Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń el gazeti – «Egemen Qazaqstan» gazetine jarııalanǵan suhbatynda ádiletti Qazaqstandy ornatýdyń mańyzy jan-jaqty aıtylyp, eldiń syrtqy jáne ishki saıasaty, iske asyrylyp jatqan saıası-ekonomıkalyq reformalardyń barysy baıyptalady.
Eldiń rýhanı-mádenı úderisteri, sondaı-aq zań ústemdigin ornatý, kadrlyq saıasatty tıimdi júrgizý syndy mańyzdy is-qımyldardan habardar boldyq. Halyqtyń kókeıinde júrgen suraqtarǵa Qańtar daǵdarysy, el turǵyndarynyń qaryzǵa batýy men qymbatshylyqtyń sebep-saldaryna da jaýap tabamyz.
Prezıdenttiń sózinshe, elde uzaq jyl boıy qordalanǵan áleýmettik-ekonomıkalyq problemany sheshý úshin saıası-ekonomıkalyq baǵdarlamalardy iske asyrýdy qolǵa alǵanymen, yqpaldy lobbıster ashyq qarsylyq bildirip, ózderiniń «erekshe mártebesin» qorǵaýǵa kirisken.
«Jaý jaǵadan alǵanda, bóri –etekten» degenniń kerin keltirip, kisi ólimine, tonaý-arbaýǵa aparǵan jaǵdaı jadymyzdan, sirá, shyǵa qoımas. Qazaq nebir tar jol, taıǵaq keshýdi bastan ótkerdi, biraq bassyzdyqqa barmaǵan, tektiligin saqtaǵan edi.
Ult múddesin, tilin, dinin qorǵaýda endi eshkim taqymymyzdan taıdyra almaıdy, óıtkeni bizdiń aıqyn baǵytymyz bar. Endigi jerde halyq bolyp memleketke qoldaý kórsetýimiz kerek, bul – árbir azamatqa paryz Otanǵa degen adaldyq dep bilemin.
Suhbatta halyq arasynda jıi aıtylatyn qos bılik, qosarlanǵan júıe týraly da tushymdy jaýap tabýǵa bolady.
Memleket basshysynyń jaýabynan ańǵarǵanymyz, eldiń ishki saıası daǵdarysyna eski júıede tamyryn tereń jaıǵan lobbıster áser etkenin, tipti ózderiniń múddesin qorǵaý úshin eldiń irgesin shaıqatyp jiberýge daıyn bolǵanyn, satqyndyqqa, opasyzdyqqa barǵan adamdarǵa keshirim joqtyǵyn bildik.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ótpeli kezeńdegi saıası-ekonomıkalyq daǵdarystardyń sebebin taldap, saldaryn saralaýmen qatar, aldymyzǵa naqty mindetter qoıdy. Aýqymdy bastamalar qoǵamdaǵy ádilettilik qaǵıdattarymen júzege assa, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy da jaqsaratynyn aıtty. Iаǵnı bizdiń aldymyzda turǵan mańyzdy mindettiń biri – zańnyń múltiksiz oryndalýyn, tártiptiń qatań saqtalýyn qamtamasyz etý.
Ekinshiden, el azamattarynyń turmys sapasyn is júzinde jaqsartý mańyzdy. Úshinshiden, ınvestısııa bolsa, ekonomıka qarqyny údeı túsedi jáne jańa múmkindikter paıda bolady. Tórtinshiden, «qazyna qarajatyna» degen kózqarasymyzdy ózgertip, ony tıimdi, jónimen ári únemdep jumsaýǵa tıispiz. Besinshiden, ult úshin asa mańyzdy sheshimder referendým arqyly ǵana qabyldanady.
Konstıtýsııalyq reformalarǵa saı saıası reformalar kezeń-kezeńimen iske asa bastady. Munyń kórinisin kóppartııaly Parlament jasaqtalǵanynan kórýge bolady. Sondaı-aq Úkimettiń ókilettiligi keńeıe tústi. Endi Prezıdent Ákimshiligi eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna qatysty strategııalyq baǵyttarǵa jaýap bermeıdi, saıası shtab retinde jumys isteıdi. Iаǵnı túrli salaǵa qatysty sheshimderdi qabyldaý quqyǵy Úkimetke ótti. Aımaqtardyń bıýdjetke qatysty derbestigi arta tústi. Munyń bári atqarýshy bıliktiń jaýapkershiligin arttyryp, saılaýshylar senim bildirgen ókildi organ «baqylaýshy qyzmetin» iske asyratyn saıası qurylym retinde ilgerilep, qoǵamdy demokratııalandyrýda sheshýshi ról atqarady.
Suhbattan ıdeologııalyq suraqtarǵa da jaýap aldyq. Joshy ulysynyń 800 jyldyǵyn dáıektep, myńjyldyqtarmen sabaqtasqan tarıhymyzdy tereńdetýdi nusqady. Eýrazııa qurlyǵynda ımperııa deńgeıindegi qaǵanatty tól tarıhymyzdyń bir bólshegi retinde dáriptep, tarıhı sanany dáıektep memleketshildikti arttyrý mańyzdy dep bilemiz. Tipti Uly dalada saltanat qurǵan saq, ǵun qaǵanattarynyń uly maqsatynda jastarǵa uǵyndyrý kún tártibinde tur. Otandyq 200-den astam, sheteldik 60-qa jýyq ǵalym jumyldyrylyp, tyńǵylyqty jazylyp jatqan Qazaqstan tarıhynyń kóptomdyǵy – sondaı júıeli jumystyń biri. Prezıdenttiń túpki oıy osyǵan saıady.
Parasaty aıqyn, oıy kemel, sózi júıeli suhbatty yjdaǵatpen oqyp, aldaǵy baǵyt-baǵdarymyzdy mejeledik. Prezıdenttiń suhbattaǵy tujyrymdamalary ulttyq ıdeologııamyzdyń ustyny men ustanymyna aınalýǵa tıis.
Rýslan RÚSTEMOV,
Senat depýtaty