Memleket basshysy Alǵys aıtý kúnin merekeleýdiń formatyn ózgertý qajet ekenin aıtqany belgili. Sondyqtan ataýly mereke tutas qoǵamnyń kózaıym qundylyǵyna, barsha halyqtyń ortaq merekesine aınalýy úshin yntymaq, birlik, kelisimnen bólek, aınalamyzda meıirim men izgiliktiń saltanat qurýy mańyzdy.
Naýryz aıy – alǵys pen taǵzymnyń aıy. Kún men túnniń teńelýi, jaryqtyń qarańǵyny, jylýdyń aıazdy jeńýin ıisi túrki balasy jańa jyldyń, jańa ómirdiń bastaýy sanaıdy. Endeshe, jyl basynyń alǵys aıtýmen, bir-birine rızalyq peıil, jyly júrekpen bastalýy da zańdylyq sııaqty. Sondyqtan kóktemniń alǵashqy kúnimen qatar keletin Alǵys aıtý kúni jylylyq pen janashyrlyqtyń, dostyq pen yntymaqtyń jarqyn sımvoly ispetti. Bul merekeniń jyl ótken saıyn máni men mazmuny tereńdep, salmaǵy men sıpaty, qundylyǵy artyp keledi.
Uly dalanyń ulan belin jaılaǵan, sózi jupar ańqyǵan, tanymy tabıǵatpen bite qaınasqan halqymyzdyń izgi qasıetteriniń biri – aqjarylqap peıilimen, adal kóńilimen alǵys aıta bilý bolsa kerek. Myń jyldyqtardyń súzgisinen ótken danalyq bulaǵy – maqal-mátelderde bul kóptep kezdesedi. «Jańbyrmen jer kógerer, alǵyspen er kógerer», «Alǵys túbi – aq maı, qarǵys túbi – qara qan» degen naqyl sózder halqymyzdyń ómir salty men tirlik qaǵıdatyna aınalyp ketken taǵylymdy tujyrymdar.
Babalarymyz ańsaryn tyńdap, baýyry erigen ana jerge alǵys aıtyp, jelili bıeniń jelininen shyqqan alǵashqy aqty jerge tatqyzady. Qydyra jaldy qula aıǵyrdyń quıryǵyna maı jaǵyp, Qambar ata áýletine alǵys aıtady. Aqboz úıin alty aınalyp, alǵashqy jańbyrda kókten jaýdyrǵan, jerden óndirgen meıirimi shalqar bir táńirge alǵys aıtady. Qarap otyrsańyz, dástúrli qazaq qoǵamynda bári de jarastyqta, ózara alǵys pen taǵzymda ómir súrý qasterli dástúrge aınalǵan.
Sol sekildi adam balasy osynaý qusnı ǵumyrda aıaly alaqany men ómir syılaǵany úshin – anaǵa, berik qorǵan bolǵany úshin – ákege alǵys aıtyp óteri haq. Anyǵyna baqsaq, alǵys aıtý – adamzat mádenıetiniń bıik shyńy.
Biz keıde ómirdiń kúńgirt jaqtaryn kórip, kóńilimiz qońyltaqsyp júredi. Shyntýaıtynda aınalamyzdy qorshaǵan dúnıede júrek jylytar jaqsylyq kóp-aq. «Kóńil kóńilden sý ishedi» degendi aıtqan halqymyz jyly sóz ǵalamnyń tońyn jibitetinin, jibigen toń kóńildi ǵana emes, ómirdi de gúlge oraıtynyn bilse kerek. Abyz Ábishtiń «Qýana bilmegenge qut qonbaıdy, baǵalaı bilmegenge baq qonbaıdy» deıtin ataly sózi de sony ańǵartady.
Bala kezden úlkenderdiń atanyń qolyna sý quıyp batasyn alýǵa, ananyń qolǵanaty bolyp alǵysyn alýǵa úıretetini ulttyq tárbıeniń kisilikke toly qaınar bastaýy ekenin eseıe kele bildik. Biz osy bolmysymyzdy joǵaltpaı, tutas qoǵamnyń eń asyl qundylyqtaryna aınaldyrsaq, kósegemiz kógerip, tútinimiz tik ushary sózsiz.
Máselen, pandemııa beleń alǵan kezde, Mańǵystaý óńirindegi qýańshylyq, Qostanaıdaǵy orman órti men Pavlodardaǵy tehnogendik apat sııaqty tótenshe jáne tabıǵı jaǵdaılarda zardap shekken halyqqa kómek kórsetken qutqarýshylar, dárigerler, eriktiler, túrli maman ıeleri men qarapaıym azamattarymyzǵa, jastarymyzǵa yqylaspen alǵys aıta bildik.
Osy turǵyda, bul kúni qasterli Otanymyz úshin aıanbaı eńbek etip júrgen, óz isine adal maman ıeleri men azamattarǵa qurmet kórsetý barshamyzdyń boryshymyz bolsa kerek. El Prezıdentiniń Alǵys aıtý kúnin jańa mazmunda atap ótý týraly tapsyrmasy da osyǵan saıady.
Alǵys aıtý tek memlekettik deńgeıde ǵana emes, árbir jeke otbasy deńgeıinde de mańyzdy. Bul kúni balalar ata-analaryna, baýyrlar aǵaıyn-týǵandaryna, shákirtter ustazdaryna, qyzmetkerler áriptesterine aqedil kóńilmen alǵys-rızashylyǵyn bildiredi.
Qazirgi ýaqyttyń rıtmi adamdardyń júregin qataıtyp, peıilin sýytyp jatqandaı. Aınalany erensiz enjarlyq, nemketti boıkúıezdik bılep alǵan sekildi. Eldegi kóptegen jaqsylyq pen ıgi bastamany keıde kórmeı, tipti, elemeı jatamyz. Elim degen erlerdi el bolyp baǵalap, jurt bolyp alqaý da azamattyq qoǵamdy uıystyrar basty qundylyq ekenin umytpaǵan abzal.
Biz keshegi Ál-Farabı men Júsip Balasaǵundar jasaǵan izgi adam men qaıyrymdy qoǵam qundylyqtarynyń mırasqorymyz. Sondyqtan jaqsylyq jasaýǵa jarysý, kisilik mahabbatty áspetteý bizdiń kesheden búginge búlinbeı jetken tamyrly dástúrimiz. Mundaı qasıetter kóptegen Shyǵys halyqtarynyń dúnıe tanymynyń negizine aınalǵan. Atap aıtsaq, japon halqynyń qoǵamdyq mádenıeti men bir-birine ıilgen rııasyz qurmeti men izeti de olardyń kóz qarashyǵyndaı saqtaǵan ata salty ekeni belgili.
Saıyp kelgende, qoǵamdy ıgi ózgeristerge bastaıtyn, júrekti shýaqqa bóleıtin shynaıy adamı qarym-qatynas. Alǵys – júrekti tolqytqan meıirim men rızalyqtyń syrtqa sózben shyqqan formasy. Sondyqtan bulaǵaı zamanda barymyzdy baǵalap, jaqyn jandardan jaqsy lepesimizdi aıamaıyq. Aıaýly ómirde alǵys aıtqanǵa hám alǵys alǵanǵa ne jetsin!