Qazaqstanda eń kóp ózgertýler engizilgen sala - bilim salasy. Dese de osy ýaqytqa deıin engizilgen reformanyń biri de oń nátıje bergen joq. Bunyń sebebin Túrkistan oblysynyń joǵary sanatty sheber-pedagogy Nurǵalı Mahan «Egemen Qazaqstan» gazetine jarııalaǵan Bilim «reformalary» haqynda maqalasynda túsindirip berdi.
Avtordyń jazýynsha, sońǵy bilim reformasy - «Jańartylǵan oqý baǵdarlamasy» boıynsha oqý jospary «uzaqmerzimdi jospar» jáne «qysqamerzimdi jospar» bolyp ekige bólinedi.
Mınıstrlik bekitken oqý standartyna saı, uzaqmerzimdi oqý josparyn saǵat sanyna yńǵaılap, muǵalimniń ózi quryp alady. Al muǵalimniń qysqamerzimdi oqý jospary pedagogıka ǵylymy tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan dúnıe eken. Bul – belgili formada ózindik formýlamen jazylatyn oqý jospary. Áýeli sabaqtyń maqsaty, odan ári oqý maqsaty, belsendi oqytý ádisteri, saralaý ádisteri men krıterıaldy baǵalaý túrleri jáne sabaqtyń yqpaldy qorytyndylary belgilenedi.
Qysqasy, qandaı qımyl jasap, ne istedińiz bárin-bárin hattap jazyp otyrýǵa mindettisiz. Ári bunyn barlyǵy óz kezegimen bolýy tıis. Osyndaı jaǵdaıda jazylyp, kompıýterge basylǵan qysqamerzimdi jospar 3-4 paraq jazýǵa aınalady. Osy tusta ár synyptyń deńgeıi ártúrli ekendigin de eskergen jón. Sondyqtan muǵalim ár synypqa jeke-jeke qysqamerzimdi jospar jazýy qajet.
«Zer salyp, muqııat qarasaq, 16 saǵaty bar muǵalim kúnine 3-4 saǵat sabaq berip, ár sabaqqa 3-4 paraq qysqamerzimdi jospar jazsa, ol orta eseppen kúnine 10 paraq, aptasyna 50 paraq, aıyna 200 paraq, bir oqý jylyna 1 600 paraq jazý jazady eken. 1 600 A4 paraǵyn ekige búktesek 3 200 bet shyǵady. 3 200 betti 300 betten kitap etip túptesek, bir muǵalim bir jylda orta eseppen 300 betti 10 tom kitap jazady eken. Buǵan ár oqýshydan alatyn bólimdi jınaqtyq baǵalaý men toqsandyq jıyntyq baǵalaýdy qosyńyz. Munyń bárine ketetin qaǵaz ben ony kompıýterden shyǵarýǵa jumsalatyn shyǵyndardy muǵalim óz qaltasynan tóleıtinin umytpaý kerek», deıdi maqala avtory.
Nurǵalı Mahannyń pikirinshe, qazirgi tańda muǵalimderdiń bilim jetildirý kýrstary ustazdarǵa tek qysqamerzimdi jospar, uzaqmerzimdi jospar, bólimdi jıyntyq baǵalaý, toqsandyq jıyntyq baǵalaý jazýdy ǵana úıretedi. Jalpy, qysqamerzimdi jospardy jazýǵa 1 saǵattaı ýaqyt ketedi eken. Muǵalim bul iske kúnine 3-4 saǵat saǵat jumsaıdy. Maman osy jerde muǵalimderdiń kitap oqymaıtyndyǵyn aıtyp renjý orynsyz ekendigin tilge tıek etti.
«Qysqamerzimdi jospar jazý muǵalimderdi júıke aýrýyna shaldyqtyrýy ábden múmkin. Qysqamerzimdi jospar – metodıkalyq nusqaý. Al metodıka ǵylym emes, ol – ádis! Qandaı ádis qoldansa da, muǵalim oqý standartyna sáıkes taqyrybyn shákirtterine meńgertýi mańyzdy. Tek qysqamerzimdi jospar jazyp qana oqýshyǵa sabaq taqyrybyn meńgert dep talap qoıý – muǵalimniń kásibı hám adamı quqyǵyn aıaqqa taptaý!», deıdi pedagog.