Astanada ótetin Azııa chempıonaty qarsańynda biz grek-rım men erkin kúres sheberleri jaıynda kólemdi saraptama maqalalar bergen edik. Endigi kezekte – áıelder kúresi. Búgingi tańda sary qurlyqtyń basty dodasynda kimder ústemdik qurýda? Sol jarystarda bizdiń burymdylar qandaı tabysqa qol jetkizdi? Mine, búgingi maqalamyzda osy saýaldarǵa jaýap izdep kóremiz.
Áıelder kúresinen Azııa chempıonatynyń tusaýy 1996 jyly Qytaıdyń Sıaoshan qalasynda kesildi. Sol kezden beri atalǵan jarystyń jalaýy 25 márte jelbiredi. Sol básekelerde upaı sany boıynsha jalpy esepte Japonııa – 16, Qytaı – 8 jáne Úndistan 1 retten kósh bastady. Medalderdiń sany boıynsha Kúnshyǵys eliniń qyzdary – 19, Qytaı eliniń arýlary – 5 jáne Úndi eliniń burymdylary 1 retten ozyq shyqty. Mine, osy derekterden-aq komandalyq saıysta basty básekelestik qaı memleketterdiń ókilderi arasynda órbıtinin baıqaý qıyn emes.
Qazaqstannyń qyzdary da «qara jaıaý» emes. Jerlesterimiz jalpykomandalyq esepte bir ret ekinshi oryn alsa, 10 ret úzdik úshtikti túıindedi. Taǵy eki márte tórtinshi satyǵa turaqtady. Eń kóp júlde alǵan kezderimiz: 2020 jyly – 8 (2+1+5), 2015 jyly – 6 (0+1+5), 2021 jyly – 6 (2+1+3), 2007 jyly – 5 (1+3+1), 2008 jyly – 5 (0+3+2), 2012 jyly – 5 (2+0+3), 2014 jyly – 5 (2+0+3) jáne 2016 jyly – 5 (0+3+2). Sary qurlyqtyń basty dodasynda jerlesterimiz barlyǵy 78 júlde oljalady. Onyń 17-si altyn, 16-sy kúmis jáne 45-i qola. Bul medaldiń ıegerleri myna sportshylar:
Altyn: Gúzel Manıýrova (2010, 2011, 2012,2014), Tatıana Amanjol (2009. 2013, 2014, 2020), Elena Shalygına (2009, 2012), Jámılıa Baqbergenova (2020, 2022), Svetlana Iаrosheevıch (2003), Juldyz Eshimova (2007), Valentına Islamova (2021), Elmıra Syzdyqova (2021) jáne Mádına Baqbergenova (2022).
Kúmis: Juldyz Eshimova (2008, 2009, 2010, 2017), Elena Shalygına (2006, 2007), Elmıra Syzdyqova (2015, 2016), Darııa Karpenko (2007), Olga Jánibekova (2007), Saltanat Ábdirahmanova (2008), Olga Smırnova (2008), Irına Borısova (2016), Aıym Ábdildına (2016), Aıaýlym Qasymova (2021) jáne Jámıla Baqbergenova (2021).
Qola: Aıym Ábdildına (2009, 2011, 2012, 2014, 2015), Gúlmaral Erkebaeva (2015, 2016, 2017, 2022), Olga Jánibekova (2005, 2006, 2010), Elmıra Syzdyqova (2014, 2018, 2020), Juldyz Eshimova (2015, 2018, 2022), Mádına Baqbergenova (2017, 2020), Valentına Islamova (2019, 2020), Altynaı Satylǵan (2020, 2021), Tatıana Amanjol (2015), Tatıana Zaharova (2011, 2012), Ekaterına Larıonova (2014, 2015), Svetlana Volkova (1996), Bekzat Mustafına (2005), Olga Kalınına (2006), Olga Smırnova (2007), Elena Shalygına (2008), Darııa Karpenko (2008), Aıjan Ismaǵulova (2011), Irına Borısova (2017), Aıaýlym Qasymova (2017). Irına Kazıýlına (2018), Marına Sedneva (2019), Aına Temirtasova (2019), Jámıla Baqbergenova (2019), Marına Zýeva (2020), Asylzat Saǵymbaı (2021) jáne Aısha Ýálıshan (2021).
Qazaqstannyń jankúıerlerine Azııa chempıonatynyń alǵashqy medaliniń syńǵyryn estirtken Svetlana Volkova. 1996 jyly Qytaıdyń Sıaoshan qalasynda tusaýy kesilgen jarysta 57 kılo salmaqta synǵa túsken ol japonııalyq Marıko Sımıdzý men taıpeılik Hýan Szıaszıden qalyp qoıyp, úshinshi oryndy ıelendi. Sodan keıini tórt jarystan qorjynymyz bos qaıtty. 2003 jyly Nıý-Delıde burymdylarymyz tuńǵysh ret Qazaq eliniń Ánuranyn shyrqatty. Bul jarysta 75 kılo salmaqta kúsh synasqan Svetlana Iаroshevıch aldyna jan salmaı, altynnan alqa taqty. Fınalda ol koreıalyq Kan Mın Djondy qapy qaldyrdy.
Negizi Svetlana – Reseıdiń týmasy. Ol Krasnoıarsk ólkesiniń Abakan qalasynda dúnıege kelgen. Oǵan deıin Iаroshevıch jastar arasyndaǵy Eýropa birinshiliginde úsh ret júldegerler qatarynan kórindi. Keıinnen Qazaqstannyń týy astynda óner kórsetti. 2003 jyldyń qońyr kúzinde jol apatyna ushyrap, bel omyrtqasynan qatty jaraqat aldy. Desek te basyna túsken aýyr jaǵdaı qaısar qyzdyń saǵyn syndyra alǵan joq. Svetlana múgedekter arbasyna tańylsa da, sporttan qol úzbedi. Ol shańǵy, bıatlon jáne jeńil atletıkamen aınalysyp, 2010 jyly Vankýverde alaýy tutanǵan Paralımpıadalyq oıyndarda óner kórsetti.
Áıelder kúresin damytý úshin kezinde shet memleketterden sportshylar kóptep shaqyrtqanymyz jasyryn emes. Solardyń birazy halyqaralyq arenada zor tabystarǵa qol jetkizdi. Keıinnen óz qyzdarymyzdyń arasynan da daryndy sportshylar shyqty. Sońǵy jyldary solar baıraqty básekelerde el namysyn abyroımen qorǵap júr.
Qazaqstan quramasy sapynda eń kóp oljaǵa kenelgen balýandar mynalar: Juldyz Eshimova 8 júlde (1+4+3), Elmıra Syzdyqova 6 júlde (1+2+3), Aıym Ábdildına 6 júlde (0+1+5), Tatıana Amanjol 5 júlde (4+0+1), Elena Shalygına 5 júlde (2+2+1), Gúzel Manıýrova 4 júlde (4+0+0), Jámıla Baqbergenova 4 júlde (2+1+1), Olga Jánibekova 4 júlde (0+1+3) jáne Gúlmaral Erkebaeva 4 (0+0+4).
Byltyr Mońǵolııanyń astanasy – Ulanbatyrda Qazaqstan quramasy óte tabysty óner kórsetip, óz tarıhynda tuńǵysh ret jalpy esepte ekinshi oryndy ıelendi. Bizdiń qyzdardyń arasynan apaly-sińlili – Baqbergenovalar bas júldeni oljalady. 68 kılo salmaqtaǵy Mádına fınalda Qyrǵyzstannyń ataqty sportshysy, Tokıo Olımpıdasynyń qola júldegeri, álem jáne Azııa chempıony, Álem kýboginiń ıegeri, Azııa oıyndarynyń qola júldegeri Meıirim Jumanazarovany jeńdi. 72 kılodaǵy Jámıla Japonııanyń jas juldyzy Sýmıre Nııkýradan aılasyn asyrdy. Odan bólek, Juldyz Eshimova (53 kılo) men Gúlmaral Erkebaeva (76 kılo) qola medaldi qorjynǵa saldy.
Atalǵan jarysta da ádettegideı Japonııa quramasyna teń keler komanda tabylmady. Bul eldiń Remına Esımoto (50 kılo), Akara Fýdzınamı (53 kılo), Ýmı Imaı (55 kılo), Sýgýmı Sakýraı (57 kılo), Sara Natamı (59 kılo), Nonoka Odzokı (62 kılo) jáne Mıva Morıkava (65 kılo) syndy sulýlary altynnan alqa taqty. Bas júldeniń taǵy bireýin qyrǵyzstandyq Aıperi Medetqyzy (76 kılo) jeńip aldy. Jalpy, byltyrǵy Azııa chempıonatynda Japonııa (7 altyn+2 kúmis+0 qola), Qazaqstan (2+0+2) jáne Qyrǵyzstannan (1+2+0) bólek, Mońǵolııa (0+4+5), Úndistan (0+2+3) jáne О́zbekstannyń (0+0+1) balýandaryna ǵana jeńis tuǵyryna kóterilý baqyty buıyrdy.