Atyraý oblysy men Reseıdegi Astrahan óńiri arasynda ejelden barys-kelis, alys-beris tek ekonomıkalyq baılanysta ǵana emes, rýhanı, mádenı baǵyt ta qarqyn alǵan. Al bıyl qazaqtyń uly kúıshisi Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń týǵanyna 200 jyl tolýyna oraı burynǵydan bekı tústi. Jaqynda atyraýlyq Q.Ahmedııarov atyndaǵy «Naryn» halyq aspaptar orkestri kórshi elge arnaıy gastroldik saparmen bardy.
N.Jantórın atyndaǵy Atyraý oblystyq fılarmonııasynyń quramyna kiretin bul orkestrdiń kórkemdik jetekshisi – dırıjer, Mádenıet salasynyń úzdigi Erjan Qıtarov. Orkestr quramynda 60-tan astam mýzykant jumys isteıdi. Orkestrdiń sapary aldymen Volodar aýdanyndaǵy Altynjar aýylynan bastaldy.
Bul – Reseıdegi qandastar ǵana emes, týrıster de jıi keletin aýyl. О́ıtkeni munda qazaqtyń kúı óneriniń negizin qalaýshylardyń biri, artyna mol mura qaldyrǵan áıgili kompozıtor Qurmanǵazy Saǵyrbaıuly máńgilik tynystap jatyr. Reseımen shekaralas óńirlerdiń qoldaýymen 1996 jyly kúıshige kesene turǵyzylǵan. Al 2005 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy óńirlik mádenı ortalyǵy ashyldy.
Altynjar aýylyndaǵy turǵyndardyń bári derlik dombyra shertedi. Olar muny kúı atasynyń amanatyndaı sezinedi. Qos ishekti aspapty bebeýletetin dombyrashynyń biri – Qurmanǵazy atyndaǵy óńirlik mádenı ortalyǵynyń dırektory Amangeldi Ábilǵazıev.
Ortalyq dırektory Amangeldi Ábilǵazıevtiń aıtýynsha, qazir bul ortalyq alys-jaqyn shetelderdiń týrısteri qyzyǵýshylyq tanytqan mádenıet oshaǵyna aınalyp otyr. Uly kúıshiniń shyǵarmashylyǵy, ómiri týraly syr shertetin eksponattar qoıylǵan ortalyqta mýzeı men týrıster úshin qonaqúı boı kótergen. Ortalyqta 40-qa jýyq adam jumys isteıdi. Deni qandastarymyz, arasynda 25 dombyrashy bar. Sondaı-aq «Samal» qazaq mýzykalyq ansambliniń ánshileri ónerimen kelýshilerdi tánti etip keledi.
«Bizdiń ortalyqqa jyl saıyn 1000-ǵa jýyq adam keledi. Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń, onymen zamandas bolǵan qazaqtardyń ómiri týraly maǵlumat beremiz. Atyraý oblysynyń ákimdigi men janashyr azamattardyń qoldaýymen mádenı ortalyqqa kúrdeli jóndeý júrgizildi. Qazir ortalyqtyń qyzmetinde tyń izdenis, serpin bar», deıdi ortalyq dırektory Amangeldi Ábilǵazıev.
Osyndaı tarıhı mekennen bastaý alǵan atyraýlyq orkestrdiń óneri Astrahan oblystyq fılarmonııasynda jalǵasty. Munaıly óńirden barǵan óner ujymynyń konsertine Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federasııasyndaǵy Tótenshe jáne О́kiletti elshisi Dáýren Abaev, Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Jasulan Bısembıev, reseılik kórermen qatysty.
Q.Ahmedııarov atyndaǵy «Naryn» halyq aspaptar orkestri Mádenıet salasynyń úzdikteri Erjan Qıtarov pen Saıa Jumashevanyń jetekshiligimen reseılik kórermenge ultymyzdyń jaýhar týyndylary men sheteldik shyǵarmalardy usyndy. О́nerdi súıetin kórermen orkestrdiń oryndaýyndaǵy Mahambettiń, Qurmanǵazy men Dáýletkereıdiń, A.Jubanov pen Ǵ.Qurmanǵalıevtiń, Q.Ahmedııarov pen E.Brýsılovskııdiń, G.Svırıdov pen L.Hamıdıdiń, I.Jaqanov pen E.Qusaıynovtyń týyndylaryna ystyq yqylasyn bildirdi. Sondaı-aq Mádenıet qaıratkeri Quttygereı Dúıseev, halyqaralyq jáne respýblıkalyq konkýrstardyń laýreattary Jasulan Bazarbaev, Merýert Ýálı, Baýbek О́mirǵalı, Erik Kósherov, Araılym Qısııarova óner kórsetti.
Qazaq orkestriniń ónerin Reseıde turatyn kórermen joǵary baǵalady. Máselen, kórshi eldegi qandasymyz Kúlásh Úmbetálıevanyń pikirinshe, ata jurttaǵy óner ujymdarynyń konsertin tamashalaý udaıy bola bermeıdi. Mundaı gastroldik sapar ásirese jas býynnyń ulttyq mýzyka ónerin umytpaýy úshin qajet.
Al Astrahan oblysynyń mádenıet mınıstri Olga Prokofevanyń deregine súıensek, óńiraralyq mádenı áriptestiktiń kókjıegi keńeıip keledi. Jaqynda Kaspıı mańyndaǵy bes memleketke ortaq mádenı is-shara – «Kaspıı maýsymy» festıvali bastalǵan.
«Qazaqstan – tek geografııalyq ornalasýy jaǵynan ǵana emes, tarıhı, mádenı turǵydan Reseıge eń jaqyn ornalasqan el. Al Atyraý men Astrahan oblystarynyń turǵyndary bir-birimen burynnan áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan tyǵyz qarym-qatynas, berik baılanys ornatyp keledi. Dostyq ráýishtegi rýhanı baılanysymyzda shekara joq. Atyraý óńirindegi turǵyndar aldynda «Skıf» kvarteti óner kórsetti. Endi, mine, atyraýlyq orkestrdiń ónerin tamashaladyq. Elder arasynda shekara bolatyny daýsyz. Alaıda ónerge shekara kedergi bola almaıtynyna kózimiz jetti», deıdi Olga Prokofeva.
Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary Jasulan Bısembıevtiń aıtýynsha, eki óńirdiń óner ujymdarynyń sapary jıi uıymdastyrylady. Mundaı baılanys barlyq salada keń qanat jaıǵan. Endi medısına salasyna maman daıarlaýdy birlese atqarýǵa basa mán berilgeli otyr.
«Astrahanda bilikti dárigerlerdi daıarlaıtyn medısına ýnıversıteti bar. Qazir atalǵan ýnıversıtette Qazaqstannan 140 stýdent oqyp júr. Ýnıversıtet basshylarymen kezdesip, stýdentterdi Atyraý oblysynyń medısına mekemelerinde jumysqa ornalastyrý maqsatynda memorandým jasaqtaý jóninde ýaǵdalastyq. Aldaǵy ýaqytta Atyraýda atalǵan ýnıversıtettiń fılıalyn ashý týraly usynys bildirdik. Bul Atyraý oblysynyń densaýlyq saqtaý salasyn jetildirýge oń yqpal bolatynyna senemin», deıdi Jasulan Bısembıev.
ATYRAÝ – ASTRAHAN – ATYRAÝ