Sońǵy jyldary áıelder boksy jer-jahannyń ár qıyrynda qaryshtap damyp keledi. Oǵan dálel – byltyr Ystanbulda ótken dúnıejúzilik dodada 73 memlekettiń ókilderi kúsh synasty. Qatysýshylardyń jalpy sany 310 burymdyǵa deıin jetti. Sondaı-aq ár Olımpıada saıyn qyzdardyń salmaq dárejeleri artyp keledi. Ol az deseńiz, olardyń Halyqaralyq boks qaýymdastyǵy (IBA) tarapynan alatyn syıaqy mólsheri erlermen teńesti. Qazirgi kezde bul soma 2,4 mıllıon AQSh dollaryn qurap otyr. Sol sebepti de jankúıerler naýryz aıynyń bel ortasynda Úndistannyń bas shahary – Nıý-Delıde shymyldyǵy túriletin álem chempıonatyn tamashalasaq dep aıryqsha qyzyǵýshylyq tanytyp otyr.
Nıý-Delıdegi doda qarsańynda biz álem chempıonatynyń tarıhyna qysqasha sholý jasaýdy jón kórdik. Atalǵan jarysta Qazaqstan quramasy barlyǵy 23 júlde jeńip aldy. Onyń 5-eýi altyn, 5-eýi kúmis jáne 13-i qola. Bes altynnyń ekeýi Nazym Qyzaıbaıǵa tıesili. Asa jeńil salmaqta óner kórsetip júrgen Almaty oblysy Ile aýdany Jetigen aýylynyń týmasy alǵash ret 2014 jyly Ońtústik Koreıanyń Chedjý qalasynda uıymdastyrylǵan dúbirli dodada daralandy. Fınalda ol úndistandyq Sardjýbala Devıden aılasyn asyrdy. 2016 jyly Astanada Nazym óziń sol nátıjesin taǵy da qaıtalady. Jarys barysynda nebir myqty sportshylardy jolynan yǵystyrǵan qazaq qyzy aqtyq synda qytaılyq Van Iýandi qapy qaldyrdy. Osylaısha, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Jumabek О́mirzaqovtyń tól shákirtine álemniń eki dúrkin chempıony ataný baqyty buıyrdy.
Dál sol Astanada ótken jarysta taǵy úsh burymdymyz jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Olar – aqmolalyq Dına Jolaman (54 kılo), astanalyq Valentına Halzova (69 kılo) jáne túrkistandyq Lázzat Kúngeıbaeva (+81 kılo). Elorda tórinde ótken jarystyń fınalynda Dına Eýropa chempıony Stoıka Petrovany utty. Arada týra bes jyl ótkennen soń, dál sol bolgarııalyq boksshy Tokıoda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynyń jeńimpazy atandy. Valentına sheshýshi tusta Gý Hýndy utty. Qytaı qyzy Tokıo Olımpıadasynda kúmis medaldy ıelendi. Aqtyq aıqasta Lázzat amerıkalyq Shedeısha Grendi jeńdi. Mine, Qazaqstannyń burymdylary jeńip alǵan bes altynnyń «tarıhy» osyndaı.
Kúmistiń de sany beseý. Onyń ıegerleri – Marına Volnova (81 kılo), Juldyz Mamatqulova (+81 kılo), Lázzat Kúngeıbaeva (+81 kılo), Jaına Shekerbekova (51 kılo) jáne Alýa Balqybekova (48 kılo). Olardyń barlyǵy da túrli chempıonatta tamasha óner kórsetip, tek fınalda ǵana jeńilistiń kermek dámin tatty. Máselen, Marına 2010 jyly Barbadostyń Brıdjtaýn qalasynda brazılııalyq Rozelı Foıtelaǵa ese jiberdi. Qazaqsha aǵylyp turǵan Syr boıynyń sulýy arada eki jyl ótkennen soń London Olımpıadasynyń qola medalin qorjynǵa saldy. Juldyz 2012 jyly Qytaıdyń Sınhýandaýa shaharynda ózin jaqsy qyrynan kórsetti. Jambyl oblysynyń týmasy jergilikti boksshy Lı Iýnfeıge jol berdi. Lázzat 2014 jyly Ońtústik Koreıanyń Chedjý qalasyndaǵy dodanyń aqtyq synynda Zenfıra Magomedalıevadan jeńildi. Reseıdiń týy astynda óner kórsetetin daǵystandyq sportshy keıinnen taǵy bir ret álem chempıony, eki márte Eýropa chempıony jáne Olımpııa oıyndarynyń qola júldegeri degen mártebeli ataqtarǵa qol jetkizdi. 2018 jyly Nıý-Delıde shymkenttik Jaına Shekerbekova Soltústik Koreıanyń ókili Pan Chhol Mıdi uta almady. Byltyr Túrkııanyń Ystanbulyndaǵy dodada jambyldyq Alýa Balqybekova sol eldiń týmasy Aısha Chagıryrdan utyldy.
Al Nazgúl Boranbaeva (2006 jáne 2010 jyldary), Elena Kolsova (2008 jyl), Nazym Qyzaıbaı (2012), Jaına Shekerbekova men Aıjan Qojabekova (2016 jyl), Karına Ibragımova (2018 jyl), Mılana Safronova men Dına Islambekova (2019), Jaına Shekerbekova, Dına Jolaman, Karına Ibragımova jáne Valentına Halzova (2022 jyl) syndy bylǵary qolǵap sheberleri sol básekelerdi qola medalmen qorytyndylady.
Jalpy, áıelder arasyndaǵy álem chempıonaty 2001 jyldan beri uıymdastyrylyp keledi. Sol kezden beri atalǵan jarystyń jalaýy 12 márte jelbiredi. Sonyń alǵashqy úsheýine Qazaqstan quramasy qatysqan joq. Qalǵan toǵyzynda jerlesterimizge jeńis tuǵyryna kóterilý baqyty buıyrdy. Bizdiń burymdylar eń úzdik nátıjege 2016 jyly qol jetkizdi. Astanada jalaýy jelbiregen jarysta 4 altyn jáne 2 qolany oljalap, jalpykomandalyq esepte jeke-dara kósh bastadyq. Al ózge chempıonattardaǵy kórsetkishterimiz mynadaı: 2006 jyl – 17 oryn (1 qola), 2008 jyl – 16 oryn (1 qola), 2010 jyl – 12 oryn (1 kúmis, 1 qola), 2012 jyl – 10 oryn (1 kúmis, 1 qola), 2014 jyl – 4 oryn (1 altyn, 1 kúmis), 2018 jyl – 9 oryn (1 kúmis, 1 qola), 2019 jyl (2 qola) jáne 2022 jyl – 8 oryn (1 kúmis, 4 qola).