«Qazir sheksiz múmkindikter zamany. Jetistikke jetýge nıetińiz bolsa boldy, oǵan múmkindiktiń bári bar», dep urandatqanymyzben, iske kelgende jelkemiz jar bermeıtin jalqaýlyq, eńsemizdi basyp turatyn enjarlyq, árisi úmitsizdik arman-tilegimizdi alyp jyǵatyny ras. Dese de shekteýli múmkindikke qaramaı, sheksiz armannyń jeteginde qanshama amal jasap júrgen adamdarǵa qarap ómirdi jaqsartýǵa qulshynysyń artsa ǵajap emes pe! Sondaı keıipkerdiń biri – taldyqorǵandyq kásipker Eldos Baıalyshbaev. Jol apatynan keıin tósekke tańylǵan ol úzdiksiz qımyl men izdenistiń nátıjesinde aıaqqa turǵan. Onymen toqtap qalmaı, ózi sııaqty taǵdyr synyna ushyraǵan jandardyń ómirge degen qushtarlyǵyn arttyrǵan Eldostyń oqıǵasy – kópke úlgi.
– Eldos, sizdiń ońaltý ortalyǵyn basqaratynyńyzdy bilemiz. Qandaı adamdarmen jumys isteısizder? Nátıjesin kórip, aıaqqa turǵandar bar ma?
– Eń alǵashqy kásibimdi 2014 jyly 3 mıllıon teńgemen kishigirim fıtnes klýb ashýdan bastadym. Adam sany kóbeıgennen keıin klýbty sporttyq ońaltý ortalyǵyna aınaldyrdym. Múmkindigi shekteýli jandarmen, omyrtqasynan zaqym alǵan, DSP, ınsýlt alǵan adamdarmen jumys isteımiz. Ońaltý ortalyǵy jaqsy nátıje kórsetti. Kelýshilerdiń sany da artyp keledi.
– Alakólden múgedekterge arnalǵan shıpajaı ashtyńyz. Bıznesińizdiń erekshe jandarmen baılanysty bolý sebebi nede?
– Ákem – Alakóldiń týmasy. Alakólge demalýǵa jıi baramyn. Bastapqyda jalǵyz ózim ózgelerden erekshelenip júretinime yńǵaısyzdanatynmyn. Sonda «Nege men sııaqty erekshe jandar munda kelmeıdi? О́zim sııaqty adamdar janymda bolǵan kezde basqalar bulaı tesilip qaramas edi» degen oı jıi mazalaıtyn. Kóptegen demalys ornynda múmkindigi shekteýli jandarǵa jaǵdaı jasalmaǵan. Osyny eskerip, maǵan múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan demalys ornyn ashý ıdeıasy keldi. Bul kásipti 2016-2017 jyldary qolǵa aldym. Shamamen 15-16 mıllıon teńge qarajat jumsadyq. Qazir osy kásiptiń arqasynda 37 adamdy jumyspen qamtyp otyrmyn.
– Kásipker bolý da ońaı emes. Túrli jaǵdaı kezdesip turady. Qıyndyqtardy qalaı eńseresiz?
– Eń bastysy, adamda minez bolýy kerek. Qasqaıyp qarsy turyp qıyndyqtan qoryqpaı, ony jan-jaqty zerttep, batyl sheshim qabyldaý qajet. Kásipker únemi izdeniste bolyp, bilim alyp, básekege qabiletti bolýǵa umtylǵany durys. Sebebi alǵan bilimi túrli keleńsiz jaǵdaılardyń aldyn alady. Jas kásipkerlerge aıtarym, jańa qadamdardan qoryqpaı, ıdeıalardy tartynbaı júzege asyryńyzdar. Sonymen qatar kásip bastaǵysy keletin adam myqty kásipkerlerdiń ortasynda júrgeni abzal.
– Japonııa elshiligi uıymdastyrǵan «Shóp tamyry» atty baıqaýǵa qatysyp, 26 mln teńgeniń grantyn utyp alǵanyńyzdy estidik. Joba ne týraly?
– Ras, 160 memlekettiń ókilderi qatysqan baıqaýda Japonııanyń grantyn utyp aldym. О́te qıyn boldy. О́tinim berýdiń ózine tórt aı ýaqyt ketti. Qujattardyń barlyǵyn ótkizgennen keıin bir jarym jyldan soń grantty jeńip aldyq. Qomaqty qarjyǵa AQSh, Germanııa, Polsha, Italııa, Reseı sekildi shetelderden arnaıy qurylǵylar satyp aldyq. Qazir osy qural-jabdyqtardyń paıdasyn kórip otyrmyz.
– Tabysty bolýdyń qupııasy nede?
– Adamǵa paıdańdy tıgizip, ómirin jaqsy jaqqa ózgertýge sebep bolsań, sodan artyq baqyt joq. Adam saǵan shyn júregimen alǵysyn aıtyp turǵanda, tabys kózi ózinen-ózi arta beredi. Qazaqtyń «Qarǵys alma, alǵys al» deıtini sodan. Basqalarǵa kómektesý tabysty adamnyń tynysyn ashady.
– Myqty kásipker ǵana emes, myqty sportshy ekensiz. Sporttyń qaı túrimen aınalysasyz?
– Keýdemdi kerip «men mynany istedim» dep aıta almaımyn. Menen de myqty kásipkerler bar. Kóshten qalmaı ilesip kele jatqanyma shúkir etemin. Sportty janym súıedi. Júzýden sport sheberimin. Bul úshin arnaıy shákirtaqy da alamyn. О́zimdi áleýmettik kásipker sanaımyn. Sondyqtan adamdarǵa qolymnan kelgenshe kómektesip júrgenim – úlken jetistigim.
– Kólikti de ózińiz júrgizedi ekensiz. Qıyndyq týdyrmaı ma?
– Basynda qorqynysh boldy. Kólik apatynan keıin temir tulpardy tizgindeýge júreksinesiń. Qalanyń shetine shyǵyp aıdap kórdim. Sodan keıin kólikti ózim júrgizip kelgende ata-anam qatty tańǵaldy. Qazir Almatyǵa ózim baryp-kelip júrmin. Adam arbada otyrsa da, eshkimge táýeldi bolmaı kólik tizgindegenin durys sanaımyn.
– Bıyl Jetisý oblystyq máslıhaty depýtattyǵyna úmitker boldyńyz. Nege mundaı qadamǵa bardyńyz? Saıasatqa aralasý josparyńyzda bar ma?
– Baǵymdy synap kórgim keldi. Áıtpese, mundaı qadamǵa ataq, abyroı úshin qyzyǵyp barǵan joqpyn. О́zim sııaqty erekshe jandarǵa jaqsy jaǵdaı jasaıtyn sheshimderdiń qabyldanýyna yqpal etkim keldi. Olar da qoǵamnyń tolyqqandy múshesi ekenin sezinse eken deımin. Jastar ıdeıalaryn aıtyp, aqyl surap keledi. Solarǵa barynsha kómektesip, baǵyt-baǵdar kórsetkim keldi. Eń basty maqsatym – jastarǵa qoldaý kórsetý.
– Jeke ómirińiz týraly aıta ketseńiz. Zaıybyńyzben qalaı tanystyńyz?
– Bir keshte bılep júrip tanystym. Arbada otyrsam da, esh qysylmaı baryp sóılestim. Ýaqyt ótkennen keıin bir-birimizdi jaqynyraq tanı bastadyq. Aramyzda sezim paıda boldy, ómirge degen kózqarasymyz birdeı ekenin túsindik. Sodan keıin qol ustasyp, shańyraq kóterýge sheshim qabyldadyq. Áıelim – Allanyń amanaty. Erkek degen atqa laıyq bolyp, barlyq jaǵdaıyn jasaýǵa, túsinýge, qoldaýǵa tyrysamyn. Joldasym – tabıǵatynan óte salmaqty, bilimdi, kez kelgen jumysqa óte jaýapty qaraıtyn jan-jaqty adam. Maǵan baǵyt-baǵdar kórsetip, aqylyn aıtyp, únemi qoldap, bar mahabbatyn aıamaıdy. Alǵa qoıǵan maqsattarymyzǵa birtindep qol jetkizip kelemiz. Osyndaı ómirlik jar kezdeskenine sheksiz rızamyn. О́mirde eki dúnıeden shataspaý kerek deıdi ǵoı. Birinshisi jar tańdaý bolsa, ekinshisi mamandyq tańdaý. Meniń ekeýinen de jolym bolǵan sııaqty.
– Bala tárbıesinde nege mán beresiz?
– Eń aldymen balalaryma sapaly bilim bergim keledi. О́ıtkeni bilim – olardyń bolashaǵynyń irgetasy. Qazir eki balamdy júzýge, oı-sanasyn damytatyn ortalyqtarǵa aparamyn. Ýaqyttaryn paıdaly dúnıege jumsaǵanyn qadaǵalaımyz. Ysyrap pen obaldy úıretemiz. Mahabbatymyz ben meıirimimizdi tógip ósirip jatqan jaıymyz bar. Qolymyz qalt etse, balalarmen syrlasyp, oınap, ýaqytty kóńildi ótkizýge tyrysamyz.
– Alda qandaı joba-josparlaryńyz bar?
– Basty maqsat – ońaltý ortalyǵyn damytý. Elimizdiń eń myqty ońaltý ortalyǵynyń biri bolsaq deımiz. Osyǵan qatysty kóp jobamyz bar. Sol ıdeıalarymdy júzege asyrǵym keledi.
– Jigeri qum bolyp, ómirden túńilgen, sátsizdikterge tap bolǵan jandarǵa ne aıtar edińiz?
– Taǵdyrlastaryma aıtarym, qandaı jaǵdaı bolsyn, sen óz ata-anańa, aǵa-baýyr, ini-qaryndasyńnyń aldynda jaýapkershiligiń bar ekenin umytpa. О́mirdegi eń jaqyn adamdardyń haqysyn berýge mindettisiń. Qazir zaman damyǵan. Qandaı ispen aınalyssań da, únemi damý ústinde, izdeniste bolýyń kerek. Suranysta bolý úshin myqty maman bolýyń shart. Mysaly, men arbada otyrsam da magıstratýrany bitirdim. О́mirde kezdesken ár múmkindikti qur jibermeı, kádege jaratý kerek.
Áńgimelesken
Gúlshahra SANSYZBAI,
«Egemen Qazaqstan»