Sandaltqan saraptama

Burynǵy basshy Záýirbek Qypshaqbaev 2022 jyldyń qa­rasha aıynyń sońynda Oral qalasynda qamaýǵa alynǵan bolatyn. Oǵan Qazaqstan Res­pýblıkasy Qylmystyq kodek­siniń 366-babynyń 4-bóligine sáıkes «birneshe márte para aldy» degen aıyp taǵylyp otyr. Aıyptaý tarapynyń nusqasy boıynsha, «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» Batys Qazaqstan oblystyq fılıa­lynyń burynǵy basshysy 2022 jyldyń mamyr-qarasha aılarynda «Shyńǵyrlaý-Aqsaı» avtojolyn salyp jatqan «DSK «Prıorıtet» kompanııasy basshysynan barlyǵy 32 mıllıon teńge para alǵan. Bul qarjy ulttyq sapa ortalyǵynan oń saraptama alý úshin berilgen. Kompanııa basshysy Janna Kenjınanyń aıtýynsha, ol Z.Qypshaqbaevtyń uzaq ýaqyt boıy aqsha bopsalap júrgenin birden aıta almaǵan: «Men jol qurylysy qyzyp jatqan ýaqytta ol týraly aıtar bolsam, jaz boıy jol salynbaı qalar edi jáne joldy ýaqytynda salmaǵanym úshin men kináli bolar edim», deıdi kásipker.

Z.Qypshaqbaev para alý sá­tinde qolǵa túskennen keıin kóp uzamaı-aq «DSK «Prıorıtet» kompanııasynyń basyna da qara bult úıirile bastaǵan. Al­dymen «Jol aktıvteri sapa­synyń ulttyq ortalyǵy» mamandary «DSK Prıorıtet» kompanııasynyń aldaǵy jol maýsymyna daıyndap qoıǵan jol-qurylys materıalyn, atap aıtqanda, qıyrshyqtas úlgilerin alyp, synaqtan ótkizedi. Olar­dyń nátıjesi teris bolyp, kom­panııanyń attestattalǵan óz zerthanasynyń nátıjesine sáı­kes kelmeıdi.

Budan keıin tapsyrys berý­shiniń bastamasy boıynsha barlyq múdde­li tulǵalardyń qatysýymen «Jol aktıvteri sapasynyń ulttyq ortaly­ǵynyń» synaq zerthanasynyń bazasynda iriktelgen qıyrshyqtas synamalaryna qaıta synaq júrgiziledi. Synaq barysyn qadaǵalaǵan mamandar synaqtardy júrgizý algorıtmi men ádisteriniń bu­zylýyn anyqtaıdy jáne bul buryn júrgizilgen synaqtardyń obektıvtiligine kúmán keltirdi. Osyǵan baılanysty «DSK Prıorıtet» kompanııasy ózge táýelsiz, akkredıttalǵan zerthana mamandaryn tartý úshin «Ulttyq saraptama jáne sertıfıkattaý ortalyǵy» Aqtóbe fılıaly jáne «Qazaqstan jol ǵylymı-zertteý ınstıtýty» AQ-nyń zerthanasyna júginýge májbúr bolady. Olar qıyrshyq­tasqa qoıylatyn sapany rastap, qorytyndy beredi.

«Máseleni sheshý úshin «Ata­me­ken» kásipkerler palatasy prokýratýra organdaryna jú­gindi. Nátıjesinde, jolǵa tapsyrys berýshi «Qazavtojol» UK» AQ qıyrshyqtastyń jol qurylysyna paıdalanýǵa ja­ram­dylyǵy týraly sheshim qa­byldady jáne «Jol aktıv­teri sapasynyń ulttyq ortaly­ǵy» fılıalynyń negizsiz áreket­teriniń jolyn kesti. Buǵan ká­sip­kerdiń tabandy áreketteri yqpal etti. Ol jarty jolda toqtamaı, saýatty jáne jedel áreket etti. Sonyń arqasynda kelisimshart mindettemelerin oryndamaý jáne ony merdigerdi memlekettik satyp alýǵa jaýapsyz (josyqsyz) qatysýshylar tizimine enip ketýin boldyrmady», dep jazdy osy daýǵa ara aǵaıyn retinde aralasqan «Atameken» kásipkerler palatasy BQO fılıalynyń dırektory Nurjan Maqsotov.

Biraq keıin «Jol aktıvteri­­niń ult­tyq sapa ortalyǵy» RMK BQO boıyn­­­sha fılıalynyń dırek­tory Aby­laı­han Alshynbaevtyń ózi de baspasóz betinde «DSK Prıo­rıtet» mekemesiniń «Pods­tepnoe-Fe­dorovka-RF» shekarasy avtomobıl jolyn qaı­­­­­ta jańǵyrtý jobasyna paıda­la­na- tyn qıyrshyqtas Qa­zaq­stan Res­pýblıkasy teh­nıka­lyq retteý júıesine saı ekendigin moıyndaǵan. Tek kásipkerdiń jo­basynda bul qurylys ma­terıa­lynyń ýatylǵyshtyq mar­kisi 1400 dep kórsetilgen. Al fılıal júr­gizgen saraptama onyń markisin 1200 dep qory­tyn­dy shyǵarǵan. Iаǵnı jobadaǵy kórsetkishke sáıkes emes. Alaıda bul qıyrshyqtasty jol jabynyna paıda­lanýǵa bolady. Tek tapsyrys berýshi men merdiger osy qorytyndy boıynsha qaıta kelissóz júrgizip, jobaǵa ózgeris engizýi kerek. A.Alshynbaev «Biz merdigerdiń jumysyn toqta­tý týraly sheshim shyǵarǵan joq­pyz» degenimen, joǵarydaǵy daý-damaıdyń ke­siri­nen jol qurylysy ýaqytynda bastalmaı, toqtap qaldy. «Bul bizge jasal­ǵan qysym», deıdi «DSK Prıo­rıtet» ókilderi.

Osyǵan uqsas oqıǵa «DSK Prıorı­tet» kompanııasy jón­de­gen Oral qa­lasyndaǵy Gagarın kóshesinen de shyq­ty. Kóshe joly eki aptadaı bu­ryn jóndelip, paıdalanýǵa daıyn bolǵanymen, «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» oblystyq fılıaly bul jerdiń de asfaltbeton qospasynan synama alyp, teris qorytyndy shyǵarǵan. Qurylys kompanııasy dırektorynyń orynbasary Jaras Ahmetov ol sheshimmen kelispeıdi.

«Ulttyq sapa ortalyǵynyń bizdiń joldan alǵan probasy 3 keli ǵana. Stan­dart boıynsha 10 keli bolýy kerek. Jáne olardyń zertteýi boıynsha qos­pa­nyń bıtýmy 2,9% dep kórsetedi. On­daı qurammen asfalt beton jasalmaıdy. Eger asfalt quramynda bıtým nebári 2,9% bolsa, asfalt birikpes edi. Muny biz óz zerthanamyzda tájirıbe júrgizip dáleldep otyrmyz», deıdi Jaras Ahmetov.

Árıne, «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» fılıaly eshkimge qysym jasalmaıtynyn aıtady. Biraq nátıje mynaý: jóndelip bitken kóshe joly halyq ıgiligine berilmeı, jurtqa qolaısyzdyq týdyryp, áli jabyq tur.

Jalpy, Batys Qazaqstan oblysynda jol sapasyna zertteý jasaı alatyn 10 shaqty zerthana bar. Olardyń bári de Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń «Ulttyq akkredıtasııa ortalyǵynan» akkredıtasııadan ót­ken. Biraq respýblıkalyq mártebesi bar «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵyna» basymdyq berilip, 2022 jyly batysqazaqstandyq memlekettik mekemeler – 154, merdiger kompanııalar – 20, teh­nı­kalyq baqylaýshylar 2 mln teńgege osy fılıalmen kelisim­shart jasasqan. 2021 jyly da bir ǵana Batys Qazaqstan oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» BQO fılıalymen 100 mln teńgege kelisimshart ja­saǵan eken. Bir qyzyǵy 2022 jyl­dyń qarasha aıynda ortalyq fılıalynyń akkredıtasııasy toqtatylǵany týraly aıtylýda. «Endeshe bul fılıal óz qyzme­tin qa­laı júrgizip otyr?» degen saýal týyndaıdy.

– Bizdiń kompanııa 2008 jyldan beri jol qurylysymen aınalysyp keledi. 2022 jyly Záýirbek Qypshaqbaevtyń bopsalaýyn jarııalaǵan kúnnen bastap aldymyzdan túrli kedergi shyǵa bastady. Oǵan deıin mundaı bolǵan emes edi. Batys Qazaqstanda jol salyp jatqan tek bizdiń kompanııa emes. Biraq barlyq kedergi nege bizge kelip tirele beretinin kózi ashyq adam túsinse kerek, – deıdi «DSK Prıorıtet» kompanııasynyń basshysy Janna Kenjına.

Batys Qazaqstan oblysy – jol azabyn ábden tartyp kele jatqan óńir. Oblys aýmaǵyndaǵy respýblıkalyq mańyzy bar avtojoldardyń 31 paıyzy, oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar avtojoldardyń 61 paıyzy qanaǵatta­narlyqsyz kúıde. Bul – búkil elimiz boıynsha eń tómengi kórsetkish. Sondyqtan da Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Batys Qazaqstan oblysynda avtojol qurylysyn jedel damytý­dy tapsyrǵan bolatyn. Alaıda joǵa­rydaǵydaı kıkiljiń tutas jol qury­lysyna kedergisin tıgizip, onyń zardabyn qarapaıym halyq tartyp jatyr.

«Men – áıelmin jáne paraqor­lyq júıege qarsy kúresýge sheshim qa­byl­daǵan adammyn. Eger meniń salǵan jolym shynymen sapasyz bolsa, bizdiń kompanııanyń qan­daı da bir bylyǵy bolsa, men úshin «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» fılıaly dırek­torynyń suraǵanyn berip otyra bergen tıimdi bolar edi. Men ózimniń jáne qyzmetkerlerimniń aq adal eńbekpen taýyp júrgen ta­bysyna bireýlerdiń ádi­let­s­iz jol­men ortaqtasýyna qarsy bol­­dym. Árıne, tamyry tereńge ketken paraqorlyq júıemen kúresý ońaı emes. Biraq men sońyna deıin kúrese­min! Sebebi artymda qa­rapaıym 200 otba­­sy­nyń taǵdyry tur!», deıdi Janna Kenjına.

Batys Qazaqstan oblysy