Parla­menttik Assamb­­leıasynyń birlesken jumysta­ryndaǵy basymdyqtar da tal­qy­landy. Atap aıtqanda, depýtat D.Qusdáýletov júzdesýshini Par­lament­tegi zań shyǵarý jumys­tarynyń úderis­terimen, sondaı-aq, Qazaqstannyń BUU, Eýropa Keńesi jáne EQYU sekildi halyq­aralyq uıymdarmen ózara syndarly is-qı­mylymen jan-jaqty tanystyrdy. Kezdesý qorytyndysy boıynsha taraptar EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń bıylǵy 28 maýsym – 2 shilde aralyǵynda Bakýde bolatyn HHIII jyl saıynǵy sessııa­sy qarsańynda ózara is-qımyldy údetýge ýaǵdalasty.