Medısına mamandary ımmýndyq júıeni zaqymdaıtyn AITV ınfeksııasy týraly halyqty aqparattandyrý jumystaryna meılinshe aralasyp jatyr. Bul ınfeksııa adamnyń ımmýndyq júıesin zaqymdaýmen shektelmeı, aýrý tipten asqynsa, munyń sońy juqtyrylǵan ımmýn tapshylyq sındromyna (JITS) soqtyrady.
Keıingi jyldary Astanada ınfeksııanyń jynystyq jolmen juǵý jaǵdaılarynyń óskeni baıqalyp otyr. Juqtyrǵandardyń deni – eńbekke qabiletti jasta. Sondyqtan árbir adam ımmýn tapshylyǵy vırýsyn juqtyrmaımyn, ony tek jeńil júristi qyzdar, esirtki tutynatyndar, birjynysty qatynastaǵylar ǵana juqtyrady degen oı-pikirden aýlaq bolýy kerek. Sebebi AITV jas-kári, ult, násil, shekara talǵamaıdy. Adamnyń ál-aýqatyna qaramaıdy.
Turǵyndarǵa AITV ınfeksııasy týraly aqparattandyrý jumystaryn júrgizip jatqanymyzǵa qaramastan, is júzinde sol bilimin paıdalana almaıtyndar bar. Sońynda áleýmettik jaǵdaıy jaqsy adamdar qarmaqqa ilinip jatady. Bul ınfeksııadan aldyn ala saqtaný sharalaryn júrgizbesek, onda bizdiń álsiz bolǵanymyz bolǵan.
AITV ınfeksııasy qaýipti dert ekenin, onyń qandaı joldarmen juǵatynyn árbir adam bilýge tıis. AITV ınfeksııasynyń 3 túrli jolmen juǵýy múmkin. Sońǵy ýaqytta AITV juqpasynyń keńinen etek jaıǵan juǵý joly er men áıel jáne birjynysty qatynas sanalady. Ekinshi juǵý joly – qan arqyly. Iаǵnı esirtki ınesi arqyly, sterıldenbegen medısınalyq quraldar, pırsıng, tatýaj jasaǵan kezde juǵýy múmkin. Sondaı-aq úshinshi juǵý joly – AITV juqtyrǵan júkti anadan balaǵa ishteı bosaný joldarynan ótý kezinde, emizgende juǵýy múmkin.
Qazir de dúnıe júzinde AITV ınfeksııasynyń aldyn alý sharalaryn kúsheıtý maqsatynda qomaqty qarjy jumsalyp jatqanyn bilemiz. Biraq bul vırýstan saqtaný úshin aldyn ala egetin vaksına men adam aǵzasyn vırýstan tolyq tazartatyn dáriler jasap shyǵarylǵan joq. Sondyqtan ár adam óz ómirine jaýapty jáne osy taqyrypqa shyndap kóńil aýdarýǵa tıis.
Ázirge AITV juqtyrýdan saqtanýdyń mynadaı jalpy sharalary týraly habarlaǵym keledi:
Bir ǵana jynystyq seriktestiń bolǵany jón. Eger jynystyq seriktester juqtyrý qaýip-qateriniń joqtyǵyna senimdi bolsa, ekeýi de AITV-ǵa tekserilip, qaralýǵa tıis. Qaýipsiz qarym-qatynas. Esirtki tutynýdan bas tartý. Kez kelgen em-dom kezinde buryn qoldanylǵan shprıs, ınelerdi paıdalanbaý. AITV juqtyrǵan áıel júktilik kezinde arnaıy em qabyldap, sábıin emshek sútinen alshaqtatý kerek.Elimizdiń órkenıetti elder qatarynan kórinýi úshin jas urpaqty salamatty ómir súrýge tárbıeleý – búgingi kúnniń talaby. Densaýlyqty saqtap, nyǵaıtý úshin jaman ádetter: temeki shegý, ishimdik ishý jáne esirtki qoldanýdan, retsiz qarym-qatynastan aýlaq bolý qajet.
Uluqbek SÁÝLEBAEV,
Astana qalasy ákimdigi AITV-ınfeksııasynyń aldyn
alý ortalyǵynyń bólim meńgerýshisi