Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń (BJZQ) 500 mlrd teńge kólemindegi qarajaty bank oblıgasııalaryn satyp alýǵa jumsalady. О́z kezeginde qarjy ınstıtýttary ol aqshany bızneske nesıe retinde usynýǵa tıis. Bankterge úsh negizgi talap qoıylady: «V» deńgeıinen tómen emes nesıe reıtınginiń bolýy, menshik kapıtalynyń 60 mlrd teńgeden kem bolmaýy jáne óteý merzimi 7 jyldan aspaıtyn naryqtyq tabystylyqpen oblıgasııa shyǵarý arqyly bızneske nesıe berý.
Qarjy uıymdary jáne naryq táýekeli
Joba aıasynda kóterme jáne bólshek saýdaǵa, turǵyn úı qurylysyna, turǵyn úı jáne kommersııalyq jyljymaıtyn múlikpen mámilege, qarjylyq qyzmet, keńes berý qyzmetine, saýda ortalyqtarynyń qyzmetine nesıe usynýǵa jol berilmeıdi. Qarjy kredıtti qaıta qarjylandyrý jáne aınalym qarajatyn tolyqtyrý boıynsha da jumsalmaıdy. Mıllıardtaǵan teńge ekonomıkanyń ósimi men ártaraptandyrýyn qamtamasyz etetin jobalarǵa baǵyttalýy kerek.
Ulttyq bank (UB) tóraǵasy Tımýr Súleımenovtiń aıtýynsha, jobaǵa ázirge qaı bank qatysatynyn aıtý erte, degenmen tizim jasalǵan deıdi.
«Birinshiden, kapıtal boıynsha, reıtıng boıynsha, nesıe tarıhy boıynsha bizdiń talaptarymyzǵa saı keletin bankter anyqtaldy. Ekinshiden, soma da naqtylandy. Úshinshiden, ınvestısııa salýǵa bolatyn salalar belgilendi. Bári daıyn, biraq baǵdarlama áli iske qosylmady. Jaqyn arada bastaımyz dep oılaımyn. Bul bastama korporatıvti nesıe berý salasyna oń áser etedi. Bankterde qarajatty ornalastyrý úshinshi toqsanǵa josparlanyp otyr», deıdi.
Súleımenovtiń sózinshe, elde qarjylandyrýdy kútip turǵan joba jetip artylady.
«Ekinshi deńgeıli bankter kóterip otyrǵan eń negizgi problema – uzyn teńgeleı resýrstardyń qoljetimdiligi. Qazir olarda bar resýrs – depozıtter, ol uzyn aqshaǵa jatpaıdy. Iаǵnı depozıtti kez kelgen ýaqytta qaıtaryp alýǵa bolady jáne bankter úshin uzaqmerzimdi nesıelerdi qurylymdaý ońaı emes. Al BJZQ qarajaty – uzyn teńgeleı resýrstar. Ol el ekonomıkasyna jumys isteýge tıis. Osylaısha, Ulttyq bank, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jáne «Báıterek» BJZQ portfeliniń bir bóligin bank oblıgasııasyna ınvestısııalaý múmkindigin qarastyrdy. Bul aqsha tek qana korporatıvti segmentke baǵyttalady. Biz qazir óńdeýshi ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, óńdeý sııaqty túıtkildi salalarǵa basymdyq beremiz», dedi UB basshysy.
Osy oraıda ekinshi deńgeıli bankterge habarlasyp, joba týraly pikirlerin bildirýdi suraǵan edik. «Sentr KredıtBanki» «Bank jobaǵa qatysý týraly pikir bildirýge daıyn emes», dep málimdedi. Al «Eýrazııalyq bank» jaýabynda «Bul baǵdarlamaǵa qatysý úshin ekinshi deńgeıli bankter menshikti kapıtaldyń eń tómengi talaptaryn oryndaýy kerek. Ornalastyrylatyn oblıgasııalardyń joǵary mólsherlemelerin eskere otyryp, bul qarajatty zańdy tulǵalarǵa nesıege berý tıimdiligi shekteledi», dep jaýap berdi.
Bankter jobaǵa qatysqysy keledi
«Nurbank» baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, qarjy ınstıtýty bul baǵdarlamaǵa qatysýǵa múddeli.
«Biz bul bastamanyń eldegi kásipkerlikti damytý úshin mańyzdylyǵyn túsinemiz jáne osy baǵdarlamaǵa qosylǵan kezde biz belgilengen krıterıılerdi qatań saqtaýǵa jáne eldegi kásipkerlikti damytýǵa qoldaý kórsetýge daıynbyz. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan Qarjygerler qaýymdastyǵy saıtynda qatysýshylardyń sanyn arttyrý úshin osy baǵdarlama boıynsha ekinshi deńgeıli bankterge qoıylatyn talaptardy ózgertý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr», delinedi bank jaýabynda.
«RBK Bank» ta atalǵan jobaǵa qatysýdan úmitti. «Bankterge belgili bir talaptar qoıylatyn atalǵan jobaǵa qatysýdy josparlaımyz. Biraq baǵdarlama áli naqty bekitilgen joq, sondyqtan ázirleýshiler ol týraly tolyq túsinikteme bere alady. Baǵdarlama aıaqtalǵannan keıin baryp onyń tıimdiligin baǵalaýǵa bolady», deıdi «RBK Bank» baspasóz qyzmeti.
Baǵdarlamaǵa qatysýdy josparlap otyrǵan bankter ishinde «Freedom Bank» ta bar.
Bastamany sarapshylar qalaı baǵalaıdy?
Buǵan deıin biraz sarapshy bastamanyń durystyǵyna kúmánmen qaraǵan edi. Telegramdaǵy «Protenge» arnasy sarapshylarynyń aıtýynsha, zeınetaqy qorynan alynǵan qarajattyń shyn máninde durys jumsalyp jatqanyn baqylap otyrý ońaıǵa soqpaıdy.
«Joba shartynda «qarajatty turǵyn úı qurylysyna baǵyttaýǵa bolmaıdy» dep bekitilgenine qaramastan, qurylysshylarǵa nesıe beretin shyǵar? Sonymen qatar qarajattyń BJZQ-ǵa qaıtyp oralaryna da kepildik joq. Sarapshylardyń túsindirýinshe, eger aqshany kvazımemlekettik kompanııa alsa, onyń artynda kepil bolyp memleket turar edi. Al eger aqshany bul joly bankter jumsaıdy jáne oǵan memlekettik kepildik quzyry júrmeıdi. Ulttyq bank zeınetaqy aqshasyn basqarýshy retinde ınvestısııany qaıtaryp ala ma, joq pa, 100 paıyz boljaı almaıtynyn túsinemiz. Biraq otandyq bankterde bızneske nesıe qylyp beretin qarjy onsyz da bar emes pe? Nelikten bankterge ústi-ústine aqsha beremiz? Nelikten táýekelge baramyz? Osy jaǵy túsiniksiz», dep jazady olar.
Aıta keteıik, Ulttyq bank 2024-2025 jyldary túrli jobalardy qarjylandyrý maqsatynda 1,5 trln teńge kólemindegi zeınetaqy aktıvin «Samuryq-Qazyna» men «Báıterek» holdınginiń oblıgasııalaryna salýdy josparlap otyr.
Negizgi talaptardyń biri – ekonomıkanyń ártaraptandyrylýy men ósýin, ımportty almastyrýdy jáne jergilikti qamtý úlesin arttyrýdy qamtamasyz etetin jobalardy qarjylandyrý. Oblıgasııalardy satyp alý ekonomıkany jańǵyrtý jónindegi memlekettik komıssııanyń maquldaýyn jáne salalyq mınıstrliktiń qorytyndysyn alǵan jobalardy muqııat irikteý arqyly júzege asyrylmaq.