Egemen elimizdiń kúndelikti ómiri san alýan qoǵamdyq-saıası jańalyqqa toly. Búgingi zaman ár adamnan jańashyl, qulaǵy túrik, kózi ashyq bolýdy talap etedi. Túrkistanda ótken Ulttyq quryltaı qoǵamdaǵy qordalanǵan kóptegen máseleniń betin ashty.
Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy: «bizdiń álemdegi ornymyz, eń aldymen, ultymyzdyń sapasyna baılanysty bolmaq. Qýatty el bolamyz desek, birlese otyryp birqatar mańyzdy saýalǵa jaýap berýge tıispiz» dedi. Prezıdent basty nazarda ustap otyrǵan «ult sapasy» uǵymy qazaqy tanym-túsinikten, ulttyq ıdeologııadan, halyqtyq dástúrden bastaý alary anyq. Ult sapasynyń tolyqqandy bolýy úshin Prezıdent birneshe naqty máseleni atap, olardyń sheshý joldaryn utymdy usyndy. Ult sapasy Qasym-Jomart Toqaevtyń sózinshe, «dástúrli qundylyqtarymyzdy qazirgi mádenı úrdistermen úılestirgen jaǵdaıda» arta túspek.
Memleket basshysy bilimge, ǵylymǵa, ónerge qushtar jastardy kórgende, jarqyn bolashaqqa senimmen qaraıtynyn jarııa etti. Prezıdent jastardyń bolmysyn da birtektes sıpatta aıqyndap berdi. Ádiletti Qazaqstannyń adal azamaty bolatyn jastar «kóp sózge qumar, jalqaý, enjar, masyl bolmaýǵa tıis». Jastardyń boıynan tek izgi qasıetterdi kórý úshin aǵa býynnyń moınynda tárbıe paryzy turǵany da atalyp ótti.Memleket basshysy óz sózinde «adal azamat» uǵymyna jalpyǵa túsinikti sıpattama berdi. Ádil qoǵam qurýǵa tıis adal azamat –óz salasynda naǵyz maman bolý, únemshildik, eńbekqorlyq, el men jerge janashyrlyq sııaqty asyl qasıetter bárinen de bıik qoıatyn jan. Únemshildik, qanaǵatshyldyq – adaldyqqa bastaıtyn jaǵymdy qasıet. Barǵa qanaǵat tuta bilgen adam aram jolǵa túspesi haq. Abaı ataǵan naǵyz adamnyń boıynan tabylýǵa tıis «bes asyl istiń» biri – qanaǵat.
Prezıdent taldap kórsetken alty máseleniń ishinen birnesheýin aıtar bolsaq, ekinshi máselede ultymyzdyń tarıhı sana-sezimin jańǵyrtý jaıy kóterildi. Menińshe, bul máselede bilim salasynan bastap jańǵyrtý qajet. Qazaqstan tarıhy pánin oqytýdyń jańashyl, ozyq baǵdarlamasy qurylýy kerek. Sonda ulttyq tarıhı sana jas býyn sanasynan bastap jańaryp, túleý úrdisine kóshedi. Áıtpese, qoǵamnyń belgili bir deńgeıin ǵana arnalǵan iri jobalar kópshilikti jappaı qamtı almaıdy.
Memleket basshysy tórtinshi másele retinde óskeleń urpaqtyń jaqsy tárbıe alýyn atady. Jas urpaqty qazir neden qorǵaý men qalaı tárbıeleýdiń tetikteri aıqyn sóz etildi. Al el rýhanııatyna qyzmet etý paryzyn moınyma alǵan jazýshy retinde qosarym, qazirgi balalardy teris aqparattardan saqtandyrý máselesi múlde qolǵa alynbaı jatyr. Áleýmettik jelilerde qaptap júrgen teris aǵym ókilderi, el arasyna iritki salýdy maqsat tutatyn arandatýshylardyń eshbir aýyzdyqsyz ketken nasıhat, aqparattary áli oń-solyn tanı qoımaǵan jetkinshekterge teris yqpal etip otyr. Sol sebepti bala tárbıesin aqparattyq qorǵaý turǵysynan bastaǵan lázim. Sonymen qatar urpaq tárbıesinde ult ádebıetiniń orny bólek ekeni daýsyz. Alaıda Prezıdent kóldeneń tartqan derekter kóńil qýantpaıdy. Ádebı kitaptardyń 90 paıyzǵa jýyǵy syrttan keletinin aıtqan Memleket basshysy bul úrdistiń zalaly aýyr ekenin jetkizdi. Dál osy tusta otandyq baspa isin damytý, ony bir ortalyqqa jumyldyrý máselesi tur. Táýelsizdikten keıingi kezeńde tarydaı shashylyp ketken baspa salasy búginde elimizdiń rýhanı muqtajdyǵyn qamtamasyz ete almaı keledi. Iá, ádebıet – tárbıe quraly. Búgingi qalamgerlerge oqyrmanyn bıik moralǵa, asqaq adamgershilikke bastaıtyn rýhty shyǵarmalar jazý mindeti júktelip otyr. Prezıdent «shyn máninde, kitap oqıtyn el zııaly ultqa aınala alady» degen sózinde qazirgi qalamgerlerge ult oqıtyn kitap jazý, kúlli qazaqty zııaly ultqa aınaldyrý jolynda aıanbaı eńbek etý paryzyn astarlap turǵany daýsyz.
Ulttyq quryltaıdan keıin qoǵamdyq sana jańǵyrýdy bastan keshirse, sonda atalǵan máseleler kezeń-kezeńimen sheshimin taýyp, kitap oqıtyn zııaly ulttyń sapasy barynsha kóteriler edi.
Aızat RAQYSh,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi