Sońǵy jyldary bolǵan zilzalalar men jer silkinisindegi qubylystardy zerttegen qytaılyq ǵalymdar bizdiń ǵalamshardyń ıadrosy aınalý barysynda óz osinen aýytqyp bara jatqanyn baıqaǵan.
Zertteýshiler jer ıadrosy osindegi aınalý qozǵalysynyń ózgerisi bir jyldaǵy kúnderdiń bárin qosqanda birneshe sekýndqa qysqaratynyn aıtyp otyr. Bul týraly dáıekter «Nıtsher Geosaıns» ǵylymı jýrnalynda jarııalanǵan.
Al «Ýol strıt jornal» gazetinde keltirilgen derekterge súıensek ǵalymdar bul qubylystyń jerdiń magnıttik tartylý órisine de áseri baryn jasyrmaıdy.
О́z kezeginde Beıjiń ýnıversıtetindegi zilzalalar ǵylymynyń zertteýshisi Shııadýń Sýń teorııalyq turǵyda bul baıaǵydan jalǵasyp kele jatqan úderis ekenin, alaıda sońǵy zertteýdiń onyń taıaýda bastalǵanyn aıǵaqtaıtynyn málimdedi.
Sondaı-aq Sýń ıadro osindegi aınalý qozǵalysynyń ózgerýine magnıttik tartylystyń áser etkenin, al magnıttik óristiń qubylýyna jer qyrtysyndaǵy suıyqtyq qabat sebepshi bolǵanyn alǵa tartady. Osylaısha, ǵalamshardyń ıadrosynyń aınalýyn baqylaý ǵalymdarǵa jer qyrtystarynyń bir-birimen qalaı árekettesetinin zertteýge múmkindik týǵyzyp otyr.
Budan bólek ǵalymdar alpysynshy jyldardaǵy jáne qazirgi zilzalalardy zertteı kele, ıadronyń aınalýy 2009-2020 jyldar aralyǵynda toqtap qalǵan degen tujyrymǵa kelgen. Tipti ol teris qaraı aınala bastady degen de boljamdar jasaǵan.
Al batystyq ǵalym Djon Fıdaldyń jáne ózge de zertteýshilerdiń málimdeýinshe, jerdiń ıadrosy 2001-2003 jyldar aralyǵynda aınalýyn toqtatqan. Sonymen qatar olar qytaılyq ǵalymdardyń zertteýimen keliskenimen keıbir máselelerde basqa pikirdi ustanady. Máselen, jerdiń ıadrosy joǵaryda aıtylǵandaı eshqashan teris aınalmaıdy, tek aınalý qozǵalysynda shamaly ózgerister bolýy múmkin.
Aıta ketý kerek, ǵalamshardyń ortasyndaǵy núkte-ıadrosy temir men nıkelden turady. Ony jerdiń qatty qyrtystarynan suıyqtyq qabaty bólip tur. Sondaı-aq ıadronyń osyndaı qurylymy onyń jer osinen derbes ózdiginshe aınala berýge múmkindik beredi.
ShYMKENT