Qııal álemin turaq etken qapysyz bala kúnge aparar estelik mol. Bizge Berdibek Soqpaqbaev sol aýsar kúnniń talassyz qaharmany, senimdi sultany ispetti. Jazýshy áleminde ótken syralǵy sátter, sebezgi mınýttar eshbir altynǵa satylmas araıly shaqtar eken. Sol tuma keńistikte jutqan aýamyzben dúnıege degen kózqarasymyz qalyptasypty.
Qaıbir joly Túrkııadaǵy túrik tili ustazy Adem Gúler myrza sóresindegi jalǵyz qazaq avtorynyń kitabyn kórsetti. Baqsaq, ol Soqpaqbaevtyń «Meniń atym – Qojasy» eken. Rasynda, jazýshynyń qalamynan týǵan «Balalyq shaqqa saıahat», «Qaıdasyń, Gaýhar?», «О́lgender qaıtyp kelmeıdi» syndy ómirsheń shyǵarmalar birneshe býyndy tárbıelegeni aqıqat. «Meniń atym – Qoja» kórkem fılmi arqyly talaı jas óskin izgilik pen kereǵarlyqtyń, erkindik pen erkeliktiń arasyn aıyryp ósti. Keıinnen jazýshymen tereńirek tanysýǵa múmkindik alǵanda, qalamgerdiń kóziniń tirisinde-aq dańq tórine qonǵanyn baǵamdadyq. Klassık jazýshy Saıyn Muratbekov: «Berdibek óz kózimen kórgen nárseni ǵana jazatyn, qaǵazdy bekerden bekerge shımaılamaıtyn edi ǵoı. Jazady, túbin túsirip baryp bir-aq toqtaıdy. Bul Berdibektiń shyraıy, Berdibekke ǵana tán qasıet» dep, zamandasyna joǵary baǵa beripti. Talanttyń talantty moıyndaýy qandaı áserli! Qazaqstannyń halyq jazýshysy Ábdijámil Nurpeıisov qalamger týraly: «Berdibek óziniń eńbegimen halyqtyń dara jazýshysy atandy. Ol táńiriniń týmasynan, jaratylystyń bolmysynan, óziniń talantymen de, bolmysymen de halyqtyń naǵyz jazýshy uly boldy», dep tarlanboz tulǵa talantyna taǵzym etken-tin.
Jazýshy eń aldymen ózine tán dara minezimen, qara qyldy qaq jarǵan ádiletti bolmysymen erekshelengeni daýsyz. Sondyqtan ba eken, Soqpaqbaev týrasynda ańyz kóp. Almatyǵa at arytyp, záýlim talantymen, yjdaǵatty eńbekqorlyǵymen kelgen ol kóp ótpeı-aq aýzy dýaly aǵalardyń alqaýyna iligip, birinen soń birin keń pishimdi shyǵarmalaryn órbitti. Alqalaǵan ortanyń aldynda júrdi. «B.Soqpaqbaev – birinshi jaqpen jazýdy myqtap meńgergen jazýshy. Munyń ózi oqıǵaǵa ómirde bolǵan qıly-qıly qubylystarǵa senimdilikti, jazýshynyń naqtyly oqıǵaǵa tikeleı qatysyn tanytady. Berdibektiń «meni» maǵan qan-sóli tamyp turǵan ómir, bárimiz tirshilik etip júrgen jer betindegi úlkendi-kishili adamdardyń áreketi, bolmasa qýanysh-kúıinishi bolyp kórinedi», dep jazýshy Tahaýı Ahtanov tegin aıtpasa kerek.
Jazýshynyń eń súıekti, oqyrmannan óz baǵasyn alǵan keń tynysty shyǵarmasynyń biregeıi – «О́lgender qaıtyp kelmeıdi» týyndysy. Romannyń basty keıipkeri – 15-16 jas shamasyndaǵy bozbala Erkin arqyly oqıǵalar jelisi órbip, bas keıipker obrazymen qazaq balasynyń aqkóńil, qarapaıym, shynshyl, namysshyl dara bolmysy ashylady. Birinshi dápterde mamyrajaı aýyl shyrqyn buzǵan surapyl soǵystyń bastalýy baıandalyp, aǵasy Sársebek soǵysqa attanyp, jeńgesi men anasyna kómektesý Erkinniń moınyna júkteledi. Tirlik talqysyna túsken Erkin aýyr eńbek ete júrip, ártúrli adamdarmen baılanys ornatady. Ekinshi dápterde Erkin kóńili qulaǵan Ǵalııamen qosh aıtysyp, Sarybelge ustazdyq qyzmetke attanady. Sol jaqta Erkin men Altynnyń qarym-qatynasy bastalyp, jańa ómir aıdynynda júzedi. Jazýshynyń ómirbaıanymen tanysa kele, shyǵarma jelisiniń kóp úzigi jazýshynyń óz ómirinen alynǵanyn ańǵardyq. Berdibek Soqpaqbaevtyń qyzy Janar sábı kezinde-aq qyzylsha dertinen shetinep ketedi. Mine, osy qaıǵyly oqıǵalar salqyny shyǵarmaǵa enip, oqyrmannyń júregine muń tabyn quıady. «О́lgender qaıtyp kelmeıdi» – sóz joq, myńdaǵan qazaqtyń yqylasyna bólengen dara shyǵarma, ult ádebıetiniń klassıkasy.
Aqyn jáne qoǵam qaıratkeri Nurlan Orazalın qalamgerdiń ádebıettegi orny jóninde kesteli oı sabaqtaıdy. «Berdibek Soqpaqbaev – qaıtalanbas ózine ǵana tán bolmys-bitimi bólek qalam ıesi. Sondyqtan bolar, kózi tirisinde shyǵarmalary 70-ke tarta álem tilderine aýdarylǵan, «Meniń atym – Qoja» fılmi arqyly qazaqtyń kınosyn, qazaqtyń prozasyn jarty álemge tanytqan uly sýretker. Halyqtyń mahabbatyna bólengen qalamger. Onyń qalamynan týǵan «Meniń atym – Qoja», «Jekpe-jegi», «Qaıdasyń, Gaýhary?», «О́lgender qaıtyp kelmeıdi» atty myqty romany sol dáýirdiń kesek keńistigin qalamynan qanyn aǵyzyp jazǵan batyl, batyr shyǵarmalary bolatyn. Jazýshy shyǵarmalarynyń kóptegen tilge aýdarylýy Berdibek Soqpaqbaev shyǵarmalaryna degen suranystyń salmaǵyn baıqatsa kerek», deıdi aqyn.
Bıyl kórnekti qalamgerdiń ǵasyrlyq mereıtoıy IýNESKO kóleminde atalyp ótilmek.
Bul – talant abyroıy, sol talantty týǵyzǵan eldiń bedeli. Al biz úshin Berdibek Soqpaqbaev bala kúndegi qımas dosymyzdaı. Amalsyz qoshtasyp ketip, qaıta oralýǵa bata almaǵan abzal adamymyz, qoshtaspaǵan serigimizdeı. Keıde balalyq tazalyqtan uzap, abaısyz pendelikke qol artsaq, tý alystan renjip qaraıtyndaı, adassaq aıbyn qosardaı. Kómbeli qupııamyzdaı...