Zergerlikti kásip etken

Ásem Aqynova baǵaly tastardan ásem bu­ıym­dardy jasaýǵa stýdent kezi­nen qu­­mart­­qan. Oral Tańsyqbaev atyn­­daǵy Almaty sándik-qoldanbaly óner kolledjin­de júrgende ustazy shákirti­niń ta­lan­tyn baı­qap, zergerlik bu­ıym jasaýǵa baý­­lıdy. Ma­mandyqty ózger­týge keńes bere­di. Tá­lim­geriniń tile­gin qalys qal­­dyr­­­maǵan stý­dent 3-kýrs­ta «Metaldy kór­kem­­dep óń­d­eý» maman­dyǵyna aýysady. Osy­laısha, atal­ǵan kásipti janyna serik etedi.

О́z qolymen jasaǵan syrǵasy alǵash ret Almatyda ótken kórmelerdiń birin­de satylady. Bul alǵashqy qadam keıin úlken kórmelerge jol ashty. Tájirıbesi tolysyp, jeke sheberhanasyn ashqan Ásem «EXPO-2017» halyqaralyq kórmesiniń aıasynda ataqty zerger Berik Álibaıdyń janynda qolónershiniń tikken kıiz úıiniń ishine óz jumystaryn qoıyp, qazaqtyń qolóner týyndylaryn týrısterge pash etti.

2022 jyly memleketten 5 mln teńge grant alyp, zer­gerlik buıym jasaýǵa qa­jet­ti qural-jabdyqtar, atap aıtqanda, oıma jasaýshy lazer, pnevmatıkalyq graver mashınkasy, mıkroskop sııaq­ty quraldardy satyp al­ǵan. Mıkroskop Qytaıdan áke­linse, pnevmograver mashınasyn Amerıkadan tapsyrys berip aldyrypty. 

Kásipkerdiń  Kók­talda úıiniń janynan ashyl­ǵan shaǵyn sheberhanasy bar. Jumys úderisi óte kúr­deli. Munda adamnyń shydam­dy­lyǵy synalady. Temir­ge órnek salý ońaı sharýa emes. Árıne, kóbin tehnıka iste­genimen, tutynýshy qala­ǵan­daı nátıjege jetý úl­ken eńbekti qajet etedi.

«Áýeli jumys eskız syzýdan bastalady. Munan soń syzbany pysyqtap, qoldyń, bilektiń ólshemderin alamyn. Kúmisti quıyp, eritip, bal­qytyp, sosyn janshıtyn apparatta jalpaqtap daıarlaımyn, tıisti oıýlaryn qolmen oıamyn. Soǵyp, túzep, keıin jazý qajet bolsa, ony lazermen jazamyn. Sońǵy ja­ǵynda aǵartý úderisi júredi. Jyltyratyp, ýltradybys apparatymen jýyp, tasyn ornatýǵa kirisemin. Jalpy, menen kempiraýyz, qyshqash, egeý sııaqty er adamdar ustaıtyn quraldarmen jumys istegen qıyn emes pe dep surap jatady. Zergerlik jumys shyndyǵynda qara kúshti sonshalyqty qajet etpeıdi. Munda tek eptilik, tózimdilik mańyzdy. Jumystyń qıyn­dyǵy buıymnyń kóle­mine baılanysty emes. Qaıta mundaǵy eń qıyny – bar zeıinińdi salyp, eń usaq tas­tardy dál óz ornyna qoıý. Men usaq tas­tardy qoıý ádisin jýyr­da Almatydan arnaıy oqyp, úırenip keldim. Endi sony tá­jirıbemde qoldanýǵa ma­shyq­tanyp jatyrmyn», deıdi kásipker.

Áshekeı ja­saý­ǵa kásibı túrde kirisken ol ulttyq naqyshtaǵy saqına, syrǵa, alqa syndy júzdegen buıym jasaǵan. Negizinen kúmis áshekeılerge suranys kóp ekenin aıtady. Ásirese er adamdardyń kúmis saqınasyn jasaýǵa jıi tapsyrys beriledi eken. Zerger jeńil saqınalarǵa 1-2 kún, kúrdeli bolsa 4-5 kún, al bilezikke shamamen 1 apta ýaqyt jumsaıdy. Qazir ol áshe­keı buıymdardy jón­deý­men de aınalysady.

«Úlkenderdiń aıtýyna qa­raǵanda, naǵashylarym ja­­ǵynda erterekte arǵy ata­la­rym­nyń biri usta bolǵan eken. Temirden túıin túıip, qarý-jaraq, ydys-aıaq jasapty. «Osy qolónerlik qasıet keıin qyzdan bir urpaǵyma beriledi», degen eken. Naǵashy ájem únemi «Zergerlikti tas­tama, bul – seniń ómirlik jolyń», dep aıtyp otyrady», deıdi jas kásipker.

Eń bir este qalǵan erekshe tap­syrysy – birde atyraý­lyq azamat anasyna arnap ózgeshe bilezik jasatqan. Oǵan jartastardaǵy kún bas­ty adamnyń, sadaq tartqan ańshynyń, sol sııaqty tastaǵy basqa da tańbalar men sýret­ter­di salǵyzǵan, sóıtip, bul erekshe etnoúlgidegi bilezik bolyp shyqqan. Bilezikke áý­lettiń anasynyń atyn, odan ári kelininiń atyn jazdyryp, ary qaraı da kelinderdiń atyn jazyp jalǵastyratyndaı oryn qaldyrtypty. Tap­sy­rys berý­shiniń mundaǵy bas­ty nıeti bilezikti áýlettiń kelinderi birinen birine berip otyratyn aıtýly jádigerge aınaldyrý ekenin birden uǵýǵa bolady.

«Munda áýletimiz ósip-ónsin, kelinder enesiniń jolyn jalǵasyn, otbasynyń berekesi bolsyn, urpaq sabaqtastyǵyna mán bersin degen jaqsy peıil bar. Sondyqtan áshekeıdi jaı sándik dep qana emes, ulttyq qundylyq retinde qaraıtyn parasatty adamdardyń bol­ǵanyna qýanamyn», deıdi Á.Aqynova.

Jýrnalıst Saǵynysh Namazshamovanyń aıtýynsha, shyǵarmashylyq ıesiniń ómirinde tanymal adamdarmen baılanysty da erekshe oqıǵalar bolypty. Máselen, Qytaıda ótken ataqty «I am a singer» telejobasynan soń, Dımash Qudaıbergenniń fa­nat­tarynyń biri, qytaılyq qyz Dımashtyń aty jazylǵan kýlonǵa tapsyrys beripti. Tap­syrys berýshiniń aıtýyn­sha, buǵan deıin Dımashtyń ózinde mýzykalyq kilt beı­­nelenip, ánshiniń óz aty-jóni jazylǵan tumar bolǵan eken. Qytaı qyzy úlgi retinde kýlonnyń sýretin jiberip, «Dál osyndaı mende de bolsa deımin» dep tapsyrys beripti. Ánshiniń fanaty óz kýmıriniń esimin boıtumar etip taǵyp júrýdi qalasa kerek.

Sóıtip, Ásem Aqynova jasa­ǵan áshekeı buıymdar eli­miz­diń túkpir-túkpirine ǵana emes, Qytaıǵa, Reseıge, tipti Taılandqa da jóneltilgen. Aldaǵy ýaqytta Ásem óz logo­tı­pin daıyndap, brend qalyp­tas­tyrsam deıdi.

«Qazir qazaq qolóneri jaqsy damyp, zergerlikpen aına­ly­satyndardyń qatary artyp keledi. Sannan sapa shyǵady. Sondyqtan hal­qy­myz­dyń tól óneriniń damy­ǵanyna óz basym qýana­myn. Ulttyq naqyshtaǵy áshe­keı­lerdi jańa zamanmen úı­lestire túrlendirip otyrý kerek. Sonda ony jastar da qyzyǵýshylyqpen taǵady. Atakásipti jalǵastyryp, ur­paq­qa jetkizýdi paryz sanaımyn», deıdi zerger.

Jetisýlyq zerger jeke kásip­kerlerdi qoldaýǵa beri­letin granttyń nátıjesinde sheber­hanasynyń materıal­dyq baza­syn nyǵaı­typ, isin dóńge­le­tip otyr. Búginde ol kóne jartastardaǵy tańbalar men sýretterdi, oıýlardy ózi­niń etnostılde jasaǵan áshe­keı buıymdarynda ja­ńa­sha jańǵyrtyp jatyr. Al­daǵy ýaqytta sheberhanasyn úlkeıtip, áshekeılerin álemge tanytýǵa nıetti.

Jetisý oblysy