Gaz qaýpi az qaýip emes

Qyrkúıek aıynyń sońynda Talǵar aýdanynyń Keńdala aýyldyq okrýgine qarasty 5-saıajaıda qaıǵyly oqıǵa boldy. Shákenov kóshesindegi tur­ǵyn úıde gaz ballony jarylyp, bir otbasynyń 2 eresek adamy jáne eki jasar sábıi Talǵar qalasyndaǵy aýdan­dyq aýrý­ha­nanyń jansaqtaý bó­li­­mine tús­ken. Keıinnen ja­rylysqa gaz bal­lony­nan shyqqan aqaý sebep bol­ǵany anyqtalǵan. Dál sol kúni tap osyndaı oqıǵa keshki saǵat 9-dar shamasynda atalǵan okrýgtegi 8-saıa­jaıda qaı­ta­lan­ǵan. Bul joly bir úıdiń tórt bir­deı balasy men eki úlkeni aýrý­ha­naǵa jetkizilgen. Keshki tamaq daıyndap jat­qan kezde gaz ballonynan aqaý shy­ǵyp, arty jarylyspen aıaqtalǵan.

Oqıǵa ornyna jáne aýrýhananyń jansaqtaý bólimine barǵan Talǵar aýda­nynyń ákimi Tanat Aıdarbekov zardap shekkenderdiń jaǵdaılaryn bilip, týǵan-týystaryna kómek kórsetiletinin aıtqan. О́kinishke qaraı, Shákenov kóshe­sinde bolǵan apattan aýrýhanaǵa jet­kizilgen jas otbasy músheleri túgel qaı­tys boldy. Bul otbasyndaǵylardyń bári О́zbekstan azamattary eken.

Osyǵan oraı, jaqynda Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Nurjan Qudaıbergenovtiń qatysýymen tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne joıý jónindegi oblystyq komıssııanyń jos­pardan tys otyrysy ótti. Komıssııa otyrysynda Almaty oblysynda tur­ǵyndardyń gaz ballondary men gaz jab­dyqtaryn qaýipsiz paıdalaný sha­­ralary týraly másele qaraldy. Ko­­mıs­sııa otyrysyna Tótenshe jaǵ­daılar mınıstrligi О́nerkásiptik qaýip­sizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Musa Tanabaev qatysty.

«Almaty oblysynyń aýmaǵynda 249 avtogaz quıý stansasy bar. Stansa ıe­lerine turmystyq ballondardy toltyrmaý týraly eskertilip jatyr. Osy ýaqytqa deıin 177 habarlama jiberildi. Aıta ketý kerek, departamentke túsken shaǵymdar negizinde avtogaz quıý stan­salarynda toltyrý aldynda ballon­dar­dyń ónerkásiptik qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigin tekserý alynyp tastalypty», degen Musa Tanabaev óńirde bilikti mamandardyń bolmaýyna baı­lanysty jartyjyldyq kestelerdi qalyptastyrý jáne áleýmettik ınfra­qurylym nysandaryna profılak­tı­kalyq baqylaý júrgizý boıynsha ju­mys júrgizilmeıtindigin atap ótti.

Osy jaǵdaılardy sheshý jáne da­ıyndyq deńgeıin arttyrý úshin mı­nıstr­liktiń bastamasymen M.Ǵab­dýllın atyndaǵy Azamattyq qor­ǵaý akade­mııasynyń bazasynda jer­gi­likti atqarýshy organdardyń maman­dary úshin «Gaz jáne gazben jab­dyq­taý sa­la­syndaǵy jergilikti atqa­rýshy or­gandardyń turǵyn úı ınspek­sııa­synyń memlekettik ınspektorlary» taqy­rybynda biliktilikti arttyrý kýrs­tary engizilgendigin, akademııa bazasynda ZOOM formatynda toqsan saıyn joǵaryda atalǵan taqyrypta kýrstar ótkiziletindigin málimdedi. Bul gaz sala­syndaǵy maman tapshylyǵyn jo­ıyp, biliktilikti arttyrýǵa yqpal etpek.

Kelesi kezekte Almaty oblysy­nyń ener­getıka jáne turǵyn úı-kommý­nal­dyq sharýashylyq basqar­masynyń basshysy E.Berdihanov jylytý maýsymyna daıyndyq aıasyndaǵy is-sharalar men qaýipsizdik erejelerin saqtaý bo­ıynsha aqparattandyrý, túsindirý jáne profılaktıkalyq jumystar júr­gizilip jatqanyn baıandady. Son­daı-aq gaz taratý jáne gaz jelisi uıym­darynyń ókilderimen kezdesýler uıym­das­ty­ryp, qysqa daıyndyq sharalary py­syq­talǵandyǵyn atap ótti.

Budan keıin Almaty oblysy TJD basshysy, polkovnık Asqar Toı­shy­bekov «Turǵyn úı sektoryndaǵy órt qaýipsizdigin saqtaý» taqyrybynda baıandama jasady. Departament basshy­synyń málimdeýinshe, bıylǵy 9 aıda oblys aýmaǵynda 455 órt tirkelip, 17 adam qaza bolǵan. О́rtten kelgen materıaldyq shyǵyn – 57 mln 646 myń teńgeni quraǵan.

О́rt qaýipsizdigi aılyǵy aıasynda aqparattyq-túsindirme jumystary júrgizilgenin, áleýmettik tapsyrys sheńberinde oblys halqynyń áleýmettik osal tobyna jatatyn 332 úıge 185 kómirtotyǵyn anyqtaý datchıgi jáne 147 tútin detektory ornatylǵandyǵyn alǵa tartty. 2019 jyldan beri óńirde 14 myń kómirtegi totyǵyn anyqtaý datchıgi ornatylǵan. О́rtpen qatar, turmystyq gazdy paıdalanýǵa baılanysty jazataıym oqıǵalar (gaz-aýa qospasynyń jarylýy, gaz ballondarynyń jarylýy) óte ózekti bolyp turǵanyn aıtty. Bıyl turǵyn úı sektorynda turmystyq bal­londardy paıdalanýǵa baılanys­ty 6 tótenshe jaǵdaı tirkelgen. Apat saldarynan 14 adam zardap shegip, qaza tapqandary da bar. Qoǵamda úlken rezonans týdyrǵan Talǵar aýdanyndaǵy eki jaǵdaı da kez kelgen adamdy oılandyrmaı qoımaıdy. Eń aýyry, gazdan kelgen qaýipten zardap shekken 9 adamnyń 5-ýi bala.

«Eki jeke turǵyn úıde bolǵan ja­ry­lystyń sebebi bir, ol – gaz bal­londary jaram­dylyǵynyń saı kelmeýi. Osy oqı­ǵalar boıynsha tek­seris júrgizdik. Otqa oranǵan úı­ler­de aldyn alý sha­ra­lary júr­gi­zil­me­gen. О́ıtkeni ar­naıy ma­mandar joq», dedi Asqar Toıshybekov.

Komıssııa jumysyn qorytyn­dy­­­­laǵan oblys ákiminiń orynbasary Nurjan Keńesuly aldaǵy qysqa da­ıyn­dyq sharalaryn shıratý, BMK ornatý boıynsha usynys jasaý, gaz ben gaz salasyndaǵy talaptardy oryndamaǵan turǵyndar úshin Ákimshilik-quqyq buzý­shylyq týraly kodekstiń normalaryn qoldana otyryp, jaýapkershilikti kú­sheı­týdi júktedi. Ballondarda tur­mystyq gaz ótkizýdi júzege asyratyn sýbektilerge, sondaı-aq avtogaz quıý stansalaryna turmystyq gaz ballondaryn quıýǵa jáne bıiktigi eki qabattan asatyn kóppáterli turǵyn úılerge turmystyq gaz ballondaryn satýǵa tyıym salýdy tapsyrdy. Ballondarǵa turmystyq gazdy ótkizý kezinde bal­lonnyń redýktoryndaǵy rezeńke ty­ǵyz­da­ǵyshtardy aýystyrýdy, gaz ballondaryn jetkizý kezinde jadynamalardy, turmystyq gazdy qaýipsiz paıdalaný jónindegi nusqaýlardy tapsyra otyryp, halyqqa túsindirý jumystaryn júrgizý qajettigin qadap tapsyrdy.

Tótenshe jaǵdaı bolǵan Keńdala aýyldyq okrýginde 77 saıajaı bar. On­daǵy halyq sany – 17 300. Jalpy Talǵar aýdanyndaǵy 48 eldi mekenniń 32-si gazben qamtylyp, gazdandyrý deńgeıi 66,7 paıyzǵa jetken. Búgingi kúni 16 eldi meken gazben qamtylmaǵan, onyń 12-ne jobalyq-smetalyq qujat­ta­masy ázirlenip jatyr. Al qalǵan 4 eldi mekenge JSQ ázirleý qajet. Keńdala aýylyndaǵy kógildir otynnyń úıge kirýin zaryǵa kútken kóppáterli turǵyn úıdiń turǵyndary qys aıy taıaǵan saıyn «jylýsyz qalamyz ba?» degen sary ýaıymdaryn aıtyp, narazy­lyq­taryn bildirgen.

Jýyrda aýdan ákimi Tanat Esen­kel­diuly Keńdala aýylyndaǵy Smykov kóshesindegi turǵyn úılerdi gazǵa qo­sý úshin blokty-modýldik qazandyq salý boıynsha baspasóz ókilderimen brıfıng ótkizdi. Brıfıng barysynda ákim ótken jyldyń jeltoqsan aıy­nan bas­tap «Talǵar qalasy men aý­danyndaǵy kóppáterli turǵyn úı­lerdi jylýmen qam­tamasyz etý úshin avtonomdy blokty-modýldik gaz qazandyǵyn salý» 19 jobalyq-sme­talyq qujattamasyn ázirleý bas­talǵanyn aıtty. Onyń ishinde Keń­dala aýyldyq okrýgindegi atalǵan 5 úıdi jylýmen qamtamasyz etý úshin avtonomdy blokty-modýldik gazben jumys isteıtin qazandyqtyń qu­ry­lysy da bar. Jobalyq-smetalyq qu­jattamany ázirleýdi aıaqtaýdyń jos­­­parlanǵan merzimi 2023 jyldyń 30 qazany, jobalyq-smetalyq qujat­tamany ázirleý aıaqtalǵannan jáne mem­lekettik vedomstvodan tys sarap­ta­madan ótkennen keıin joǵaryda atal­ǵan jobany iske asyrýǵa bıýdjettik ótinim beriletindigin aıtqan aýdan ákimi qarajat bólingennen keıin qurylys-montaj jumystary 2024 jyldyń naý­ryz aıynda bastalatyndyǵyn málim­dedi. Demek Keńdala aýylyndaǵy 124 páterli 5 úıdiń turǵyny bıyl qysta da ot jaǵyp, kúl shyǵarýyna týra keledi.

Jeke sektordyń qatty otynǵa degen qajettiligi aýdan boıynsha 82 myń tonnany quraıdy. Aýdanda 1 kómir tuıyǵy jáne 2 otyn bazasy bar. Qazir kómir tapshylyǵy baıqalmaıdy.

Almaty oblysy