HHI ǵasyr enshisindegi álem tarıhyn «deıin» jáne «keıin» dep ekige bóletin birneshe oqıǵa bolsa, sonyń aldyńǵy qatarynda – Covid-19 indetinen týǵan pandemııa men Reseı-Ýkraına soǵysy turary anyq. Pandemııa men soǵys adamdardyń ózi ómir súrip jatqan qoǵamǵa degen kózqarasyn ózgerte aldy ma? О́ıtkeni bul eki keseldiń de aparar jeri bir, ol – ólim. Osy qos qasiretten biz – halyq, qoǵam retinde sabaq aldyq pa?
О́tken jyldyń basynda álemge áıgili kınorejısser Tımýr Bekmambetov 1994 jyly ózi qurǵan Reseıdegi «Bazelevs» kınostýdııasyn satyp jiberdi. Sol arqyly ol óziniń Reseıdiń kıno bıznesimen qoshtasqanyn málimdegen. Bul kınostýdııanyń Los-Andjeleste ókildigi bar, ol jeke kompanııa bolyp sanalady. Kompanııanyń qatysýymen «Asa qaýipti», «Prezıdent Lınkoln: vampır ańshysy» jáne «Hardkor» sekildi gollıvýd juldyzdary oınaǵan tanymal fılmder shyqty. Resmı aqparatta satý týraly sheshim tek reseılik «Bazelevs»-tiń zańdy tulǵasy – «Bazelevs» JShK-ke qatysty ekeni, al Los-Andjelestegi óndiris óz jumysyn jalǵastyra beretini týraly da aıtylady. Osy tusta bir ǵana derek aıta keteıik. Álemge áıgili akterler – Djeıms Makevoı, Morgan Frımen, Andjelına Djolı oınaıtyn «Asa qaýipti» fılminiń eki apta ishindegi kassalyq jıyntyǵy 350 mıllıon dollardan asqan.
Al jaqynda aqparattar aǵynynan taǵy bir jańalyqty kózimiz shalyp qaldy. «Azýyn aıǵa bilegen» sol tanymal rejısser elimizge kelip, birinen keıin biri eki mınıstrmen kezdesken eken. Mınıstrlikter taratqan aqparattarda kınorejısermen kezdesý barysynda «otandyq telearnalardaǵy kontent sapasyn arttyrý, serıaldar men kınofılmder túsirý, kreatıv ındýstrııa, anımasııalyq jobalar jasaý, olardy álemdik naryqqa shyǵarý sııaqty mańyzdy máseleler talqylanǵany» jóninde aıtylady. Tipti Tımýr Bekmambetov salaǵa qatysty mamandar daıarlaý men jastarǵa tájirıbesin úıretýge daıyn ekenin jetkizgen. Qolyna «Uly dala tarıhyn» ustaǵan belgili rejısserdiń basyna kıgen qazaqy taqııasy da ózine jarasyp tur.
Al ekinshi mınıstrlik basshysy «Tımýr Bekmambetovpen óte qyzyqty kezdesý ótkenin», belgili rejısserdiń IT bilim berý salasyndaǵy qoǵamdyq jobalaryn tanystyrǵanyn aıtqan. Kezdesýde «álemniń qaıda baǵyt alyp bara jatqanyn túsinetin» qurmetti qonaq «О́mirde kezdesetin túrli jaǵdaıǵa baılanysty keıbir adamdy «Bizdiń memleketimiz qaıda?» degen saýal tolǵandyrýy múmkin. Meniń memleketim men qaı jerde bolsam da, osyndaı SMS-habarlama alatyn memleket bolýǵa tıis», degen eken.
Al jaqynda bir kezderi Reseıdiń birinshi ulttyq mýzykalyq telearnasy «Mýz-TV»-niń bas dırektory bolǵan, «reseılik shoý-bıznestiń qupııa kardınaly» atanyp ketken Arman Dáýletııarovty elimizde ótken jyldan beri qazaq jáne orys tilinde shyǵa bastaǵan «Jibek joly»-nan kórdik. Telearnanyń «Tórletińiz» habarynyń júrgizýshisi eken.
Táptishtep «tanystyryp» otyrǵan bul eki azamat ta jat jerde júrgende bıikten kóringen, baǵalanǵan, mol tabysqa jetken. Biraq «balapan basyna, turymtaı tusyna ketkende» ekeýiniń de elge kelip, arqa súıegenin árqalaı boljap, túrli paıym jasaýǵa bolady. Biraq nege ekeni bizdiń esimizge birden Dinmuhamed Qonaevtyń Asanbaı Asqarovqa aıtqan «Orysty renjitseń Máskeýge shabady, qazaqty renjitseń qaıda shabady? О́zińniń aldyńa aınalyp keledi. Orystyń artynda turǵan Máskeýi bar. Qazaqtyń artynda Máskeýi joq, qazaqtyń Máskeýi – bizdermiz, Asanbaı», degen sózi tústi.
Qaı qazaq álemniń qaı túpkirinde júrse de, qandaı bıikke jetip, abyroıy asqaq bolsa da arqa súıeıtin, taban tireıtin atamekeni bar. О́ıtkeni qazaqtyń Astanasy bar. Bul bizdiń el bolyp qalyptasqanymyzdyń, memleket retinde álemdik arenada ornymyzdy bekemdeı túskenimizdiń belgisi. Kúni keshe Tashkent tórinde ótken álem chempıonatynda ulttyq quramadaǵy jigitterge ǵana emes, sol eldegi qandastardyń bárine rýh berip, eńsesin kótergen uly kúsh te osy – qazaqtyń Astanasy. Jat jerde júrgen qandastyń da súıenetin, senetin eli bar.
Sóz basynda HHI ǵasyrdyń qos qasiretinen halyq qandaı sabaq aldy dep suraq qoıdyq qoı. Soǵys pen pandemııa búkil adamzattyń ǵana emes, qoǵamnyń árbir múshesiniń shynaıy bet-beınesin, arman-maqsaty men muń-muqtajyn kórsetip bergeni anyq. Jeme-jemge kelgende júrektegi eldiktiń de moıyndalǵany ras. Mine, bul suraqtyń jaýaby osy bolar.