Aforızm – shaǵyn fılosofııalyq oı, tájirıbelik túıin, logıkalyq qısyn. Avtorlyq tujyrym retindegi qysqa ádebı týyndy. Kórkem kestelengen naqyl sóz. Aforızmniń basty sharttary – ómirlik qubylystar men adamdardyń is-qımylyna, minezine degen kózqarastaǵy anyqtyq, pikir jınaqtap qorytý men túıin jasaýdaǵy logıkalyq júıelilik jáne oıdy jetkizýdegi dáldik pen qysqalyq. Aforızm – oı tamyzyǵy. «Aforızmder» aıdarynda búgin Áıteke Baıbekuly, Qazybek Keldibekuly, Tóle Álibekuly, Qojabergen Tolybaıuly, Buqar Qalqamanuly (Buqar jyraý) oılaryn usynyp otyrmyz.
(XVII-XVIII ǵǵ.)
Áıteke Baıbekuly
1) Sóz qýǵan pálege jolyǵady.
2) Ashý degen – aǵyn sý, aldyn ashsań arqyrar,
Aqyl degen – darııa, aldyn japsań toqyrar.
3) Sýalmaıtyn sýat joq, tartylmaıtyn bulaq joq, qýramaıtyn quraq joq.
4) Qara qyldy qaq jarǵan – jaqsylardyń belgisi.
Qazybek Keldibekuly
1) Aýrýyn jasyrǵan ajalsyz óledi,
Qııanattan qoryqqan amalsyz kónedi.
2) Aǵa tóreshi bola almaıdy – aldynda qaımyǵary joq,
Ini tóreshi bola almaıdy – artynda qaıyrylary joq.
3) Joqtan shyqqan daý jaman.
4) Jazylmaǵan dert qıyn, oryndalmaǵan sert qıyn.
5) Erden erdiń nesi artyq – eptestirgen sózi artyq.
6) Búgin saǵy syndy dep, jaqsylardy basynba,
Qıyn-qystaý kún týsa, sol tabylar qasyńnan.
7) О́rkeniń óssin deseń, kekshil bolma – kesapaty tıer,
О́zgege qııanat jasar órshil bolma – qanatyń kúıer.
Tóle Álibekuly
1) Náresteniń besigi – keń dúnıeniń esigi.
2) Beıbit elde sán bólek,
Búlingen elde án bólek.
3) Zordyń túbi – qor.
4) Ǵumyr – bireý, kezek – ekeý.
Qojabergen Tolybaıuly
1) Úıde de, túzde-daǵy bir-aq ólim,
Dushpannan alyp ólgeı eldiń kegin!
2) Tildiń de kıesi bar.
3) Kóńili pende shirkin basqa-basqa.
4) Adamǵa shydamdylyq es beredi.
5) Jigit dep artyq týǵan sony aıtamyz,
Tar jerde qaıyrylyssa jan joldasqa.
Buqar Qalqamanuly (Buqar jyraý)
1) Jalǵyz kópke teńelip, kegin bir almas demeńiz.
2) Qaıyrsyz ıtke mal bitse, ańqan quryp kelgende saýmal bermes isherge.
3) Ishten qyńyr týǵandy tezge salsań túzelmes.
4) Alystan janjal sóz kelse, azýly sóıler júginip.
5) Jaýlyq jolyn súımeńiz: mynaý jalǵan sum dúnıe ótpeı qalmas demeńiz.
6) Arǵymaqtyń jaly joq – jabylar jalymen teńeser,
Jaqsylardyń maly joq – jamandar malymen teńeser.
7) О́leń – sózdiń danasy, shyńdyqtyń anasy.
8) Eki jaqsy qas bolmas, eki jaman dos bolmas.
(Erbol Shaımerdenuly qurastyrǵan «Qazaq aforızmderi» kitabynan iriktelip alyndy)