Shekara shebi – bir bólek tylsym dúnıe. Alaıda ýaqyt ozǵan saıyn shekaraǵa tóngen qaýip pen qaterdiń de kelbeti de ózgerdi. Kóz ilespes jyldamdyqpen damyp jatqan tehnologııalarmen qatar shekara keńistigindegi zań buzýshylyq ta myń qubyldy. Uly dala batyrlarynyń búgingi izbasarlary – shekarashylardyń moınyna artylǵan júk áste jeńil emes.
Jalpy uzyndyǵy 15 myń shaqyrymnan asatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik shekarasynda taý men tas, shól men shóleıt, qyr men qyrat, sý men sýat ta kezdesedi, bir sózben aıtqanda, tabıǵat jaǵdaıy men aýa raıy alýan túrli. Aptap ystyq, qar-jańbyr, qaqaǵan aıaz, aq tútek boranǵa tótep berip, qaıyspaı elin kúzetý – shekarashylardyń úırenshikti isi. Abyroıly qyzmettiń aýyr júgimen qosa babalar amanatyn birge arqalaǵan Otan saqshylary halyq seniminiń údesinen shyǵyp keledi.
Halqymyzdyń qonaqjaı ekeni álemge aıan. Sol úshin de bizben tanysyp-aralasýǵa, ásem tabıǵatymyzdy tamashalaýǵa qumartyp, sary dalamyzǵa aǵylyp jatqan týrıster sany da jyl sanap artyp keledi. Zańdy qaqpalar arqyly elimizge kún saıyn júz myńdaǵan adam kirip-shyǵady. Olar áýe jolymen, el shebindegi avtokóliktik baqylaý-ótkizý pýnkterinde kólikpen, temirjol beketterinde poıyzben, oǵan qosa teńiz arqyly kememen keledi. Qandaı jolmen kelse de qonaqtardy eń aldymen shekarashylar qarsy alady. Táýelsiz Qazaqstanǵa kiretin qaqpa bolyp sanalatyn bul bólimsheler elimizdiń qushaǵy ispettes. Dostyq kóńil bildirgenderdi qushaǵymyzdy aıqara ashyp qabyldaýǵa daıyn bolǵanymyzben, olardyń arasynda qara nıet, aram pıǵyldy «qoı terisin jamylǵan» qylmyskerlerdiń de joq emesi aqıqat.
Qysqasha atap ótsek, jyl basynan beri el qorǵandary júzge jýyq shekara buzýshyny ustady, 2,8 mlrd teńge deklarasııalanbaǵan valıýta, altyn jáne basqa da taýarlardyń zańsyz tasymaldanýynyń aldyn aldy. Shekarashylarǵa burynnan tanys, tipti kúnde kezdesetin zańsyz qarý-jaraqty, oq-dárini, memlekettik shekara arqyly ótýge tyıym salynǵan basqa da kontrabandalyq zattardy tasymaldaý áreketteri sııaqty «dástúrli» qaýip-qatermen birge, sońǵy kezderi sıntetıkalyq esirtkiniń jańa túrlerin tasymaldaý jaǵdaılary beleń alyp tur. Olardyń arasynda «Alfa-PVP» jáne «Mefedron» atty esirtki zattaryn elimizge kirgizýge tyrysyp baqqandardyń deni artyp keledi. Odan bólek, zańsyz kóshi-qonnyń kúnnen-kúnge órshı túskeni baıqalady. Alys-jaqyn shetel azamattary men óz otandastarymyzdyń jalǵan jáne bóten qujattardy paıdalaný faktileri, sondaı-aq qos eldiń azamattyǵyn ıelengender de anyqtalyp jatady.
El irgesiniń berik bolýy, birinshiden, shekarashylardyń óz isin jaýapty atqarýy men kásibıligine baılanysty bolsa, ekinshi jaǵynan shekaramyzdyń zamanaýı tehnıkamen jabdyqtalýyna baılanysty. Táýelsizdik alǵannan keıin bastalǵan Memlekettik shekarany shegendeý jumystary, onyń ishinde ınjenerlik, tehnıkalyq turǵyda ozyq tehnologııalarmen jaraqtandyrý jalǵasyp keledi. Qazirgi kezde shekarashy jaýynger zamanaýı tehnologııa jetistikterin qoldaný arqyly bólimshede otyryp-aq belgilengen ýchaskeni kúzete alady. Jańa tehnıka, ushqyshsyz basqarý apparattary, drondar, beıne kameralardy qoldaný qolǵa alynýda.
Qazirgi ýaqytta sıfrlandyrý memlekettik shekara arqyly ótkizý pýnktterinde de qarqyndy júrgizilip jatyr. Keıbir jerlerde avtomattandyrylǵan «Q-Gate» pasporttyq baqylaý, «Vocord» tulǵany taný júıeleri paıdalanylady. Sonymen qatar jańa tehnologııanyń kómegimen jolaýshynyń shekaradan zańdy túrde ózdiginen óte alatyn múmkindigi qarastyrylýda. Bul rette ol qujatyn arnaıy apparatqa qoıyp, kameraǵa qarasa boldy. Úkimettiń qoldaýymen Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý jáne qarjy mınıstrlikteri ótkizý pýnktteriniń jańa zamanaýı ınfraqurylymyn qurý boıynsha jumysty bastady.
Jospar boıynsha aldaǵy jyldary óńirlerde birneshe jańa shekara bólimsheleri boı kóterip, sol jerde qyzmet atqaratyn áskerı qyzmetshilerge jáne olardyń otbasy múshelerine túgel jaǵdaı jasalmaq. Osylaısha, egemen elimiz shekarasy berik, aıbynyna aıbary saı, abyroıy asqaq memleketke aınalary sózsiz.
Raýan QABDOLDANOV,
UQK Shekara qyzmeti «Otan saqshysy» gazetiniń redaktory, podpolkovnık