Salystyrmaly túrde alsaq, qazir adamdardyń kóbi kúızeliske jıi ushyraıdy. Munyń sebebi de kóp. Jan tynyshtyǵyn izdegen pende túrli amalǵa da júginedi: medıtasııa, affırmasııa. Al janǵa daýa naǵyz terapııa qazaq dalasynda sonaý segiz ǵasyr buryn paıda bolǵan. Ǵalymdardyń aıtýynsha, úrmeli aspap sazsyrnaı – kúızelisten qutqaratyn taptyrmas em.
Muny baıyrǵy qazaqtar ýildek dep besiktiń basyna da ilip qoıǵan. Jel soqsa, dybys shyǵaryp, balany aldandyrady.
«Shyn máninde, sazsyrnaıdyń dybysy adamnyń júıkesin tynyshtandyryp, júregi yrǵaǵynyń birkelki bolýyna áser etedi. Bizdiń eldegi demalys oryndarynda, densaýlyq saqtaý shıpajaılarynda, emhanalarda áli kúnge deıin qobyz, sazsyrnaı, dombyranyń kúıleri sııaqty halyq aspaptaryn mýzyka terapııa retinde qoldanady», deıdi professor, kúıshi Janǵalı Júzbaı.
Kez kelgen kásibı maman sazsyrnaıdy 50 sekýndta jasaı alady. Al jańadan úırenseńiz, 3 mınýt qana ýaqyt jumsaısyz. Arnaıy tańdalǵan sazdy ıi qanǵansha ılep, qalypqa salyp keptirip, keıin 1200 gradýsta kúıdiredi.
Máselen, sheber Azamat Baqııa kúnine 100-150 sazsyrnaı jasaıdy. Onyń aıtýynsha, aspapty daıyndaýdyń ózi eptilikke úıretedi, oıyń demalady. «Ol adamnyń, balanyń motorıkasyn damytady. Mysaly, sýrette bylaı beınelengen sazsyrnaı, 4 oıyǵyn japsaq 1,2,3,4,5,6. Bul motorıka bolǵanda usaq motorıka jáne koordınasııa júrip jatady. Tipti keıbir ǵalymdar osy motorıkanyń damýy tili shyqpaı jatqan balanyń tiliniń shyǵýyna paıdasy bar deıdi», dedi sheber.
Iá, oımaqtaı sazsyrnaıdyń terapııasy munshalyqty paıdaly ekenin kim bilgen nemese kóbimiz bilgenimizben, sazsyrnaıdan dybys shyǵara alýymyz ekitalaı. Sazsyrnaıdy oınaǵanda aldymen ókpege aýany kóbirek jınaısyz. Keıin aqyryndap shyǵarasyz. Bul ókpe qabattaryndaǵy shyryshty qabyqty qataıtady. Tamyrdyń kishkentaı kapılıarlaryna, ókpe men júrekke deıin ottegige tolady. Al ottegi az bolsa, vırýs enip, ókpe sýlanyp ketýi múmkin.
Kúndelikti ómirge qajetti nárdiń bárin alamyz. Biraq adamdar durys dem ala almaıdy deıdi ǵalymdar. Tereń tynys alý tehnologııasynyń syry da osy sazsyrnaıda jatyr. Máselen, aýany ishińizge tereń jınap alyp oınamasańyz, jaqsy mýzyka shyqpaıdy. Tynysty tereń alyp oınaǵanda adam demalmaı turady. Sonda denege ottegi, kómirqyshqyl gazy kóp turaqtap turady desedi.
Jalpy, qońyr – jaılylyq, tynyshtyq, turaqtylyq maǵynasymen astasyp júretin sóz. Qońyr tús bolsa da, daýys, ún bolsa da... Qońyr dala, qońyr tirshilik... Sazsyrnaıdyń úni de qońyr, tynysh, jumsaq. Aspaptan shyqqan akýstıkalyq terbelis jan tereńindegi kirbiń, ókpe, naz ataýlyny ózimen birge aýaǵa shyǵaryp, ishińdi bosatyp, bir sát tynyshtyq ornaǵandaı kúı syılaıdy.