Qazir eki kúnniń birinde robot, jasandy ıntellekt, sıfrlyq tehnologııa degen sózderdi estip júrmiz. Kópshiligi ony áli de jańa nárse dep oılaıdy. Alaıda qultemirdiń tarıhy biz oılaǵannan da tym tereńde.
Álemdegi eń alǵashqy robotty 1773 jyly áıgili shveısarııalyq saǵat jasaýshy Per Jaket-Droz jasap shyǵarǵan. Onyń jańalyǵyn bir kórgende qarapaıym ǵana oıynshyq dep oılaýyńyz múmkin. Alaıda onyń ishinde alty myń bólshekten turatyn, ózdiginen jumys isteıtin qurylǵy ornatylǵan. Al tańǵajaıyp bala robottyń aty jaı ǵana – «Jazýshy». Sebebi ol aıtylǵan sózderdi birden qaǵazǵa túsirip otyrady. Sonymen qatar sýret salady, tipti mýzyka oınaı alady. Bir qyzyǵy, sodan beri 250 jyl ótse de alǵashqy robot áli kúnge deıin paıdaǵa jarap tur. Ony Shveısarııanyń Noıshatel qalasyndaǵy óner tarıhy murajaıynan kóre alasyz.
Úlken teleskop
Adamzat aspan álemin zerttegeli beri neshe túrli teleskop oılap tapty. Eń shaǵyn túrin orys ǵalymy Sergeı Kýzın jasap shyǵardy. Al eń úlken radıoteleskop Qytaıda ornalasqan.
Qytaı eliniń Gýıchjoý provınsııasynda salynǵan bul radıoteleskoptyń úlkendigi 30 fýtbol alańyndaı bolady. Osyǵan deıin eń úlken teleskop sanalǵan Arısıbonyń dıametri – 300 metr. Al biz aıtyp otyrǵan «FAST» (Five hundred meter Aperture Spherical Telescope) radıoteleskopynyń dıametri 500 metr. Qurylǵyǵa eń jaqyn eldi meken bes shaqyrym qashyqta ornalasqan. О́ıtkeni bul radıotolqyndardy esh kedergisiz qabyldaýǵa múmkindik beredi. Álemdegi eń úlken radıoteleskoptyń qurylysyn bastaý týraly ıdeıa 1994 jyly kóterilgen edi. Qazir ol tek ǵylymı zertteý ortalyǵy ǵana emes, sonymen qatar týrıstik orynǵa da aınaldy.
Kishkentaı dombyra
Álemdegi eń kishkentaı dombyrany 2012 jyly Bolatbek Kárimhanuly jasady. Shynashaqtaı dombyrasy sheberdiń atyn Gınnesstiń rekordtar kitabyna engizdi.
Bala kúninen aǵashtan oıý oıyp, túrli buıym jasaýdy janyna serik etken Bolatbek Kárimhanuly tórtkúl dúnıeniń nazaryn tól muramyzǵa aýdartý maqsatynda bir aı kóleminde ter tókken. Alǵashynda sheber sozsań qolyń, qushaqtasań qushaǵyń jetpeıtin álemdegi eń úlken dombyrany jasaǵysy keledi. Alaıda oǵan qomaqty qarajat ketetini anyq. Biraq Bolatbek alǵan betinen qaıtpaı, neǵurlym shaǵyn etip jasaýǵa bel býady. Aldymen dombyranyń syrtqy qabyn, sonan keıin baryp aspaptyń ózin jasaıdy. Nátıjesinde, uzyndyǵy – 45 mm, eni – 14 mm bolatyn dombyra daıyn bolady. Osylaısha, sheber jigittiń qolynan shyqqan shaǵyn ǵana saz aspaby Gınnestiń rekordtar kitabyna enip, 01-1201-09541 nómirli kýálikke ıe boldy.