Tórtkúl dúnıege tarydaı shashylǵan qazaqtyń ór urpaǵy búginde atajurtta ǵana emes, álemdik sport arenalarynda da jıi-jıi atoılaı bastady. Ásirese boks áleminde Bóltekulynyń izin basqan dańqty uldar jetip artylady. Tashkentte ótken álem chempıonatynda osyny baıqaǵanbyz.
Az kún buryn ǵana aıaqtalyp, áli aptyǵy basyla qoımaǵan Hanchjoýdaǵy Azııa oıyndarynda da ár qıyrdan jınalǵan qazaq oǵlandary boı kórsetti. Oraıy kelgende Tashkent tórindegi jahandyq jarysta chempıon atanǵan ózbekstandyq qandasymyz Rýslan Abdýllaevpen, álem chempıonatynyń kúmis júldegeri qytaılyq qandasymyz Toqtarbek Tańatqan men Baıqonys Danabekpen, Mońǵolııanyń myqtysy Beknur Qalıulymen az-kem dıdarlasýdyń sáti tústi. Árqaısysymen emen-jarqyn áńgime quryp, qaı qıyrda júrse de qazaq balasynyń atajurtqa qaraı ańsary aýyp turatynyn, aǵaıyndaryna degen alaburtqan asaý saǵynyshyn ańǵarý qıynǵa soqpady.
Azııa oıyndary aıaqtalar tusta Hanchjoýdyń ońtústik-shyǵysynda ornalasqan Olımpıadalyq qalashyqqa bas suqtyq. Maqsatymyz – qazaq baýyrlarymyzben júzdesip, qal-jaǵdaılaryna qanyǵý. Aldymen О́zbekstan atynan synǵa túsip júrgen Azııa jáne álem birinshiliginiń jeńimpazy Rýslan Abdýllaevty bapkeri Erǵalı Ábýbákirulymen birge jolyqtyrdyq. Bul jolǵy sary qurlyq baıqaýynda sáttilik Rýslanǵa serik bolmaǵandaı. Ol 26 qyrkúıekte rıngke kóterilip, jarysty erte aıaqtady. Mońǵolııalyq Baatarsýhıın Chınzorıgke ese jibergen-di. Jaǵdaı surasqannan keıin bıyl Tashkent qalasynda issaparda bolǵanymyzdy aıttyq. Rýslan birden: «Aǵa, aýylǵa kelmedińiz be, aqsaqaldarmen, otbasymmen tanysar edińiz», dep inilik yqylas tanytty.
– Álem birinshiligindegi jeńisinen keıin Rýslannan suhbat alýshylar kóbeıdi. Kóbisi – atajurttan. Habarlasqan bir-eki saıtqa ózim suhbat berdim. Rýslan ekeýmiz Tashkent qalasy, Qybyraı aýdany, Qypshaq degen qazaqtar qonystanǵan aýylda turamyz. Sol jerde jattyǵamyz. Aýylymyz Tashkentten 15 mınýttyq jerde, – dedi Rýslannyń bapkeri.
Emen-jarqyn biraz áńgimeden keıin Erǵalımen telefon arqyly sóılesetin bolyp kelisip, qosh aıtystyq.
Arada 10-15 mınýt ótkende biz áńgimelesip otyrǵan ashanaǵa qytaılyq qandastarymyz Toqtarbek Tańatqan men Baıqonys Danabek kirip keldi. Toqtarbek – 80 kıloda, Baıqonys asa aýyr salmaqta judyryqtasady.
Toqtarbekpen burynnan tanyspyz. Byltyr elorda CUP týrnırine kelgende suhbattasqanbyz. Amandyq-saýlyqtan keıin Baıqonyspen tanystyrdy. Baıqonysty da buryn syrtynan bilýshi edik.
Toqtarbektiń kóńil-kúıi kóterińki, barynsha ashylyp sóılesti. Qolynda – jalt-jult etken Azııa oıyndarynyń altyny. Ýysynda – Parıj Olımpıadasyna berilgen joldama...
– Azııa oıyndarynyń jeńimpazy bolý ońaıǵa túspedi. Birinshi kezdesýde-aq Nurbek Oralbaı baýyrymmen qolǵap túıistirdim. Nurbekpen buǵan deıin eki ret kezdesip, ekeýinde de jeńilgen edim. Bul joly basym boldym, – dep bastady áńgimesin Toqtarbek. – Parıj Olımpıadasy – maǵan berilgen ekinshi múmkindik. Múlt ketpeýim kerek.
Toqtarbek Tańatqanuly Altaı aımaǵy, Altaı qalasy, Alaǵaq qalashyǵynda dúnıege kelgen. 12 jasynda Altaı aımaǵyndaǵy belgili boks jattyqtyrýshysy Murat Boshaıulynyń nazaryna dop teýip júrgen jerinen iligedi. Bolashaqta batyr bolýdy armandaǵan jas jetkinshek qazirgi ýaqytta álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy atandy.
Birazdan soń áńgimege baǵanadan únsiz otyrǵan Baıqonys aralasty. Qaı gazetten ekenimizdi surap, týystary atajurtta turatynyn aıtqan Baıqonys bizge óte salmaqty kórindi.
– 13 jasymnan bastap bokspen shuǵyldanamyn. Kásibı turǵyda bul kesh sanalady. Shyńjań komandasyna da 2015 jyly qosyldym, dep bastady áńgimesin ol. – Qytaıda bokstan básekelestik óte joǵary. Segiz jyl boıy kúmis júldeger atansam, bıyl chempıondyq ataq buıyrdy. Azııa oıyndarynyń jartylaı fınalynda ózbek boksshysy Bahodır Jalolovtan jeńilip qaldym. Negizi kezdesý erte aıaqtalady dep oılamadym. Sebebi Tashkentte Bahodırmen bir-eki ret sparrıng ótkizgenim bar. Onyń shamasyn bilemin. Endi alda lısenzııalyq týrnırge qatysý úshin taǵy da óz myqtylyǵymdy dáleldeýim kerek.
Azııa oıyndarynyń shırek fınalynda tarıhı sáttiń kýási boldyq. Dál sol kúni boks keshinde Mońǵolııanyń myqtysy Beknur Qalıuly men Qytaı myqtysy Baıqonys Danabek qos qazaq bir-birimen kezdesti. Kezdesý Baıqonystyń jeńisimen aıaqtaldy.
Biz Beknur Qalıulyn Tashkentte ótken álem chempıonatynan tanımyz. Dúbirli dodada +92 kg salmaqta óner kórsetken boksshyny uıymdastyrýshylar -92 kg salmaqqa tirkep jibergen. Beknurmen áńgime barysynda osy jaıtty da suradyq.
– Jerebe kúni IBA ókilderi meni - 92 kg salmaqqa tirkep, jibermedi. Muny Mońǵolııa quramasynyń bapkerleri baıqamaı qaldy. Bapkerler meni aýyr salmaqtyń ishinen izdegen, taba almaǵan. Sol kezde salmaǵym 100 kg-dan joǵary edi. Eki-úsh kúnde -92 kg-ǵa deıin salmaq qýa almaımyn ǵoı. Sol sebepti shyqpadym, – dedi Beknur.
Jalpy, áńgime barysynda boksshylarymyzdyń boıynan atajurtty ańsaý, olarǵa qazaqtyń taý-tasy, topyraǵy, bári ystyq kórinetinin ańǵarý qıynǵa soqpady. Sonymen qatar olar atajurtta týystary turatynyn, arasynda qydyryp keletinin, eldiń jańalyqtaryn qarap otyratynyn aıtty. «Qazaq – qaıda júrse de qazaq!», dep osyndaıda aıtsa kerek qoı.