Tarıhty paraqtasaq halqymyzda aty tutastaı rýly elge aınalǵan batyrlar men bıler, dańqty tulǵalar bolǵan. Sonyń biri, XYII ǵasyrdyń basy men XYIII ǵasyrdyń alǵashqy shıregi aralyǵynda 100 jylǵa jýyq ómir súrgen batyr ári bı atanǵan Alaman Mámbetuly. Búginde dańqty baba urpaqtary Almaty oblysynyń Raıymbek, Kegen, Jetisý óńiriniń Sarqan, Panfılov aýdandarynda tútin tútetip, urpaq órbitip otyr. Elimizdiń ózge aımaqtaryna da tamyr jaıǵan. Tarıhta tanymal Alaman bı urpaqtary shejiresin jazyp, «Alaman ata» saıabaǵyn ashyp, kesenesin ornatý maqsatynda bir jyl buryn «Alaman-Qaraket» qoǵamdyq qory qurylyp, atalǵan baǵyttar boıynsha jumystar bastaǵan.
Sonyń aıasynda jýyrda Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty men «Alaman-Qaraket» qoǵamdyq qory birlesip, Almaty oblysy Aqbeıit eldi mekenindegi kásiptik-tehnıkalyq kolledjde ótken «Alaman bı. Tarıh. Tulǵa. Zaman» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizdi.
Konferensııa moderatory Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty dırektorynyń ǵylymı ister jónindegi orynbasary Shámek Baıanuly jıyndy ashyp, onyń aýylda ótýiniń sebebin, mán-mazmuny, kún tártibimen tanystyrdy. Alǵashqy quttyqtaý sóz tıegin aǵytqan «Alaman-Qaraket» qoǵamdyq qorynyń tóraǵasy Janteli Muqıuly jylǵa jýyq ýaqyttan beri atqarǵan isterine toqtaldy.
Alqaly jıynda «Báıdibek baba» qorynyń vıse-prezıdenti Qanat Dinstanov qor jumysynyń nátıjesinde el ishinde belgisiz bolyp kelgen batyrlar men bıler tarıhyn jańǵyrtyp, ǵylymı aınalymǵa qosqandary jóninde sóz saptasa, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń bas dırektory, UǴA korrespondent-múshesi Zııabek Qabyldınov «Qazaq qoǵamyndaǵy bıler ınstıtýtynyń orny men róli jáne Alaman bı» taqyrybynda aýqymdy baıandama jasady.
«Bizdiń tarıhymyz týraly biraz derekter on segizinshi ǵasyrda Reseı patshalyǵynyń qazaq jerin jaýlaý saıasatyn júzege asyrǵan orys áskerıleriniń Máskeýge jazǵan baıanhattary men keıin sonyń negizinde jazǵan kitaptarynda saqtalǵan. Máselen V.Bartoldtiń «Opısanıe kırgız-kaısakov srednıı Azıı» degen kitabynda Alaman bı týraly da jazyp qaldyrǵan. Olar týraly aýyzsha tarıhta aıtylady, halyq óleńderinde, batyrlar jyrynda, ańyz, áńgimeler de bar. Endeshe sonyń bárin jazyp, tarıhı aınalymǵa endirý bizderdiń paryzymyz. Al Alaman bıge keler bolsaq, ol kisi týraly aýyzsha taralǵan, saqtalǵan áńgime, óleńder óte kóp. Odan bólek joǵaryda aıtqandaı orys áskerıleriniń birnesheýiniń jazba deregi bar. Olardyń málimetinshe Alaman bıge qarasty aýyldarda qansha tútin, jan basy neshe, maly qansha bolǵany jóninde aıtylady. Jalpy Abylaıhan zamanynda qazaqtar óte baı, baqýatty ómir súrgen. Salystyrmaly túrde qarasaq sol zamandarda ózge aımaqtarda da qazaq baılary men batyrlarynyń maly mol bolǵan. Mysaly, Arqada, Kókshetaýda, Baıanaýyl aımaǵynda 15-20 myń jylqysy bar dáýletti adamdar ómir súrgen. Baılyqpen qosa olardyń jan basy da mol bolǵan. О́ıtkeni kóbiniń eki-úshten áıeli, on bes, jıyrma shaqty balasy bary tirkelgen. Olar týraly da jazbasha derekter orys generaldarynyń Máskeýge jazǵan baıanhattarynda saqtalǵan», dedi Zııabek Ermuhanuly.
Budan ári jaýgershilik zamanda namysty jigitter aldymen «Attan» degende jaýǵa qarsy shaýyp, joryqqa qatysyp, jekpe-jekke shyǵyp, qarsylasyn jeńip, batyrlyq pen aty belgili bolatynyn, beıbit kúnde ata-anasynan enshi alyp, mal basyn kóbeıtip, adaldyǵy, shynshyldyǵymen el ishinde bedeli kóterilip, aǵaıyn, aýyldastary arasyndaǵy daýlardy ádil sheship, bı atanatynyn jetkizdi.
«Aýyzsha derekterdegi málimetterdi saraptasaq, Alaman óz zamanyndaǵy batyr, bı jáne aýqatty adam bolǵan. Ol – Aljan atalyp ketken Mámbettiń Syrymbet batyrdan keıingi ekinshi uly. Bul – Aljan rýynan batyrlar kóp shyqqan. Mysaly, Syrymbet batyrdyń sonoý Syr boıynda jerlenýi de tegin emes. Al Alaman bıdiń atymen atalatyn jer, sý attary Taldyqorǵan aımaǵynan birneshe jerden kórinis tabady. «Alamannyń kókala asýy», «Alaman saı», «Alaman bulaq» sııaqty jer-sý attary bar. Endi jazbasha derekterge kelsek, táýelsizdikten keıin jaryq kórgen Qazaqstan ensıklopedııasynda Alaman Mámbetulynyń ózine qarasty aýyldarda bı bolǵany týraly derek bar. Sol kezde Alamannyń aýylynda 450 tútin bolǵan. Urpaqtary Aqbas, Bekbas, Shyńbas batyrlar Hangeldi, Raıymbek bahadúrlerdiń jasaǵyna qosylyp, el qorǵaǵan», degen derekterdi Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymynyń kandıdaty, saıası ǵylymdar doktory Jomart Qudaıbergenuly tilge tıek etti.
Ǵylymı basqosýdaǵy jaryssózdi Kegen aýdanynda elý jyl ustazdyq etken, QR Bilim berý isiniń úzdigi, shejireshi Nur Málibekov sabaqtady. Onyń aıtýynsha, Alaman bıdiń urpaqtary batyr ári ósip-óngen. Jalpy, konferensııada on shaqty ǵalym Alaman bıge qatysty baıandama jasap, shejireshi aqsaqaldar jaryssózderin jalǵastyrdy. Olardyń bári Alaman bıdiń batyrlyq, bılik, dáýletti tulǵa retindegi qasıetterin san qyrynan sýrettedi. Aýyzsha tarıh pen jazba derekterden málimetter keltirdi.