Bórkimizdi aspanǵa atyp qýandyq. Kúni keshe ondaǵan jyl jabyq turǵan Oralhan Bókeıdiń Shyńǵystaıdaǵy mýzeı-úıi memleket qaramaǵyna berildi. Esterińizge salsaq, bul másele «Egemen Qazaqstan» gazetinde jazýshynyń qaryndasy Ǵalııa Bókeımen bolǵan suhbatymyzda qozǵalǵan-tuǵyn.
Suhbatta Ǵalııa Bókeı «Mýzeı máselesi aýdan kóleminde sheshiletin sharýa emes. Qarajat kerek, aýdanda ondaı qarajat joq. Jalpy, mýzeı degenge múlde kelispeımin. Bul shańyraq tiri organızm sııaqty bolashaq urpaqty tárbıeleıtin oryn bolýǵa tıis. Qazaq elinde de L.Tolstoıdyń, A.Chehovtyń úıi sııaqty kıeli oryndar boı kóterýi kerek» dep, tilegin, pikirin aıtqan edi. Kezinde mýzeı-úıdi kútip ustaýǵa baılanysty aýdan tarapynan jiberilgen kemshilikterdi áńgimeleı kele, aýlasynda turǵan jazýshynyń keýde músini de sátsiz jasalǵandyǵyn tilge tıek etken. Aıtsa, aıtqandaı-aq. Bıýst avtory jazýshynyń tabıǵatyn asha almaǵany anyq.
Baspasóz betine suhbat shyǵa sala Katonqaraǵaı aýdanynyń ákimi Dildar Qalıhanuly Ǵalııa Bókeımen tildesip, jazýshynyń qara shańyraǵyn memleket qaramaǵyna alatyn bolyp kelisedi. Árıne, taban astynda keliskenimen, eki jaqtyń da azdy-kópti sharttary pysyqtalady. Sóıtip, 1 naýryz – kóktemniń alǵashqy kúninde on shaqty jyl jabyq turǵan mýzeı-úıdiń kilti aýdan basshylyǵynyń qolyna tıip, shańyraqtyń esigi qaıta ashyldy. Áýeli Oralhan Bókeıdiń jan dosy Amanjan aqsaqaldan bata tiledi. Kóp jyl bos turǵan qasıetti qara shańyraqtyń ishi-syrty tozypty. Mýzeı-úı jabylǵan soń Ǵalııa Bókeı akt jasap, jazýshyǵa tıesili dúnıelerdiń birazyn aýyldyń ór jaǵyna salynǵan mýzeıdiń qoryna ótkizgen. О́zine tıesili zattardy qaldyrǵan. Qazir shańyraqta qalǵany – jazýshy alǵashqy jalaqysyna satyp alǵan dıvany men azyn-aýlaq kitaptar ǵana. Aýdan ákimi Dildar Qalıhanulynyń aıtýynsha, jádigerlerdi qaıta jınastyrý jumysy búginnen bastalady. Sonymen qatar qara shańyraqtyń qorshaýyn jańalaý, úıge restavrasııa jumystaryn júrgizý sekildi jumystar josparǵa engizilgen.
– Oralhannyń 80 jyldyǵyna oraı mýzeı-úıdi bıyl tolyqtaı jóndeýden ótkizip, memlekettiń tizimine tirkeımiz. Jazýshynyń shańyraǵy týrıster úshin ǵana emes, oqyrmandardyń úlken rýhanı shańyraǵyna aınalady. Aýlasyna kórnekti etip, Oralhan Bókeıdiń keýde músinin qoıamyz. Músin sátti shyǵý úshin sýretshiler keńesi qurylyp, jan-jaqty talqylap jatyrmyz. Eń bastysy, mýzeı-úıdiń esigi endi jabylmaıdy, – degen aýdan ákimi oqyrman qaýymdy shyn qýantty.
Qýanatyn jónimiz de bar. 2003 jyly Oralhan Bókeıdiń 60 jyldyǵy qarsańynda ashylǵan mýzeı-úı on jyldan soń jabylyp qalǵan. Sol ýaqyt ishinde Shyńǵystaıǵa burylǵan Oralhannyń oqyrmandary mýzeıdiń aýlasynan qaıtyp júrgen. Qazaqtyń mańdaıaldy jazýshysynyń Shyńǵystaıdaǵy qara shańyraǵy jabyq tur degenge aýyldastary yńǵaısyzdanatyn. Oralhan dep, Shyńǵystaıǵa at basyn burǵan kelimdi-ketimdi qonaqtardyń birqatary bul jaǵdaıdy synady, jazdy. Biraq túk shyqpaǵan. Áıteýir, aýyldastary aqtalyp álek edi. Byltyr kúzde taǵy da oqyrman qaýym jazýshy úıiniń qaqpasynan qaıttyq degendeı renish bildirip, shýlasqan. Árıne, Oralhandy izdegen oqyrmannyń ókpeleri oryndy edi. Biz bolsaq, syrttaı ton pishe bermeıik dep, jazýshynyń qaryndasy Ǵalııa Bókeıdi ashyq áńgimege tarttyq. Iá, emen-jarqyn ashyq áńgime boldy. Ol suhbat «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 2022 jyldyń 11 qazanyndaǵy sanynda jaryq kórdi...
Qazir Katonqaraǵaı aýdanynda Oralhan Bókeıdiń 80 jyldyǵyna oraı rýhanı is-sharalar jospary qurylyp jatyr. Eń bastysy, jazýshynyń balalyq shaǵy ótken úıi mýzeı bolyp, qaıta jańǵyrady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Katonqaraǵaı aýdany,
Shyńǵystaı aýyly