Áıgili ekolog, alpınıst, norveg fılosof-ǵalymy Arne Ness 1973 jyly «ekosofııa» nemese «Deep ecology» atty ǵylym salasyna túren saldy. Maqsaty – ekologııany qorǵaý mádenıeti. Biraq bul bizge asa tańsyq nárse emes. О́ıtkeni qazaq halqynyń dúnıetanymy tabıǵatpen bite qaınasqan. Alaıda halqymyz kóptegen qoǵamdyq transformasııalardan keıin qorshaǵan ortany qorǵaý týraly ilkidegi bolmysynan birshama ajyrap qalǵany ras. Ony qaıta jańǵyrtýǵa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi atsalysqan eken.
Taıaýda atalǵan quzyrly mekemeniń qoldaýymen «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» KeAQ bergen memlekettik granty boıynsha «Ekologııalyq mádenıetti arttyrý jáne jastar men balalarǵa qolaıly ekojaǵdaılar jasaý jónindegi keshendi sharalar» atty jobany iske asyrý týraly baspasóz konferensııasynda ekologııaǵa qatysty mańyzdy máseleler kóterildi.
«Qazaqstannyń Ekologııalyq qory» qoǵamdyq uıymynyń uıymdastyrǵan jıynda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi «Azamattyq bastamalardy qoldaý ortalyǵy» KeAQ ókilderi, ekologter, ekobelsendiler, sondaı-aq qoǵamdyq ekologııalyq uıymdar men jalpy bilim berý mekemeleriniń ókilderi qatysyp, balalar men jastardyń qorshaǵan ortaǵa degen mádenı kózqarasy men qundylyǵyn qalyptastyrý jaıy talqylady.
«Qazaqstannyń Ekologııalyq qory» uıymynyń basshysy Aıgúl Ábdýalıeva qordyń negizgi baǵyttary men jastar arasynda ekologııalyq bilimdi damytý jobasynyń barysy týraly aıtty.
– Bul – ekologııa men adamdardyń bolashaǵyna arnalǵan joba. Qorshaǵan ortany qorǵaýdy kishkentaı kezden qalyptastyrýdy kózdeımiz. Sondyqtan jobaǵa jastardy kóbirek tartýdy maqsat etip otyrmyz. Mysaly, jaqynda plastık qaldyqtardy jınaýǵa arnalǵan ekoaksııa ótkizdik. Mektep oqýshylary qaıta óńdeý úshin 100 kıloǵa jýyq plastık qaldyqtaryn jınady. Bul is-sharalar óskeleń urpaqqa qorshaǵan ortaǵa qurmetpen qaraýǵa jáne qala ekologııasyn saqtaýdyń mańyzdylyǵyn úıretedi, – dedi ol.
Aıgúl Ábdýalıevanyń aıtýynsha, joba aıasynda Qostanaı qalasynyń Neco bazasynda 6-10 synyp oqýshylary, kolledjder men joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri úshin ekologııalyq ortalyq ashý, sonymen qatar ekologııalyq ınteraktıvti trenıngterdi respýblıkanyń barlyq oblysynda ótkizý josparlanǵan.
– Aldaǵy onjyldyqta jastar klımattyń ózgerýi, qundy tabıǵı resýrstardy únemdeý, qoqystardy qaıta óńdeý jáne basqa da problemalarmen betpe-bet keledi. Sondyqtan biz jastardy tabıǵatty saqtaýǵa jáne qorshaǵan ortany qorǵaýǵa jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyramyz. Qazir jyl saıyn mıllıondaǵan gektar ormandar, kóptegen janýar men qus órtten joıylady. Adam jáne jan-janýarlar tútin men jalynnan zardap shegedi. Tek byltyrǵy Áýlıekóldegi órttiń ózi 43 myń gektar ormandy sharpyǵan. Aýdan orman qorynyń kóp bóligin joǵaltty. Búgin bizdiń qor Áýlıekólge 500-den astam kóshet otyrǵyzdy. Biraq bul azdyq etedi, biz tabıǵatqa beıjaı qaramaıtyn adamdardyń kóbeıgenin qalaımyz, óıtkeni ekologııa adamǵa kóbirek muqtaj, onyń kómegine zárý, – dedi A.Ábdýalıeva.
Ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý – máselesin jan-jaqty sheshýdi qajet etetinin másele. Bul jerde ekologııalyq trenıngterdiń, aksııalar men jarystardyń róli zor ekenin aıta ketken jón. Osylaısha, «Qazaqstannyń Ekologııalyq qory» uıymy eki jyldyq joba aıasynda jastar men qalyń jurtshylyqtyń ekologııalyq mádenıetin nasıhattaýǵa septigin tıgizetin trenıngter ótkizip, mektep oqýshylaryna beınerolıkter daıyndaýdy josparlap otyr.