Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov basqarma basshylary, quqyq qorǵaý organdarymen birge ár aıdyń birinshi sársenbisinde halyqpen kezdesý ótkizedi. Turǵyndarmen júzdesýde olardyń muń-muqtajyn tyńdap, másele bolsa, ákimdik tarapynan sheship berýge tyrysady. Osyndaı júzdesý kúni keshe shahardyń ákimdigi janyndaǵy Kórme ortalyǵynda uıymdastyryldy.
Kezdesýge jınalǵan turǵyndar ár aıdyń basynda osyndaı shara ótetinin biletindikten qabyldaýǵa úlgerip qalǵysy keledi. Sondyqtan bul kúndi taǵatsyzdana kútken.
Suhbatqa tartqan alǵashqy adamymyz Shymsıtı qalashyǵynyń turǵyny Sálıma Astanaqulova boldy. О́zi – múgedek jan. Kúıeýi de baldaqpen júredi. Kezdesýge turyp jatqan kópqabatty úıleriniń jyryn aıtýǵa kelipti. Aıtýyna qaraǵanda, ákimdik olarǵa úı bergen, biraq eshqandaı jaǵdaı qarastyrylmapty. Máselen, gaz atymen joq. Sý da, jaryq ta dembe-dem óship qala beredi. Múgedek kisilerge pandýs qoıylmaǵan. Sol sebepti úıge kirip-shyǵýdan qatty qınalyp júrgenderin aıtady. Keshe elektr energııasynan aqaý shyǵyp, on saǵattaı jaryq bolmapty. Sonda ne gazy, jaryǵy joq úı turǵyndary qaıtty eken?! Bul S.Astanaqulova turyp jatqan jalǵyz úıdiń máselesi emes, sol Shymsıtıdegi 9 úıge ortaq problema bolyp tur. Osyny ákimdiktiń qulaǵyna jetkizý úshin baldaqpen áreń súıretilip júrse de, kúıeýi ekeýi túrǵyndardy bastap kelipti.
Dál osyndaı máselemen bazynasyn arqalap kelgen Turan 2 shaǵyn aýdanyndaǵy №63A úı komıtetiniń tóraıymy Ǵalııa Qaıyrbekovanyń shaǵymyn tyńdap kórdik. Onyń da basty problemasy – jańadan berilgen úılerdiń sapasynyń nasharlyǵy, kommýnaldyq júıeleriniń durys jumys istemeýi. О́ziniń aıtýynsha, turǵyndar qys boıy jaýrap shyǵypty. Sebebi batareıalarǵa jylý jóndi barmapty. Onyń ústine úıdiń qabyrǵalary juqa, terezelerden únemi jel ýlep turady deıdi. Sýsorǵyny da úıge eseptep qoımaǵan. Iаǵnı sýdy qysymmen joǵary aıdaýǵa qondyrǵynyń kúshi jetpeıdi. Sonyń kesirinen kádimgi sýǵa da jarymaı otyrǵan jaılary bar. 2021 jyly úıge 20 paıyz turǵyn kóship kelse, byltyr 60-70 paıyzǵa qonystandy. Alaıda paıdalanǵanyna bir jyl bolmaı jatyp, úıler qıraı bastaǵan. Ǵ.Qaıyrbekovanyń aıtýynsha, úıdiń edenderi de, dýaly da qısyq, kafelderi synyp jatyr. Ákimdik máseleni sheshemiz deıdi, biraq sozbalańǵa salyp jatqanǵa uqsaıdy. Úıler 2020 jyly tapsyrylypty, al kepildik merzimi 5 jyldy quraıdy. Onyń úsh jyldan asa ýaqyty ótip ketipti. Endi qalǵan bir jarym jylda talabymyzdy oryndatyp úlgeremiz be dep qorqady úı komıtetiniń tóraıymy. «Qýatjylýortalyq» mekemesi qysta da, jazda da jóndeý jumystary dep sýdy óshirip tastaı beredi. Bul neǵylǵan bitpeıtin jóndeý dep ashynady ol. Onyń málimdeýinshe, úılerdi soqqan – «Art-Qurylys» merdiger kompanııasy. Ár kezdeskende ákimdik mamandarynyń aldynda bárin qatyramyz dep ýádeni úıip tógedi de, artynsha joq bolatyn kórinedi. Turǵyndar jınalyp úıdiń syrtyn qaptap bersin, ishki jóndeý jumystaryn ózimiz-aq jasaı beremiz dep talap qoıypty. Biraq odan eshnárse shyqpaǵan. Kompanııa tym qymbatqa túsip ketetinin alǵa tartyp, ol ótinishti oryndaýdan bas tartqan. Esesine syrtqy qabyrǵaǵa stız degen jelim jaǵyp jatyr eken, al jaryq jerlerdi kóbikpen bekitip ketýde. Jelimniń qanshalyqty jylý ustaıtynyn kompanııanyń ózi de naqty kesip aıta almaıdy deıdi Ǵ.Qaıyrbekova. Sondyqtan merdigerdiń jasap jatqan tirligine turǵyndar kúmánmen qarap otyr.
Úı komıtetiniń tóraıymy mynadaı sumdyq jaıtty da baıan etti. 6 qabatta bir turǵynnyń qabyrǵasyndaǵy gıpsokarton alynyp ketip, ar jaǵyndaǵy gazobloktyń bir-birine baılanyspaı qalanǵanyn adamdar óz kózimen kórgen. Sodan shý shyǵaryp, ákimdikke habarlasyp qaıta-qaıta maza bermeı, álgi jerdiń gazobloktaryn qaıta qalatqan. Bul – kezdeısoq baıqap qalǵan jaǵdaı. Basqa qabyrǵalarda kirpishter qalaı qalanǵanyn bir Qudaı bilsin dep basyn shaıqaıdy Ǵ.Qaıyrbekova. Atalǵan úılerdi 7-8 ballǵa shydas beredi degen kepildikpen beripti. Alaıda úı komıteti tóraıymynyń aıtýynsha, jaqynda bolǵan 3 baldyq jer silkinisinde úılerdiń qabyrǵalaryna syzat túsipti. Terezeler de durys ornatylmaǵandyqtan, jelmen birge jańbyr jaýsa boldy sý kirip kete beredi eken. Jertóleside únemi sýǵa tolyp sasyp jatatynyn aıtty.
«71 turǵynnyń atynan kelip turmyn. Osynda turatyn azamattardyń kópshiligi – bıýdjettik mekemede qyzmet isteıtinder, kópbalaly, jalǵyzbasty analar, múgedek jandar nemese úıinde múgedek asyrap otyrǵan otbasylar. Olardyń kópshiligi – «Baqytty otbasy» nemese «Shańyraq» baǵdarlamasymen 14 jylǵa nesıe páter alǵandar. Aı saıyn qaltamyzdan 80-90 myń teńge ıpotekanyń nesıesin tóleımiz. Alǵashqy kezde úıli bolǵanda qýanyshymyz qoınymyzǵa syımaǵan edi. Úılerdiń mynandaı sıqynan keıin qýanyshymyz sý sepkendeı basyldy», dedi Ǵ.Qaıyrbekova.
Kenet oqys daýystan bárimiz tór jaqqa jalt qaradyq. Aıqaılap jatqan bir top áıel. Ákimniń qabyldaýyna kire almaı tur. Dáliregi ákimdiktiń jigitteri aldynda kese-kóldeneń turyp alyp, ótkizbeı jatyr. Oǵan áıelder odan saıyn ashý-yzaǵa býlyǵyp jaǵa jyrtysýǵa ketti. Sózderinen baıqaǵanymyz, keshegi «Qasiretti qańtarda» balasynan, jarynan, jaqynynan aıyrylǵan jandar bolyp shyqty. Eki jaqty teketiresten soń bir kezde ákim olardy ekinshi qabatta qabyldaıtyn bolyp sheshti. Alaıda kelgenderden sanaýly ǵana adam qala basshysynyń aldyna kire aldy. Qalǵandaryn ákimdiktiń adamdary ıtere julqyp tómen qaraı tyqsyrdy.
Kezdesýde máselesin ákimniń aldyna barmaı-aq sheship ketip jatqan turǵyndar boldy. «Ádilet aqparat» qoǵamdyq birlestiginiń basshysy Súleımen Qambarovpen tildeskenimizde Qazyǵurt shaǵyn aýdanynan ókil retinde kelip otyrǵanyn, negizgi talaby eldi mekendegi eń úlken jol Jandarbekov kóshesin jóndeý máselesimen kelgenin jetkizdi. Jalpy, bul kóshe qansha jyldan beri jóndeý kórmeı keledi eken. Turǵyndar jınalys jasap, hattama túzip ákimdikke ótkizgenimen nátıje bolmapty. Aqyry aıaǵynda tikeleı ákimge arnaıy hat jazǵan. Búgingi qabyldaýda jolǵa, kommýnaldyq sharýashylyqqa jaýapty tıisti basqarma basshylarymen jolyǵyp, olar bıyldan qaldyrmaı, joldaryn jóndep berýge ýádelesipti. Negizinde jol kezinde asfalttalǵan eken. Alaıda kommýnaldyq-ınjenerlik ınfraqurylymdy júrgizgende kósheni qazǵan da artynan shaǵal tas tósemeı ketken. Sodan soń shaǵyn aýdanda sál jel tursa, jaryq lyp etip óship qala beredi eken. Onyń sebebin turǵyndar da naqty bilmeıdi. Olardy mazalaǵan osy másele boıynsha energetıka basqarmasynyń basshysyna jolyǵypty. Tıisti basqarma bir aptanyń ishinde jaryqqa qatysty problemany anyqtap, aqaýdy joıatynyn málimdepti.
«Jylamaǵan balaǵa emshek joq» demekshi, máseleni aıtpasaq, ózimiz júgirmesek, ony eshkim bilmeıdi de sheship te bermeıdi. Biz ár kóshege jaýapty adamdardy saıladyq. Olar ýatsap jelisindegi «Aqyldastar alqasy» tobynda ózderindegi problemalardy baıandap otyrady. Sosyn myna jaqta belsendi kisiler, qarııalar jınalyp, máseleni túıindep joǵary jaqqa jetkizedi. Bul – bizdiń qanatqaqty jobamyz. Bul Turan aýdanynyń ákimi Boranbaı Býlatbekovke de erekshe unapty. Endi osy bastamany basqa da eldi mekenderge taratyp, jobamyzdy óz tájirıbesine alsa degen úmitimiz bar», dedi qoǵamdyq birlestik basshysy S.Qambarov.
Joǵaryda aıtylǵan jaıttarǵa qatysty Shymkent qalalyq qurylys basqarmasynyń basshysy Madııar Baıymbetovten jaýap alǵan edik. Shymsıtıdegi úılerge baılanysty aıtqan málimdemesine toqtalsaq, Bozaryq shaǵyn aýdanyndaǵy 5 qabatty 9 úı qurylysy 2020 jyly júrgizilip, turǵyn úı basqarmasy olardy satyp alǵan. Arendalyq bul páterlerge turǵyndar byltyrdan bastap qonystanǵan. Gazdyń joqtyǵynyń sebebi normatıvtik-quqyqtyq aktige saı turǵyndar sany 80 paıyzdan assa ǵana úı tabıǵı gazǵa qosylady eken. Al qazirgi tańda ol úılerde 50 paıyz ǵana halyq qonystanǵan kórinedi. Ishki-syrtqy aqaýlar boıynsha, onyń ishinde pandýs ta bar, eki basqarma aldaǵy eki-úsh kúnde úıdi-úıdi aralap, akt túzip, kemshilikterdi qalpyna keltiretin bolady. Turan shaǵyn aýdany boıynsha, basqarma basshysy 2019 jyldan beri 88 kópqabatty úıdiń qurylysy júrip jatqanyn málimdedi. Keıingi 18 úı qurylysy bıyl aıaqtalmaq.
«2020 jyldan keıin salynǵan úılerdiń 2027 jylǵa deıin kepildik merzimi bar. Turǵyndardyń ótinishine qaraı naýryz aıynda taldaý júrgizip, 740 páterden biraz kemshilikter anyqtap, merdiger kompanııaǵa eskertýler berdik. Aldaǵy ýaqytta aqaýlar tolyq jóndeledi», dedi M.Baıymbetov.
ShYMKENT