• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ustaz 16 Naýryz, 2023

Ana tilin ardaqtaǵan

840 ret
kórsetildi

Bári de óz isiniń úzdigi atanǵysy keledi. Bul úshin aldymen tájirıbe jınaý qajettigi daýsyz. О́ıtkeni áriptesterdiń arasynan oq boıy ozyp shyǵý ońaı emes.

Degenmen qazaq tili já­ne áde­bıet páninen dáris bere­tin Aıa­jan Ǵanıdi úzdik ustaz­dardyń qataryna qosýǵa bolady. О́ıtkeni ózge etnos jastaryna memlekettik tildi tereńdete oqytýǵa atsalysyp júr. Muny ol óziniń perzenttik boryshy sanaıdy.

– Týǵan jerim – Qyzylqoǵa aýdanyndaǵy Jasqaırat aýyly. Úlken shahardan shalǵaıda orna­lasqanymen, bizdiń aýyl­da ulttyq qundylyqtardy urpa­ǵy­nyń sanasyna sińirýdi oılaǵan ónegeli otbasylar tura­dy. Basqa­sha aıtqanda, kin­dik qanym tamǵan aýylymdy qazaqylyqtyń qaımaǵy buzyl­maǵan ortasy deı alamyn. Sol sebepten bolar aýylymdy árkez saǵynyp júremin, – deıdi ol.

Onyń ana tilin ardaqtaýǵa degen qulshynysy bala kezinen oıanǵan. Mektepte oqyp júrip, aýdandyq, oblystyq pán olıpıadalaryna, túrli baıqaýlarǵa qatysyp, jeńimpaz atanǵan. Sol jetistigin jalǵastyrý úshin joǵa­ry bilim aldy. Qazir Aty­raý qalasyndaǵy №30 mektep-gımnazııada qazaq tili men áde­bıet páninen sabaq beredi.

– Ustaz retinde alǵa qoı­ǵan maqsatym – ózindik oı-piki­rin erkin jetkize alatyn, mem­leket­tik tildi ardaqtaıtyn, bilimdi shákirt tárbıeleý. Shá­kirt­tiń bári birdeı bir pándi oqýǵa yntaly bolmaýy múmkin. Sol sebep­ten ár oqýshynyń pánge degen qyzy­ǵýshylyǵyn oıatý qajet, – deıdi jas ustaz.

Jas ustaz deıtinimiz, onyń eńbek joly bastalǵanyna áli bes jyl tola qoıǵan joq. Soǵan qaramastan, pedagogıkalyq jetis­tig­i az emes. Máselen, ótken jy­ly «Myń bala» mádenı-aǵar­tý­shylyq baıqaýynyń ob­lys­tyq kezeńine qatysyp, birin­shi oryndy ıelendi. Ol bul baıqaýǵa «Qazaq tili saba­ǵynda deńgeılep-saralap oqytý tehnologııasyn qol­daný» baǵdar­lamasyn usynǵan edi.

– «Myń bala» jobasynda úzdik atanǵan pedagogterdiń «Qazaq tili sabaǵynda deńgeı­lep-saralap oqytý tehnologııasyn qoldaný» avtorlyq baǵdar­lamasy negizinde úsh nusqaýlyq kitap da­ıyndaldy. Onyń biri – avtorlyq baǵdarlamanyń mazmuny, ekinshisi – muǵalimge arnalǵan nusqaýlyq, al úshinshisi – oqýshynyń jumys dápteri nemese deńgeılik tapsyrmalar. Bul jobada jańartylǵan baǵdarlama negizinde dıagnos­tıkalyq taldaýlar júrgizip, arnaıy qurastyrylǵan tap­syr­malar kómegimen oqýshy­lardyń qazaq tili men ádebıeti páninen saýattylyq deńgeıin arttyrý kózdelip otyr. Mun­daı jańashyl tájirıbe deń­geılep-saralap oqy­tý tehnologııasyn qoldaný arqyly oqý­shylardyń qazaq tiline degen qyzyǵýshylyǵyn, meńgerý tur­ǵy­syndaǵy belsendiligin art­ty­­rýǵa jol ashady, – deıdi A.Ǵanı.

Jańashyl ustaz biliktiligin art­tyrý úshin túrli baıqaýlarǵa qatysyp júr. Máselen, 2021 jyly «Bilim orkenieti» ult­tyq ınno­vasııalyq ǵylymı-zertteý orta­lyǵy ótkizgen res­pýblıkalyq «Úzdik jas ma­man – 2021» baı­qaýyn­­da bi­rin­shi júldege ıe bolǵan. Al «Ana tildiń aıbyny» degen respýblıkalyq baıqaýda da baǵy janyp, birinshi júldeni ıelen­di. Sondaı-aq «HHI ǵasyr kóshbas­shysy» halyqaralyq bilim ınno­va­sııalyq ortalyǵynyń uıym­dastyrǵan «Ulaǵatty ustaz» atty I halyqaralyq muǵalimder saıysyna da qatysty. Qashyqtan ótkizilgen baıqaýda shyǵarmashylyq jańa­shyldyǵy bar jas ustazdyń talpynysy «Úzdik qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi – 2021» atalymynyń úshinshi júldesimen atalyp ótti. Byltyr Atyraý qala­lyq «Úzdik synyp jetekshisi» baı­qaýynda ekinshi orynǵa turaqtady.

Ana tilin ardaqtaýdy kúnde­lik­ti mindetine aınaldyrǵan jas ustaz uly oıshyl Abaıdyń ula­ǵatty tálimin dárisine jıi qol­danady. Tipti «QAZAN.Info» saı­ty Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyna oraı «Uly dala­nyń uly tulǵasy – Abaı» jáne Ábý Nasyr ál-Farabıdiń 1150 jyl­dyǵyna arnalǵan respýb­lıkalyq olımpıadasynan birinshi júldesine ıe boldy. Bul jas us­taz­dyń shyńdala túskenin baıqa­tady.

– Oqýshylarymnyń bári derlik bilimdi bolǵanyn qalaı­myn. Sol sebepten ár dárisim­di «Qazaq tili sabaǵynda deń­geı­lep-saralap oqytý tehno­lo­gııasyn qoldaný» baǵdar­lamasymen ótkizemin. Baǵ­dar­­lamada oqýshylardyń jas erek­sheligine oraı oılaý dárejesin, bel­sen­diligin arttyrýǵa, shyǵar­mashy­lyq qabiletin damytýǵa mol múmkindik berilip otyr. Ne­gizgi qural – deńgeılep-sara­lap oqy­tý­ǵa negizdelgen oqý­shylarǵa arnalǵan tapsyrmalar. Bul arqyly oqýshylardyń ár sabaqta alǵan teorııalyq bilimin deńgeılik tapsyrmalardy oryndaý arqyly tal­daýǵa bolady, – dep túsindirdi ol.

 

Atyraý oblysy 

Sońǵy jańalyqtar