Salmaqty oılar men syndarly pikirler alańy

Qoǵamdy damytýǵa arnalǵan orta

Qasym-Jomart Toqaev jıyn­ǵa qatysýshylardy HI Azamattyq forýmnyń ashylýy­men quttyqtady. Memleket bas­shy­synyń hatyn Májilis tór­a­ǵasy E.Qoshanov oqyp berdi.

«Jıyrma jyl ishinde bul forýmnyń tıimdiligi men qa­jettiligi dáleldenip, salmaqty oılar men salıqaly pikirler aıtylatyn alańǵa aınaldy. Osynda kóterilgen jasampaz bastamalar men utymdy usy­nys­tar azamattyq qoǵamdy damytýǵa jáne jalpyulttyq kelisimdi nyǵaıtýǵa tyń serpin beredi. Úkimettik emes uıymdar jáne qaıyrymdylyq qorlary, belsendi azamattar men eriktiler el taǵdyryna beıjaı qaramaı, qoǵamnyń ózekti máselelerin sheshýge barynsha atsalysyp júr. Olar yntymaqtastyq pen naǵyz otanshyldyqtyń ozyq úlgisin tanytyp, elimizdegi birlik pen tatýlyqty saqtaýǵa zor úles qosyp keledi. Qazaq­standa júrgizilip jatqan aýqym­dy ózgerister qoǵamda jańa etıka qalyptastyrýdy talap etedi. Osy oraıda ádildik pen gýma­nızm, ózara senim men jaýap­­kershilik, zań men tártip, eńbekqorlyq pen bilimpazdyq jańa etıkanyń ózegi bolýǵa tıis», delingen Memleket bas­shy­synyń úndeýinde.

Prezıdent memleket pen úkimettik emes sektordyń tyǵyz yntymaqtastyǵy elimizdi jan-jaqty damytýǵa yqpal etip, Ádiletti Qazaqstandy qurýǵa jol ashatynyna senim bildirdi.

Budan keıin Májilis tóraǵasy keıingi jyldary Memleket basshysynyń tikeleı bastamasymen aýqymdy saıa­sı reformalar qolǵa alynǵanyn atap ótti. Elimizde memlekettik bılik tarmaqtaryn jetil­dirýge, azamattyq qoǵamnyń damýyna baǵyt­talǵan iri qadamdar jasalǵanyna nazar aýdardy. Osyndaı ózgeristiń bári ba­tyl da baıypty, pragmatıkalyq jol­men júzege asyrylyp jatqanyna toqtaldy.

«Prezıdenttiń saıası reformalar paketi – ashyqtyq pen ádildikke, teń múm­kindikterge, zań men tártip ústemdigine jol ashady. Onyń jemisin qazirdiń ózinde kórip otyrmyz. Birinshi, eldegi bılik ınstıtýttary tolyqtaı transformasııadan ótti. Ekinshi, kóppartııaly Parlament jasaqtaldy. Qazirgi ýaqytta Parlament pen máslıhattarda barlyq áleýmettik toptyń múddesin qorǵaıtyn saıası kúshter, tulǵalar jetkilikti.

Úshinshi, Úkimet pen ortalyq mem­lekettik organdar, jergilikti ózin-ózi basqarý júıesi jańa jaǵdaılarda jumys isteýge beıimdelip keledi. Tórtinshi, Konstıtýsııalyq reforma azamattardyń eldi basqarýǵa qatysý múmkindikterin barynsha keńeıtti. Bılik pen qoǵam, azamattar arasyndaǵy dıalogtiń jańa mádenıeti qalyptasyp keledi.

Eń bastysy, halqymyz Memleket basshysynyń reformalaryna senim kórsetip, oń ózgeristerdi qýattap, qoldap otyr. Bul – úlken jetistik. Bizdiń endigi mindetimiz – osy senimdi aqtap, osy jetistikti múmkindiginshe eseleı túsý bolmaq. О́ıtkeni memleket pen qoǵam ara­synda, azamattardyń ortasyn­da ózara senim bolmasa, júıeli másele­lerdi eńserý de, alǵa jyljý da múmkin emes. Sondyqtan biz aldymen óz azamat­tary­myzǵa, azamattyq qoǵamǵa arqa súıeımiz.

Prezıdent aıtqandaı: «Azamattyq qoǵamǵa qoldaý kórsetip, onyń áleýetin ny­ǵaı­ta túsý kerek. Asa mańyzdy jal­py­memlekettik mindetterdi sheshý úshin talqy­laý jumystaryna azamattyq qoǵam­nyń múmkindikterin keńinen qoldaný qajet».

Bul turǵyda sizderdiń – azamattyq qoǵam ókilderiniń róli orasan zor ekenin basa aıtar edim. О́ıtkeni áleýmettiń kóńil kúıin, jaǵdaıyn ózderińizden artyq biletin eshkim joq. Múmkindikti paıdalanyp, osy baǵytta jasap jatqan paıdaly, qyrýar jumystaryńyz úshin alǵys bildiremin», dedi E.Qoshanov.

Májilis spıkeri forým jumysyna jınal­ǵandarǵa el, qoǵam aldyndaǵy yq­paly da, jaýapkershiligi de óte joǵa­­ry ekenin eske saldy. Elimizdegi azamat­tyq qoǵam ókilderi jikke bólýshi emes, mem­le­ketti, ultty jumyldyrýshy, birik­tirý­shi kúshke aınalý zaman talaby dep málimdedi.

«Úkimettik emes uıymdar, bolashaq úshin Prezıdenttiń mańyzdy sheshimderi men reformalarynyń draıveri bolsa deımiz. Bizde ondaı tájirıbe bar. Byltyrǵy Prezıdent saılaýy kezinde Azamattyq qoǵam ókilderi Memleket basshysyn qoldaý úshin koalısııa qurdyq. El taǵdyry tarazyǵa túsken kezde bir týdyń astynda jınalyp, birliktiń úlgisin kórsettik. Ortaq maqsat jolynda halqymyzdy uıystyra bildik. Bul ıgi úrdisti jalǵastyrý qajet. Biz óz tarapymyzdan azamattyq qoǵam ókilderimen, úkimettik emes uıymdarmen únemi tyǵyz qarym-qatynasta, qoıan-qoltyq jumys istep kelemiz. Muny ózderińiz de jaqsy bilesizder. Májilistiń esigi sizderge árdaıym ashyq.

Búgingi kezdesý – azamattyq qoǵamdy damytýdyń jańa tásilderin ázirleýge jáne pikir almasýǵa berilgen jaqsy múmkindik. Elde konstıtýsııalyq reforma ótkizilgennen keıin úkimettik emes uıymdar alǵash ret bas qosyp otyr. Qazir azamattyq sektordyń eldi ózger­týge qatysýǵa naqty múmkindigi bar. Son­dyqtan qazir jańa Májilis pen azamat­tyq sektordyń teń áriptester retinde birlesken jumysyn durys qurylymdaý mańyzdy. Al bul jumys qazirdiń ózinde júrip jatyr», dedi E.Qoshanov.

Qoǵamdyq palata – bılik pen halyq arasyndaǵy altyn kópir

Tómengi palata spıkeri byltyrdan beri Májiliste Qoǵamdyq palata qyzmeti iske qosylǵanyn atap ótti. Onyń quramyna memlekettik emes uıymdardyń, sarapshylyq qoǵamnyń 40-qa jýyq ókili kirgen. Qoǵamdyq palata quramy turaqty túrde jańartylyp otyrylmaq.

«Qoǵamdyq palatanyń qyzmeti tek zań shyǵarý jumystarymen ǵana shektelmeıdi. Munda qoǵamnyń eń ózekti máseleleri talqylanady. Bul – ártúrli pozısııany bildirýge arnalǵan «tiri» jáne ashyq alań. Onyń ústine biz Máji­listiń jalpy otyrystarynda Qoǵamdyq palata músheleriniń atynan depýtattyq saýaldardy jarııalaý tájirıbesin engizdik. Iаǵnı Qoǵamdyq palata qoǵam men memleket arasyndaǵy naqty baılanys arnasyna aınalady.

Prezıdent memlekettiń eń ózekti min­detterin talqylaýǵa azamattyq qoǵam­dy tartýdy birneshe ret atap ótti. Sondyqtan bizdiń maqsatymyz – qoǵamdy tolǵandyratyn búkil talqylaýdy Parla­ment qabyrǵasynda kóterý. Qoǵamdyq palata – túrli máselege qatysty óz usta­nymyn jetkizýge jol ashatyn ÚEU, sarapshylar men ǵalymdarǵa taptyrmas múmkindik. Kezdesýlerdiń birin elimizdegi azamattyq sektordy damytýǵa arnaý durys bolady», dedi E.Qoshanov.

Májilis tóraǵasy qazirgi tańda zań shyǵarý barysynda qoǵamdyq pikirge erekshe mán beriletinin atap ótti. Tómen­gi palatada saıası kózqarastyń kóp bolýy, san alýan ustanymnyń aıtylýy mańyz­dy ekenine toqtaldy.

«Buǵan sizdermen birlesip qana qol jetkize alamyz. Áriptesterińiz zań jobalaryn talqylaıtyn jumys toptaryna múshe. Biz birlesip azamattyq qoǵamdy nyǵaıtýdyń negizin zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etemiz. Jaqynda «Qoǵamdyq baqylaý týraly» zań qabyl­dandy. Qujat azamattarǵa memlekettik ister­di basqarýǵa qatysýǵa jańa múmkin­dikter berdi. Petısııa ınstıtýty engi­zildi. Bul týraly qoǵamda kópten beri tal­qylanyp keledi. Aqyry atalǵan má­selege zańdy núkte qoıyldy. Endi mem­leket qoǵamnyń qazirgi suranysyna jaýap berýge mindetti bolady. Azamattar jer­gilikti deńgeıde de, respýblıkalyq deńgeıde de óz talaptaryn qoıa alady

Sondaı-aq depýtattar úkimettik emes uıymdardy tirkeý jáne esep berý úderis­terin aıtarlyqtaı jeńildetti. Kon­kýrs­­tyq rásimderdiń ashyqtyǵy men qol­­jetimdiligi zańnamalyq turǵy­dan qamta­masyz etildi. Qoǵamdyq birles­tik­ter áleý­mettik kásipkerlikke belsen­di arala­sa alady. Depýtattar volon­ter­lik qyz­metti yntalandyrýǵa qatysty eleý­li ózgeris engizdi. Sonymen qatar qoǵam­dyq birlestikter týraly zań jobasy azamattyq qoǵamdy odan ári damytýǵa baǵyttalǵan. Qoǵamdyq birlestik qurý bastamashylarynyń sanyna qoıylatyn talapty on adamnan úsh adamǵa deıin qysqartýdy josparlap otyrmyz. Bul taqyryp ÚEU arasynda da qyzý talqylanyp jatqanyn bilemin», dedi E.Qoshanov.

Palata spıkeri qazirgi tańda Májilis qabyr­ǵasynda tutynýshylardyń quqyq­taryn qorǵaý týraly zań jobasy qyzý talqy­lanyp jatqanyna ekpin berdi. Son­daı-aq erekshe qajettilikteri bar adam­darǵa da úlken kóńil bólinetinin jet­kizdi. Prezıdenttiń bastamasymen júze­ge asqan reforma nátıjesinde ár par­tııa óz tizimine olardy engizgenin atap ótti.

«Májiliste alǵash ret «Inklıýzıvti Parlament» depýtattyq toby quryldy. Top kedergisiz ortany qurýǵa, onyń ishinde zańnamalyq deńgeıde de tyǵyz aralasady. Bul – depýtattar men ÚEU arasyndaǵy birlesken jumystyń taǵy bir mańyzdy baǵyty. Jalpy, ashyq dıalog pen barlyq zań shyǵarý úderisiniń ashyqtyǵy – búgingi kúngi depýtattar jumysynyń basty ustanymy. Onsyz halyqtyń senimine qol jetkizý múmkin emes. Sondyqtan barlyq múddeli tarapty Májilistiń zań shyǵarý jumysyna qatysýǵa shaqyramyn.

Búgingi forýmnyń «Ádiletti Qazaq­stan: árqaısysymyz jáne barshamyz úshin» dep atalýy beker emes. Memleket basshysy aıtqandaı, bizdiń tańdaýymyz – Ádiletti Qazaqstan qurý jáne biz osy joldan aınymaımyz. Al onyń  irgetasy – myqty azamattyq qoǵam. Eldegi úkimet­tik emes uıymdar osy baǵytta qyrýar sharýa atqaryp jatqanyn joǵaryda aıtyp óttim. Úkimettik emes uıymdardyń qyzmeti búginde qoǵamnyń barlyq salasyn qamtıdy. Ásirese balalar úıleri men daǵdarys ortalyqtaryn qoldaý, múmkindigi shekteýli azamattardy ońaltý, turmystyq zorlyq-zombylyqpen kú­res, áleýmettik kásipkerlikti damytý baǵy­tyndaǵy jumystaryńyz zor qurmetke laıyq», dedi E.Qoshanov.

Azamattyq bastamalardyń besigi

Plenarlyq otyrysqa tóraǵalyq etken Mádenıet jáne aqparat mını­stri A.Balaeva forým jumysyna qatysý­shy­lardy alda kele jatqan mártebeli mereke – Respýblıka kúnimen quttyqtady.

«Sóz joq «respýblıka» men «azamat» – egiz uǵym. Sondyqtan osynaý mańyzdy meı­ram qarsańynda ótip otyrǵan Aza­mat­tyq forýmnyń orny da, oraıy da erekshe. Osydan 20 jyl buryn qoǵamdyq múddeni joǵary qoıǵan uıymdardyń basyn alǵash ret qosqan bul dıalog alańy búginde iri memlekettik jáne azamattyq bastamalardyń besigine aınaldy. Osy sátti paıdalanyp, forýmǵa qatysyp otyrǵan barsha úkimettik emes uıymǵa, kvazısektor men bıznesqaýymdastyq ókilderine, halyqaralyq mıssııalar men buqaralyq aqparat quraldaryna rızashylyǵymdy bildiremin», dedi A.Balaeva.

Sala basshysy irgeli jıyndy uıym­dastyrǵan Qazaqstan Azamattyq alıansyna alǵysyn jetkizdi. Mınıstrdiń aıtýynsha, atalǵan uıym Memleket basshysy usynǵan qoǵamdy jańǵyrtýdyń jańa baǵytyn júzege asyrýǵa mol úles qosyp keledi.

«Keıingi jyldary Azamattyq forýmda azamattyq bastamalardy damytýdaǵy, sonyń ishinde Memleket basshysy atap ótken kóptegen mańyzdy másele sheshil­genine bárimiz kýá boldyq. Tek sońǵy úsh jyl ishinde Forýmnyń sheshim­deri birqatar strategııalyq qujat pen zań qabyldaýǵa negiz boldy. Olar­dyń qatarynda Azamattyq qoǵam­dy damy­týdyń 2030 jylǵa deıingi tujy­rym­damasy, «Qoǵamdyq baqylaý týraly» zań bar. Onlaın-petısııaǵa jaýapty biryńǵaı ınstıtýt qurýǵa qatysty zańnamaǵa, qoǵamdyq keńester, beıbit jınalystar, qaıyrymdylyq, volon­terlik qyzmet, memlekettik áleýmettik tap­syrys jáne úkimettik emes uıym­dardy granttyq qarjylandyrý týraly zańnamaǵa túzetýler engizildi. Osy oraı­da zań shyǵarý jumysyna qosqan ora­san zor úlesi jáne bastamalardy shy­naıy ári múddeli qoldaǵany úshin depýtat­tarymyzǵa kópshilik atynan erekshe alǵys aıtqym keledi», dedi A.Balaeva.

Budan keıin Qazaqstandaǵy BUU Damý baǵdarlamasynyń turaqty ókili Katarjına Vavernıa minberge kóteril­di. Baıandamashy Qazaqstan azamattyq qoǵam men úkimet arasyndaǵy tıimdi seriktestik arqyly turaqty damýda ilgerilep kele jatqanyn atap ótti.

«Turaqty damýdyń 2030 jylǵa deıingi kún tártibine qol jetkizýde jol­dyń bel ortasynan aýdyq. Iаǵnı turaq­ty damý maqsattaryn júzege asyrý jolynda barymyzdy salatyn mańyz­dy kezeńge aıaq basyp otyrmyz. Forým Qazaqstannyń turaqty damý maq­sat­taryna degen tabandylyǵy men adal­dyǵyn kórsetedi. BUU Damý baǵdar­lamasy bul turǵyda Qazaqstanǵa qoldaý kórsetedi.

ÚEU bul úderiste mańyzdy ról atqarady jáne bılik pen azamattar ara­syndaǵy kópir qyzmetin atqarady. Olar­dyń ózara tıimdi áreketin qamta­masyz etedi. Qazaqstanda ártúrli salada belsendi jumys isteıtin 18 myńǵa jýyq úkimettik emes uıym bar. Bul – eldegi adam kapıtaly men tájirıbeniń áleýeti úlken ekenin bildiredi. Osy úkimettik emes uıymdardyń úshten biri halyqtyń áleýmettik osal toptaryn qoldaýmen aınalysady», dedi K.Vavernıa.

BUU ókili turaqty damý maqsattaryn oryndaý barysynda Qazaqstan kúsh-jigerdi óziniń óńirlik erekshelikterine beıimdeýge talpynýynyń mańyzyna toqtaldy. Úkimettik emes uıymdarmen birlesip, tabysty jumystar atqarylyp jatqanyn, solardy keleshekte nyǵaıtý qajettigine nazar aýdardy.

Jıyn barysynda Memleket basshy­synyń bastamalary, onyń ishinde «Aza­mattyq qoǵamdy damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasy», «Qoǵamdyq baqylaý týraly» zańdy ázirleý, onlaın-petısııalardyń biryńǵaı zańdy ınstıtýtyn qurý boıynsha zańnamalyq túze­týler engizý, qoǵamdyq keńester týra­ly zańnamaǵa ózgerister engizý másele­leri aıtyldy. Sondaı-aq memlekettik áleý­mettik tapsyrys jáne ÚEU granttyq qarjylandyrý týraly birlestikterdiń tıimdi jumysy jóninde de sóz boldy.

Máselen, 16 jyldan beri aýyl halqy­nyń ómir súrý deńgeıin arttyrý boıyn­sha belsendi jumys istep kele jat­qan «Eńbekshiqazaq aýdanynyń jer­gilikti qoǵamdastyqtar qorynyń» jumys nátıjeleri tańǵaldyrady. Qordyń 70-ten asa jobany iske asyrýynyń arqasynda aýdannyń damýyna 1 mıllıard teńgeden asa ınvestısııa salynǵan. Qor Shelek aýylyndaǵy «Agrobıznes ortalyǵy» sııaqty bilim berý jobalaryna erekshe kóńil bóledi, onyń negizinde 5 myńnan asa adam arnaıy oqýdan ótken. Qordyń janynan qurylǵan «Shelek fermerleri» óndiristik kooperatıvi jobaǵa 400-den asa adamdy tarta otyryp, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tabysty ótkizip jatyr. Qor basshysy Baqytgúl Elshibaeva barlyq qoǵamdyq uıymnyń el basshylyǵy bastaǵan aýqymdy ekonomıkalyq reformalarǵa belsene qatysýǵa daıyn ekenine sendirdi.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bılik, qoǵam jáne bıznes arasyndaǵy ózara is-qımyl máselelerine erekshe mán beretinin eske salǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstri: «Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý barysynda «biz suraımyz – sizder kómektesesizder» qaǵıdaty bo­ıynsha emes, «másele bar – birge sheshemiz» qaǵıdaty boıynsha qurylatyn «qoǵam jáne bıznes» tıimdi dıalogin qurýǵa qoljetkizý óte mańyzdy. Azamattardyń ómir súrý sapasynyń joǵary standarttaryna qol jetkizý 3 taraptyń áleýetin tıimdi ózara shoǵyrlandyrý negizinde ǵana múmkin bolady. Olar: úkimettik emes uıymdar, bıznes qoǵamdastyq jáne memleket. Bul baǵytta biz bıznes qoǵamdastyqqa úlken úmit artyp otyrmyz», dep atap ótti.

Sonymen qatar jıyn barysynda Qazaqstan azamattyq alıansynyń prezıdenti Baný Nurǵazıeva, «Orda» Astana qalasynyń aýtızmi bar bala­lardyń ata-analarynyń qoǵamdyq birles­tigi» QB tóraǵasy Saltanat Esmaǵan­betova sóz sóıledi. Budan bólek, Eýrazııa tehnologııalyq ýnıversı­t­etindegi adam quqyqtaryn zertteý, ın­klıýzııa jáne azamattyq qoǵam or­talyǵynyń dırektory Halıda Ájiǵulova, kásipker, qoǵam qaıratkeri, «Senimen bolashaq» ata-analar RQB quryltaıshysy Nurken Asanov óz pikirlerin ortaǵa saldy.

Elge qyzmet etýdiń máni men ár aza­mat­tyń egemendi memlekettiń damýy­na úles qosýynyń mańyzdylyǵyna keńi­­nen toqtalǵan Nurken Asanov bıznes­tiń áleýmettik mańyzy bar jobalar men baǵ­darlamalarǵa belsendi túrde qatysý­ǵa daıyn ekenin atap ótti.

Jıyndy qorytyndylaǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstri A.Balaeva mereı­li forýmda azamattyq qoǵam sala­syn­da júrgizilgen aýqymdy isterdiń nátı­jeleri nazarǵa usynylǵanyn jetkizdi.

«Osynda óz oıy men tájirıbesin ala kelgen barsha qatysýshy alǵa qoıǵan maqsat­tarymen bólisti. Bir nárse aıqyn. Kóptiń tilegi – bul baǵyttaǵy jumys­tardy odan ári óz deńgeıinde jalǵas­tyrýdy talap etedi. Endeshe, taǵy da barsha­ńyzdy kele jatqan Ult­tyq mereke – Resp­ýblıka kúnimen quttyq­taı­myn! Bul – barsha qazaqtyń san ǵasyr­dan bergi dástúriniń jańǵyrǵany, arman­dardyń aqıqatqa aınalǵan kúni dep bi­lemiz. Osy jerde aıtylǵan barlyq bas­­ta­ma men usynys, bolashaqta ulty­­myz­dyń damýy­na, bolashaǵymyzdyń ba­tyl qadam basýyna úlesin tıgizedi degen oı­damyz. Egemen elimizdiń taǵdyry – biz­­diń taǵdyrymyz ekenin esimizden shy­ǵar­­maıyq», dedi A.Balaeva.