Kógildir otynnyń úzilissiz berilýi – tek turmystyq jaılylyqtyń ǵana emes, ulttyq qaýipsizdiktiń de basty kepili. Elimizdiń qan tamyryndaı irgeli magıstraldar arqyly jylý men jaryq taratatyn «QazaqGaz» UK» AQ enshiles kompanııasy – «Intergaz Ortalyq Azııa» AQ 2025–2026 jyldardaǵy jylytý maýsymyn abyroımen aıaqtady. Qyraýly qystyń qyspaǵy men joǵary júktemelerge qaramastan, gaz tasymaldaý júıesi saǵattaı dál jumys istep, el ekonomıkasy men halyqtyń ıgiligine qaltqysyz qyzmet etti. Osy oraıda biz atqarylǵan aýqymdy jumys, strategııalyq baǵyttar men aldaǵy qysqa daıyndyq týraly «Intergaz Ortalyq Azııa» AQ bas dırektorynyń orynbasary Azamat DAVLETOVPEN arnaıy suhbattasqan edik.
– Azamat Nurjanuly, jylytý maýsymy – gaz tasymaldaý júıesine jyl saıynǵy úlken syn. Kompanııa 2025–2026 jyldardyń qysqy maýsymyn qalaı ótkerdi?
– Shyndyǵynda, kún sýyta sala júıege túsetin salmaq eselep artady. Degenmen, bıylǵy maýsymda biz barlyq negizgi kórsetkishterdi tolyq ári múltiksiz oryndap shyqtyq. Temperatýranyń kúrt tómendeýi men suranystyń sharyqtaý shegine jetken kezderinde de «Intergaz Ortalyq Azııa» kógildir otyndy tutynýshylarǵa úzilissiz jetkizip otyrdy. Bul jetistikke biz qys túspeı turyp qolǵa alǵan júıeli de keshendi daıyndyqtyń arqasynda qol jetkizdik.
– Daıyndyq sheńberinde naqty qandaı is-áreketter jasaldy?
– Biz aldymen jóndeý, dıagnostıkalaý jumysynyń óte úlken kólemin eńserdik. Atap aıtsaq, magıstraldyq gaz qubyrlarynyń jelilik bóliginde 600-den astam aqaýly qubyr seksııasy almastyrylyp, qalpyna keltirildi. Bul júıeniń senimdiligin arttyryp qana qoımaı, gaz tasymaldaý kólemin ótken jylmen salystyrǵanda 2%-ǵa, ıaǵnı 18,4 mlrd tekshe metrge deıin ulǵaıtýǵa múmkindik berdi.
Erekshe atap óterligi – respýblıkanyń batysyndaǵy úsh oblysty kókteı ótetin «Orta Azııa – Ortalyq» magıstraldyq gaz qubyryndaǵy keshendi jumys. Munda barlyǵy 7 290 aqaýly seksııa joıyldy. Sondaı-aq «Atyraý» magıstraldyq gaz qubyrlary basqarmasyna qarasty «Inder» kompressorlyq stansasynyń qosylý torabyn qaıta jańǵyrttyq. Bul jańa baǵyttarda tasymaldaý múmkindiginiń kókjıegin keńeıtti. Atqarylǵan jóndeý jumysy О́zbekstan, Qyrǵyzstan baǵyttarynda eń joǵary júkteme kezeńinde gazdy qabyldaý men tasymaldaýdy irkilissiz qamtamasyz etip, Qytaı baǵytyndaǵy eksporttyq áleýetti arttyrýǵa jol ashty. Oǵan qosa, «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldyq gaz qubyrynyń 2-tarmaǵyna qatysty tranzıtti odan ári ulǵaıtýǵa berik negiz qalandy.
– Ishki naryqtaǵy ahýal qalaı boldy? Eldegi gaz tutyný kóleminde qandaı da bir ózgeris baıqaldy ma?
– Iá, 2025–2026 jyldardaǵy jylytý kezeńinde ishki tutyný kólemi 7%-ǵa ósti. Osyndaı eń joǵary júktemelerdi turaqty jabýǵa jerasty gaz qoımalarynyń (JAGQ) múmkindigin barynsha tıimdi ári belsendi paıdalandyq. Olardan barlyǵy shamamen 2,4 mlrd tekshe metr gaz iriktep alyndy.
Mundaǵy negizgi salmaq «Bozoı» jerasty gaz qoımasyna tústi – odan 1,9 mlrd tekshe metr kógildir otyn alyndy. Sonymen qatar «Poltoraskııden» 350 mln, «Aqyrtóbeden» 120,8 mln tekshe metr gaz irikteldi. Osyndaı saýatty strategııalyq qadamdar tutyný kólemindegi maýsymdyq aýytqýlardy tıimdi túrde qalpyna keltirýge múmkindik berdi.
– Júıeniń turaqty jumysyn qamtamasyz etken taǵy qandaı mańyzdy faktorlardy atar edińiz?
– Júıeniń turaqty jumysyn sonymen qatar «Beıneý – Bozoı – Shymkent» MGQ jáne «Qazaqstan – Qytaı» MGQ tranzıttik áleýetin paıdalana otyryp, «QazaqGaz» ulttyq gaz kompanııasymen ózara is-qımylda ýaqtyly tehnıkalyq qyzmet kórsetý, rezervtik qýattardyń bolýy jáne tasymaldaý rejimderin tıimdi basqarý, sondaı-aq «QazaqGaz» UK» AQ kompanııalar tobynyń jáne tabıǵı gaz jetkizýshileriniń, onyń ishinde Amangeldi ken oryndary tobynyń úılestirilgen jumysyn qamtamasyz etti.
Sondaı-aq 2026 jylǵy qańtarda «QazaqGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Álibek Jamaýov enshiles kásiporyndar basshylarynyń basyn qosyp, kúzgi-qysqy kezeńnen ótý máselelerine arnalǵan arnaıy keńes ótkizgen edi. Jıynnyń qorytyndysynda berilgen naqty tapsyrmalar gazben jabdyqtaýdyń senimdiligin arttyryp qana qoımaı, kelesi 2026–2027 jyldardaǵy jylytý maýsymyna aldyn ala daıyndyqty bastap ketýge serpin berdi.
– Demek, kelesi jylytý maýsymyna daıyndyq qazirdiń ózinde bastalyp ketti ǵoı?
– Dál solaı. Aǵymdaǵy jylytý maýsymy aıaqtala salysymen, biz birden 2026–2027 jyldar kezeńine daıyndyqty bastap kettik. Josparymyz aýqymdy. Aldaǵy ýaqytta «Buhara – Oral», «Qartaly – Rýdnyı», «Orta Azııa – Ortalyq», «BGA – TBA» magıstraldyq gaz qubyrlarynda, Qarataýǵa baratyn gaz qubyr-burmasynda, ózge de mańyzdy baǵyttarda kúrdeli jóndeý júrgizý kózdelip otyr. Basty nazar – búkil júıeniń senimdiligi men qaýipsizdigin odan ári arttyrýǵa baǵyttalady.
– Sóz sońynda, ótken maýsymnyń basty qorytyndysyn qalaı túıindegen bolar edińiz?
– Eń bastysy, elimizdiń gaz tasymaldaý júıesiniń kez kelgen joǵary júktemelerge tótep bere alatyn asa tózimdi ekenin taǵy bir márte is júzinde dáleldedik. Bizdiń magıstraldar qatal aýa raıynda da halyqty, otandyq ónerkásipti turaqty, qaýipsiz gazben qamtamasyz etýdegi óziniń negizgi mıssııasyn abyroımen oryndap shyqty.
2025–2026 jyldardaǵy jylytý maýsymynyń nátıjeleri elimizdiń gaz tasymaldaý júıesiniń joǵary deńgeıdegi senimdiligi men myzǵymas turaqtylyǵynyń jarqyn kórinisi boldy. «Intergaz Ortalyq Azııa» ujymy artqan júktemelerdi sátti eńserip qana qoımaı, ınfraqurylymdy jańǵyrtý jolyndaǵy júıeli jumystyń qanshalyqty tıimdi ekenin kórsetip berdi. Bul tolaıym tabystyń artynda – kúrdeli óndiristik mindetterdi jedel sheshýge, kógildir otynnyń úzilissiz tasymaldanýyn qamtamasyz etýge qabiletti, kásibı biliktiligi joǵary, uıymshyl ujym tur. Investısııalyq baǵdarlamalardyń dáıekti iske asyrylýy, tehnıkalyq qaýipsizdikke basa mán berilýi, bas kompanııa – «QazaqGaz» UK» AQ tarapynan kórsetilgen jan-jaqty qoldaý aldaǵy ýaqytta da kásiporynnyń bolashaqqa nyq senimmen qadam basyp, elimizdiń gaz tasymaldaý júıesindegi Ulttyq operatordyń joǵary mártebesin bıiktete berýine berik negiz bolady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Jomart OSPAN,
«Egemen Qazaqstan»