Aýyldaǵylar dúkennen nan satyp almaıtyn. Ár otbasynda aq jaýlyqty analar biri tandyrǵa, endi biri tabaǵa salyp, as atasy – nandy ózderi jabatyn. Ilgeride. Keıinirek oǵan zamanaýı derlik qysqa tolqyndy peshterde pisiretinder qosyldy. Búginde nandy jáne nan ónimderin dúkennen satyp alatyndardyń qatary qalyńdaı túsken. Onyń sebebi de kóp. Sonyń biri – sapasy, ıaǵnı erekshe dáminde bolsa kerek. Mysaly, Sozaq aýdanyndaǵy Jýantóbe aýylynyń turǵyndary Amanqyz pisirgen nandy tutynady, toı-jıyn ótkizetinderi de soǵan tapsyrys beredi.
Kórshiles aýyldardan kelip tapsyrys berýshiler de, turaqty tutynýshylary da kóp. Jurt súısine jeıtin nan pisirýdiń syryn da suraǵanbyz Amanqyz anadan.
«Nandy qolmen ashytamyn, barlyq jumysty qolmen isteımin. Aýyldaǵylardyń kóbisi «Seniń qolyńnan shyqqan nan tátti bolady», dep shabyttandyryp qoıady. Árıne, óziń súıgen iske ynta-shyntańmen kirisseń, súıispenshilikpen berile atqarsań, oń nátıje bolady. Árbir iste adaldyqtyń alar orny erekshe, nan japqanda, nan-toqash ónimderin pisirgende adal as degen dinimiz ben dilimizdegi kıeli uǵym sanamda saırap turady. Eńbegime berilgen baǵa da yntalandyrady, jaýapkershilikti sezdiredi», deıdi Amanqyz Orynbasarqyzy.
Jurt aıtqan jaqsy lebizge balasha qýanatyn Amanqyzdy aýyldastary keńpeıil, elgezek, ashyq-jarqyn ana dep tanıdy. Jýantóbege kelin bolyp túsken alǵashqy jyldary Amanqyz I toptaǵy múgedek qaıyn atasyna qaraılap, úı sharýasynan shyǵa almaǵan. Atasynyń jaǵdaıyn jasap, qyzdarynyń tárbıesi men bilimine kóńil bólýge de úlgeretin. Keıinirek «Ońtústik jaryq» energetıkalyq uıymynda esepshi boldy, odan keıin on jyl memlekettik balabaqshada sharýashylyq bóliminiń meńgerýshisi qyzmetin atqardy. Mine, sol kezden-aq negizgi jumysynan bólek nan pisirip, satýǵa shyǵara bastapty. El ishin indet jaılaǵan pandemııa kezinde naýbaıhana isine tolyq kirisip, nan ónimderiniń birneshe túrin aýyldastaryna usynǵan. Bul oraıda boıjetip qalǵan qyzdary kómektese bastap, nanmen qosa basqa da taǵam túrlerine tapsyrys qabyldaıtyn bolǵan. Ýaqyt óte kele samsa, qattama, bálish taǵy da basqa tátti nan ónimderin shyǵara bastady. Búginde fastfýd ónimderin de qolǵa alyp, násibin ulǵaıtyp otyr.
«Osy kásippen aınalysqaly úıge bereke kirip, kóp jaıtqa basqasha qaraı bastadym. Shynaıy eńbektiń yrysy men nesibesi mol. Jalpy, ózim – úı sharýasyndaǵy anamyn. Mamandyǵym – esepshi-ekonomıst. Osy aýylǵa kelin bolyp túskenime 28 jyl bolypty. Bes qyzym bar, úlkeni turmysta, ekeýi mektepte oqıdy. Árdaıym qoldaý kórsetip otyratyn kúıeýim zaýytta júrgizýshi bolyp jumys isteıdi. Eń alǵash kásibimdi 2018 jyly nan jabý isimen bastadym. Aýylda 2 myńnan asa turǵyn bar, kúnine 150-deı nan jabamyn. Ýaqyt óte kele túrli tátti nan ónimderin shyǵaryp, bul kásipke degen qyzyǵýshylyǵym arta tústi. Osylaısha, naýbaıhanada kásibı maman retinde jumys isteýdi uıǵaryp, chıken, kotlet, balyq jáne lavash, fastfýd ónimderin pisirýdi de qolǵa aldym. Aýylym aýdan ortalyǵynan shalǵaı ornalasqandyqtan, suranystyń basym kópshiligi jergilikti turǵyndar tarapynan túsedi. Halyqtyń arqasynda tabys taýyp otyrǵan soń barynsha suranysqa saı úlgerip, kóptiń kóńilinen shyǵýǵa tyrysamyn», deıdi kásipker Amanqyz Nálibek.
Toı, jıyndar da jıi ótkiziletin óńirde qosymsha taǵamdarǵa suranys kóp. Amanqyz Orynbasarqyzy kásipkerlerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlamalar aıasyndaǵy qaıtarymsyz grantqa úmitker retinde ótinim bildirgen eken. Alaıda mártebesi sáıkes kelmeı, grant ala almapty. Degenmen jumysyn jalǵastyryp, damyta túsý ústinde. Eger qarjylaı kómek bolsa, iske asyrǵysy keletin jańa ıdeıalary barshylyq. Mysaly, jartylaı fabrıkattar shyǵarǵysy keledi jáne ashana ashýdy da oılaıdy. Qasyna kómekshi alyp, jańa jumys oryndaryn ashýdy kózdeıdi.
«Nan ashýǵa qajetti jabdyqtar alsam deımin. Árıne, aldaǵy ýaqytqa jospar kóp. Halqymyz «As atasy – nan» deıdi. Nandy qasterlep, qadir tutqan. Bala kezden ata-analarymyz nandy qadirleýdi, aıaqasty etpeýdi úıretken. Úıge asyǵyp turǵan kisi kelse, «Eń bolmasa, nannan aýyz tıińiz» deımiz. Bul – nannyń qudiretti as ekeniniń belgisi. Nanmen jumys isteýde adaldyq qajet. Sol adaldyqpen, Alla buıyrtsa, barlyq maqsatyma jetip, dastarqanymyzdan nan úzilmesin degen nıetpen bastaǵan naýbaıhana kásibimdi damytamyn dep oılaımyn. Qazirgi tańda elimizde kásipkerlerdi qoldaý baǵytynda jaqsy jumystar atqarylyp, baǵdarlamalar júzege asyp jatyr. Munyń sharapaty tek kásipkerge ǵana emes, aýyldy jerlerdegi jumyssyzdarǵa da tıip otyr. Jumyssyzdyqty joıýdyń birden-bir joly – kásipkerlerdi qoldaý. Sebebi adamdardy jumyspen qamtıtyndar sol – kásipkerler. Jónin tapsań, jumystyń jamany joq. Eńbek etkenge baqyt ta basyn ıedi. Álem tek eńbekpen ǵana jasaryp, jańarady», deıdi Amanqyz Orynbasarqyzy.
Qazir kásipker ónimderin aýdandaǵy birneshe dúkenge ótkizedi. Osylaısha, kópbalaly ana otbasylyq kásipti damytyp, dámdi ónimderin aýdan naryǵyna shyǵaryp, el alǵysyn alyp otyr.
Jalpy, aýdanda Amanqyz Orynbasarqyzy sııaqty jeke kásip ashyp, tabys taýyp júrgen analar az emes. Mysaly, Sholaqqorǵan aýylynyń turǵyny Gúlnahar Mamılaeva qazaqtyń sándik toqyma qolónerin qolǵa alyp, suranysqa ıe buıymdar shyǵarýda. Alǵash kásibin balalarǵa arnalǵan sándi úlgidegi kıimder men oıynshyqtar tigýden bastaǵan ol qazirgi tańda aıaqkıimder toqyp, tabys kózin arttyrýda. Tapsyrysqa oraı balalar men eresekterge arnalǵan túrli aıaqkıimder, sómkeler toqýda. Bala jasynan toqýǵa qumar bolǵan ol bul isti súıikti kásibine aınaldyrǵan. Onyń qolynan shyqqan toqyma buıymdary ishki týrızmdi damytý maqsatynda uıymdastyrylǵan óńirlik kórme-baıqaýynda kópshilikten joǵary baǵa alǵan. Endigi maqsaty – túıe-qoı júnderin óńdeıtin zamanaýı tehnıkalardy ıgerý arqyly úlken kásip ashý. Sondaı-aq Gúlnahar Mamılaeva úıde otyrǵan qyz-kelinshekterge óz bilgenin úıretip, shákirt tárbıeleý isin de qolǵa alypty.
Aıta ketelik, halyqtyń tabysyn arttyrý maqsatynda Sozaq aýdanynda 6 aıda 550 jańa jumys orny ashylǵan, jumyssyzdyq deńgeıi 5 paıyzdy quraıdy.
Túrkistan oblysy