Búginde turmysta qoldanatyn zattar, sonyń ishinde balalarǵa arnalǵan oıynshyqtar da negizinen plastıkten jasalady. Aıta keteıik, plastık pen plastmassa – bir materıal. Keńes zamanynda plastık sózi (aǵylshynsha – plastic) az qoldanǵandyqtan plastmassa sózi jıi paıdalanyldy.
Bul materıaldan jasalǵan oıynshyqtar beriktigi men ádemiliginen basqa, balalar densaýlyǵy úshin qaýipsiz bolýǵa tıis. Ásirese mamandar oıynshyq satyp alǵan kezde onyń ótkir ıisi bolý-bolmaýyna nazar aýdarýǵa keńes beredi. Eger ótkir ıis bolsa, bul materıal quramynda ftalat, formaldegıd nemese barıı, kadmıı, hrom, qorǵasyn, synap jáne selen sııaqty aýyr metaldardyń kóp ekenin bildirýi múmkin. Al bulardyń shamadan tys bolýy bala densaýlyǵy úshin óte qaýipti.
Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵynyń mamany Ermek Toqbergenovtiń aıtýynsha, polımer óndirýde sapasy tómen shıkizat qoldanylsa nemese óndiris tehnologııasy buzylsa, plastmassalar destrýksııaǵa ushyrap, syrtqy ortaǵa qaýpi bar hımııalyq zattardy bóledi.
«Plastmassa – polıvınılhlorıd, polıstırol, polıetılen, polıpropılen sııaqty sıntetıkalyq nemese tabıǵı joǵary molekýlalyq qosylystar arqyly jasalatyn polımerler tobynyń jalpy ataýy. Ishinara nemese tolyǵymen polıvınılhlorıdten (PVH) jasalǵan oıynshyqtar densaýlyqqa qaýip tóndiredi. PVH plastıfıkatory retinde ftalattar qoldanylady, olar plastıkalyq ónimderden shyǵarylady. Qyzdyrǵan kezde mundaı oıynshyqtar densaýlyqqa qaýipti bolýy múmkin», deıdi ol.
Sondyqtan mamandar sýǵa salyp oınaıtyn oıynshyqtarǵa, qyzdyrýdy nemese qaınatýdy qajet etetin emizik pen tisteýge arnalǵan rezeńke sekildi zattardy muqııat tekserip alýǵa keńes beredi. Olardyń aıtýynsha, plastıfıkatordan basqa plastmassa quramyna oksıdanttar kirip, olardyń biri retinde fenol qoldanylady.
«Fenol ýytty, teri jáne shyryshty qabattar arqyly qanǵa sińedi, sodan keıin tinder men aǵzaǵa enedi. Fenoldan ýlanǵan kezde álsizdik, qatty sharshaý, uıqynyń buzylýy, bas aýrýy, bas aınalý, ortalyq júıke júıesiniń buzylýy, asqazan-ishek joldary qyzmetiniń buzylýy, teriniń qyshýy, dermatıt baıqalady. Sondyqtan balalaryńyzǵa mundaı oıynshyqtardy tańdaǵanda abaı bolyńyzdar», deıdi E.Toqbergenov.
Plastık oıynshyqtardy alarda «Oıynshyqtardyń qaýipsizdigi týraly» Keden odaǵy tehnıkalyq reglamentiniń (KO TR 008/2011) talaptaryna sáıkestik sertıfıkaty bar ekenine kóz jetkizý qajet. Sonymen birge densaýlyqqa zııandy bolýynyń basty belgileriniń biri – ıisi qatty shyǵýy. Oǵan da kóńil aýdarýdy umytpaǵan jón. Mamandar oıynshyqtardyń da jaramdylyq merzimi ótetinin aıtady. Sondyqtan uzaq ýaqyt qoldanysta bolǵan oıynshyqtardan arylyp otyrǵan durys.