Bilim berý uıymdarynda tárbıe jumystaryn uıymdastyrý tásilderi jańartylady. Mundaı mańyzdy tárbıelik jumystar Oqý-aǵartý mınıstrligi ázirlegen «Birtutas tárbıe baǵdarlamasy» negizinde iske asyrylmaq. Bul týraly Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz konferensııasynda aıtyldy.
Jıynda sóz alǵan Oqý-aǵartý vıse-mınıstri Edil Ospan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Atyraýda ótken Ulttyq quryltaı otyrysynda jalpy ulttyq qundylyqtar júıesin quraıtyn ıdeıalyq negizderdi tarqatyp bergenin, sol ıdeıalyq negizder basshylyqqa alynyp bilim berý uıymdarynda tárbıe jumystaryn uıymdastyrý tásilderi jańartylatynyn jetkizdi.
– Oqý-aǵartý mınıstrligi óskeleń urpaqty tárbıeleý jumystaryn kúsheıtý baǵytynda «Birtutas tárbıe baǵdarlamasyn» ázirlep, qyrkúıek aıynan bastap 20 myń bilim berý uıymdaryna engizgen edi. Osy baǵdarlama «Táýelsizdik jáne Otanshyldyq», «Birlik jáne Yntymaq», «Ádildik jáne Jaýapkershilik», «Zań jáne Tártip», «Eńbekqorlyq jáne Kásibı biliktilik», «Jasampazdyq jáne Jańashyldyq» ıdeıalarynyń bilim uıymdaryndaǵy tárbıeniń ózegine aınaldyrýdyń basty platformasy bolmaq. «Birtutas tárbıe baǵdarlamasyn» júıeli iske asyrý maqsatynda tárbıe isimen shuǵyldanatyn 90 myń pedagog kýrstan ótti. Baǵdarlama sheńberinde birlesken josparlar qabyldap, múddeli memlekettik organdardy mekteptegi tárbıe jumysyna jumyldyrý qolǵa alyndy. Osyǵan qosa barlyq mektepte Oqý-aǵartý mınıstrliginiń bastamasymen «Ata-analardy pedagogıkalyq qoldaý ortalyǵy» ashylyp, «ata-ana, bala, pedagog» arasyndaǵy úshtik odaq jumysy jolǵa qoıylyp jatyr, – dedi E.Ospan.
Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, tárbıe isinde balalar men jasóspirimder qozǵalysynyń, volonterlik uıymdardyń mańyzy zor. Bul baǵytta mınıstrlik arnaıy jol kartasyn ázirledi. Jol kartasy aıasynda «Meniń baýyrym» jobasy iske qosylyp, 3 myńnan asa volonter balalyq shaqtyń baqytty ótýine baǵyttalǵan is-sharalardy uıymdastyrýǵa kirisip ketti. Jas eriktilerdiń bastamasymen «Dosbollike» – dostyq qolyńdy soz» aksııasy mektepterde qarqyndy ótti. Jalpy elimizde, «Jas sarbaz», «Jas volonter», «Jas ekolog», Jas debatshy» sekildi balalar men jasóspirimder qozǵalysyna 2,5 mln oqýshy tartylǵan.
– Balalardyń jan-jaqty rýhanı damýyna teatrlar men murajaılarǵa, túrli tarıhı oryndarǵa únemi barýy uıymdastyrylyp jatyr. Byltyr 930 myńnan asa oqýshy 65 teatrǵa, 250 mýzeıge, 315 tarıhı oryndarǵa bardy. Tarıhyn tereń tanyǵan urpaq qana rýhy myqty azamat retinde qalyptasatyny barshamyzǵa aıan. Sondyqtan bıyl bul jumystardy odan ári jalǵastyramyz. Qazirgi ýaqyt talaptaryn eskere otyryp balalardyń synı turǵyda oılaýyn, aqparatty taldaý jáne ıgerý, ýaqytty durys josparlaý jáne qarjylyq saýattylyǵyn damytý mańyzdy bolyp otyr. Osy maqsatta «Bilim berý standartyna, úlgilik oqý jospary men oqý baǵdarlamalaryna ózgertýler engizý» iske asyrylyp jatyr. «Kásipkerlik jáne bıznes negizderi», «Quqyqtyq mádenıet», «Medıasaýat», «Qarjylyq saýat» quzyretterin qamtıtyn 5-9 synyp oqýshylaryna arnalǵan «Jahandyq quzyrettilik» oqý quraly basyp shyǵaryldy, – dedi spıker mınıstrlik ókili.
E.Ospannyń sózine qaraǵanda, jasóspirimderdi nashaqorlyq, veıpıng, lýdomanııa sııaqty jaǵymsyz qubylystardan qorǵaý máselesindegi jumysty júıeleý maqsatynda Oqý-aǵartý mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, birneshe jol kartasy men is-qımyl josparlaryn ázirlep, iske asyrýǵa kirisip jatyr. Onyń birinshisi, bilim berý baǵdarlamalaryna balalardyń densaýlyǵy men damýyna zııan keltiretin ádetterden qorǵaý taqyryptary engizildi. Máselen, «Bıologııa» páninde adamnyń damýy úshin temeki shegý men esirtkiniń zııany jóninde oqytylady (7-9 synyptar), «Salaýatty ómir salty» komponenti «Dúnıetaný» (1-4 synyptar) jáne «Jaratylystaný» (1-6 synyptar) pánderiniń mazmunyna engizilgen.
– Ekinshiden, bilim berý uıymdarynyń tárbıe jumysynyń josparyna polısııa jáne medısına qyzmetkerleriniń qatysýymen bilim alýshylar arasynda aqparattyq-túsindirý jumystary júrgiziledi. Bul jumysqa 90 myń maman, 8 myńnan asa pedagog-psıholog jáne 4 myń áleýmettik pedagog tartyldy. Úshinshiden, bilim berý uıymdarynyń tárbıe jumysynyń jospary psıhoaktıvti zattar men veıpterdi qoldanýdyń aldyn alý sharalaryn qamtıdy. Bul jumysqa barlyǵy 90 myń maman, 8 myńnan kóp pedagog-psıholog jáne tórt myń áleýmettik pedagog tartyldy. Qazir Parlamentte balalardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi normalardy qamtıtyn óte mańyzdy 2 zań jobasy qaralyp jatyr. Bul – «Bilim berý jáne bala quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha», sondaı-aq «Áıelder quqyǵy men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri boıynsha» zań jobalary. Birinshi zań jobasy aıasynda Úkimet elimizde bala asyraıtyn kásibı otbasynyń jańa ınstıtýtyn engizýdi usyndy, – dedi E.Ospan.
Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, memleket qıyn ómirlik jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylardy qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalar qabyldap jatyr. Kámeletke tolmaǵandar isteri jónindegi komıssııalar, psıhologııalyq qoldaý ortalyqtary, otbasyn qoldaý ortalyqtary otbasylarǵa kómek kórsetedi. Mınıstrliktiń mindeti – ár balanyń «otbasynda ómir súrý jáne tárbıelený» quqyǵyn júzege asyrýǵa barynsha kúsh salý. Asyrap alýshy kásibı otbasy jetim balalardy, ata-anasynyń qamqorynsyz jáne qaraýsyz qalǵan balalardy, otbasyndaǵy qatygezdikten zardap shekken balalardy ýaqytsha qaraıdy. Zańnamada ata-analardyń óz balasyn tárbıeleýdegi basymdyq quqyǵy, týystardyń balalardy óz otbasyna alý quqyǵy bekitilgen. «Áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri jónindegi» zań jobasy qylmystyq jáne ákimshilik quqyq buzýshylyqtardyń kóptegen túrine jaýapkershilikti qatańdatatyn, balalar arasyndaǵy jaǵymsyz qubylystardyń aldyn alýǵa, ata-analardyń jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan normalardy qamtıdy. Bilim berý uıymdarynyń balalardy mektepishilik esepke alýdy júrgizý jónindegi mindeti engiziledi. Bul joǵary pedagogıkalyq zeıindi qajet etetin balalarǵa kómektesý úshin kerek. Sondaı-aq zań jobasynda oblys ákimderiniń psıhologııalyq qoldaý ortalyqtaryn ashý quzyreti bekitiledi. Búginde mundaı ortalyqtar elimizdiń 11 óńirinde ashylǵan. Jyl sońyna deıin basqa oblystarda da balalar men ata-analarǵa kásibı psıhologııalyq kómek beretin osyndaı ortalyqtar ashylady.