Bıylǵy 1 qyrkúıekten bastap bilim berý uıymdarynyń barlyǵyn jataqhanadaǵy orynmen qamtamasyz etýdi kózdeıtin «Bilim týraly» zańnyń jańa redaksııasy kúshine endi. Jańa zańnamaǵa sáıkes, oqý oryndary osy aıdan bastap stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etýge mindetti. Soǵan qaramastan elimizde 23 myńnan asa stýdentke jataqhanada oryn jetispeıdi.
– Elimizde joǵary bilimdi jáne ǵylymdy damytýdyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn iske asyrý jónindegi is-qımyl josparynda stýdentterdi jataqhanamen qamtý qarastyrylǵan. Buǵan qosa «Bilim berý qyzmetine qoıylatyn biliktilik talaptaryn jáne olarǵa sáıkestikti rastaıtyn qujattardyń tizbesin bekitý týraly» buıryqta basqa qaladan kelgen bilim alýshylardyń keminde 70 paıyzynyń turýy úshin (jataqhanalar/hostelder/qonaqúıler) jaǵdaı jasaý kózdelgen. Elimizdiń 104 joǵary oqý ornyndaǵy jataqhanalar sany 380 birlikti quraıdy, tósektik oryn sany – 106 203 birlik, onyń ishinde 182 obekti boıynsha 24 560 tósektik oryn jalǵa alynǵan. Batys Qazaqstan, Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan, Abaı, Jetisý, Ulytaý, Aqtóbe, Jambyl, Qyzylorda, Mańǵystaý, Almaty oblystarynda jáne Shymkent qalasynda qajettilik jataqhana men hostelderdi jalǵa alý arqyly oń sheshimin taýyp otyr. Aqmola, Túrkistan, Qostanaı, Qaraǵandy jáne Atyraý oblystarynda 695-ten 60 orynǵa deıin qajettilik bar, – dedi Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim komıteti tóraǵasynyń orynbasary Aqerke Abylaıhan.
Mınıstrlik ókiliniń aıtýynsha, qazir eń úlken qajettilik Almaty qalasynda tirkelgen – 14 myń. Sol sekildi Astana qalasynda – 5 300 oryn, Soltústik Qazaqstan oblysynda 2 300 oryn jetispeıdi. Osy úsh óńirde jataqhanadaǵy oryn tapshylyǵy ótkir tur.
– Byltyrǵy jaǵdaımen salystyrǵanda másele aqyryndap sheshimin taýyp keledi. Mysaly, ótken jyly respýblıka boıynsha jataqhana oryndaryna qajettilik 69 myń oryn bolsa, bıyl bul kórsetkish 23 686 oryndy qurap otyr. Biraq biz oryn tapshylyǵy azaıdy dep arqany keńge salmaımyz. Sebebi ár sıfrdyń artynda árbir stýdenttiń taǵdyry tur. Sondyqtan bul máselege birde-bir ýnıversıtettiń basshylyǵy beıjaı qaraı almaıdy. Mınıstrlik te óz tarapynan bul baǵytta jumystar júrgizip jatyr. Aıtalyq, búginde jataqhana máselesin sheshý úshin elimizdegi 58 joǵary oqý orny 182 obekti nemese 24 560 oryndyq jataqhana, jekemenshik hosteldermen kelisimshartqa otyrdy. Bul jerde qoıylatyn eń basty talap – hostelderde tek stýdentter turýy kerek, sonymen qatar olardyń qaýipsizdigi saqtalýǵa tıis. Ata-ananyń kóbi hostel degen sózdi estigende qorqady. Alaıda ondaǵy jasalǵan jaǵdaı keıbir jataqhanadaǵydan jaqsy. Negizi hostelderdi jekemenshik jataqhanalar dep aıtýǵa bolady, – dedi A.Abylaıhan.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligine qarasty «Qarjy ortalyǵy» AQ-nyń Ilgeriletý jáne syrtqy kommýnıkasııalar departamentiniń dırektory Aınur Saǵyndyqova respýblıka boıynsha 8 myńnan asa oryndyq 32 jataqhanany paıdalanýǵa berý josparlanǵanyn jetkizdi.
– 2023 jylǵy jospar boıynsha joǵary oqý oryndarynyń stýdentteri úshin 8 myńnan asa oryndyq 32 jataqhanany paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Búginde 2 600 oryndyq 6 jataqhana iske qosyldy. 6 myńnan asa oryndyq qalǵan 26 jataqhanany jyldyń sońyna deıin iske qosý josparlanyp otyr. Jalpy, jataqhanalarǵa zárýlikti joıý maqsatynda memlekettik tapsyrysty ornalastyrý tetigi ázirlendi. Osy tetikke sáıkes kez kelgen jeke kásipker nemese joǵary oqý orny óz qarajaty esebinen jataqhanany paıdalanýǵa engize alady. Tek sodan keıin ár stýdentke memlekettik tapsyrys ornalastyrylady. Eger jataqhana jańa qurylys jobasymen salynsa, onda memlekettik tapsyrys bir stýdentke jylyna 195 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde 6 jyl boıy tólenedi. Bul – bárine ortaq talap. Tek Almaty qalasynda normatıv kóbirek. О́ıtkeni bul – seısmıkalyq óńir. Almaty qalasynda 6 jyl ishinde 1 stýdentke qurylys kezindegi normatıv 230 aılyq eseptik kórsetkishti quraıdy, – deıdi A.Saǵyndyqova.
«Qarjy ortalyǵy» ókiliniń málimdeýinshe, qolda bar ǵımaratty qaıta jabdyqtaý, qaıta jańǵyrtý arqyly jataqhanany paıdalanýǵa berýge de bolady. Rekonstrýksııa jolymen memlekettik tapsyrysqa engizilse, onda respýblıka boıynsha 1 stýdentke shaqqanda 8 jylǵa 47 aılyq eseptik kórsetkishti, Almaty, Astana qalalary úshin 8 jylǵa 92 aılyq eseptik kórsetkishti quraıdy.
– Osy tetikke sáıkes, memleket tarapynan qoıylatyn eń basty talap – salynǵan jataqhananyń nysanaly maqsatyn ózgertpeý boıynsha 20 jyldyq shekteý. Ekinshi talap – jataqhanada tek stýdentter, doktoranttar men magıstranttardyń turýy. Ár jataqhanada beınebaqylaý bolady, týrnıket ornalastyrylady. Iаǵnı ár stýdenttiń qashan kirip, qashan shyqqanyn tekserýge bolady. Bul tetik 2018 jyldan bastap jumys istep keledi. 2018-2020 jyldar aralyǵynda joǵary oqý oryndary stýdentteri úshin 26 myńnan astam orynǵa 99 jataqhana engizilgen. Mundaı oryndardy engizý boıynsha kóshbasshy óńirler – Astana, Almaty, Shymkent qalalary jáne Abaı, Atyraý, Jambyl oblystary, – dedi A.Saǵyndyqova.
Mınıstrliktiń taratqan aqparatyna súıensek, muqtaj stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etý máseleleri jónindegi jedel shtab jumys isteıdi. Shtab Almaty qalasy, Baıtursynov kóshesi, 22-úı, 1-korpýs mekenjaıynda ornalasqan. Sonymen qatar stýdentterdi jataqhanamen qamtamasyz etý boıynsha arnaıy ahýaldyq ortalyq bar. Ahýaldyq ortalyqtyń baılanys nómerleri: + 7 700 950 95 28; + 7 700 255 14 43. Budan bólek, stýdentter óziniń jataqhanaǵa qatysty áleýmettik jaǵdaıymen ár óńirdegi joǵary oqý oryndarynyń ókilderinen qurylǵan ombýdsmender ınstıtýtyna habarlasa alady.