Qazir álemde halyqaralyq deńgeıdegi bedeldi jeti olımpıada bar. Olar matematıka, fızıka, hımııa, ınformatıka, geografııa, lıngvıstıka, bıologııa pánderinen dástúrli túrde ótedi. Atalǵan bilim báıgelerinde bizdiń oqýshylarymyz júlde alyp, úzdik nátıje kórsetip júr. Máselen, Qazaqstannyń ulttyq qurama komandasy jaqynda Saýd Arabııasynyń Er-Rııad qalasynda ótken IChO-2024 Halyqaralyq hımııa olımpıadasynda qos altyn, bir kúmis jáne bir qola medal alyp, joǵary nátıje kórsetti. Odan bólek, Gonkongte ótken IEO-2024 halyqaralyq ekonomıka olımpıadasyna qatysqan bes oqýshymyzdyń beseýi de jeńis tuǵyrynan kórinip, el mereıin asqaqtatty.
Elge jeńispen oralǵan oqýshylardy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev quttyqtap, jas daryn ıeleriniń aldaǵy ýaqytta da bilimniń bıik shyńyn baǵyndyra berýlerine tilektestik bildirdi.
«Elimizdiń qurama komandasy úshinshi jyl qatarynan osynaý bedeldi týrnırde joǵary nátıjege qol jetkizgeni qýantady. Bıyl sizder eki altyn, bir kúmis jáne bir qola medal jeńip alyp, bilim deńgeılerińizdiń óte joǵary ekenin kórsettińizder. Osy arqyly otandyq bilim berý salasynyń halyqaralyq ǵylymdaǵy bedeli zor ári básekege qabiletti ekenin dáleldedińizder. Bul rette ustazdar men ata-analardyń sińirgen eńbegi eren. Sizderdiń jeńisterińiz elimizdiń damýyna qyzmet etetin kásibı jetistikterge ulasatynyna senimdimin», dedi Prezıdent.
IChO Halyqaralyq hımııa olımpıadasynyń maqsaty – mektep oqýshylarynyń búkil álemdegi hımııa ǵylymdaryna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý. Atalǵan bilim saıysy jyl saıyn dástúrli túrde joǵary synyp oqýshylary arasynda ótedi. Bıylǵy básekege 90 elden 333 bala kelgen. Aıta keterligi, ár memleketten ári ketse tórt oqýshy ǵana qatysa alady.
Bıyl úzdik nátıje kórsetken Qazaqstan komandasynyń quramynda Pavlodar qalasynyń daryndy balalarǵa arnalǵan № 8 lıseı-mektebiniń 11-synyp oqýshysy Rınat Eleýsizov, Astana qalasyndaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 11-synyp oqýshysy Kırıll Kım, Astana qalasyndaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 11-synyp oqýshysy Abylaı Kabdýlhadyr, Aqtaý qalasy, «Bilim-ınnovasııa» lıseı-ınternatynyń 11-synyp oqýshysy Ádiljan Moldaǵul bar.
Qazaqstan qurama komandasynyń jetekshisi Sanjar Begdaıyrdyń aıtýynsha, bıylǵy nátıje – rekordtyq kórsetkish.
«Saıys óte tartysty ótti. Esepter ári qyzyq, ári qıyn. Aıta keterligi, elimiz dál osy Hımııa olımpıadasynan úsh jyl qatarynan altyn medal alyp keledi. «Chempıon bolý qıyn. Chempıondyqty saqtap qalý odan da qıyn» degendeı, bıyl da oqýshylarymyz el úmitin aqtap, birinshi orynǵa ıe boldy. Eń qýanyshtysy, osy jyly biz elge bir emes eki altyn medalmen oraldyq. Bul – on jyldan keıin qaıtalanyp turǵan rekordtyq nátıje. О́ıtkeni altynnan bólek, kúmiske de, qolaǵa da qol jetkizdik», deıdi S.Begdaıyr.
Qurama komanda músheleri Olımpıadanyń aldynda Oqý-aǵartý mınıstrliginiń, «Daryn» respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń qoldaýymen birneshe respýblıkalyq jáne halyqaralyq oqý-jattyǵý jıynyna qatysyp, bilimderin shyńdaǵan. Sodan keıin júzdegen oqýshydan úzdik tórteýi iriktelip, álemdik dodada baq synady.
«IChO Halyqaralyq hımııa olımpıadasyna Qazaqstan qurama komandasy alǵash ret 1999 jyly qatysty. Sodan beri ozat oqýshylarymyz 10 altyn, 35 kúmis, 48 qola jáne 4 qurmet gramotasyna qol jetkizip, barlyǵy 97 marapatqa ıe boldy», deıdi «Daryn» respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Nurlan Jumageldi.
Aıta keteıik, halyqaralyq iri olımpıadalarda jeńiske jetken oqýshylarǵa elimizdiń joǵary oqý oryndaryna konkýrstan tys grantpen oqýǵa túsýge múmkindik beriledi. Sondaı-aq aqshalaı syıaqy tólenedi ári oqýshylardy daıyndaǵan tálimgerlerine de marapat qarastyrylǵan. Bilim báıgesiniń berenderine memlekettik qoldaýdan bólek, qoǵam tarapynan da qoshemet qajet-aq. Osy týrasynda Májilis depýtaty Ashat Aımaǵambetov óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda bizdiń jas talanttarymyzǵa qoǵamnyń qoldaýy men moıyndaýy kerektigin jazdy.
«Olar álemdegi eń qıyn jáne eń bedeldi olımpıadalarda jeńiske jetip jatyr. Tek keıingi bes jylda olar álemdik olımpıadalarda 1 320 medal jeńip aldy.
Bul – keremet, tańǵajaıyp jetistikter. Olar eldiń qurmeti men qoshemetine laıyq. Eger biz damyǵan memleket bolǵymyz kelse, álemdik ıntellektýaldy olımpıadalarda óz aqylymen, tabandylyǵymen jáne eńbegimen jeńiske jetkenderdi de is júzinde moıyndap, qoshemetteýimiz kerek. Prezıdent mektep oqýshylaryn erekshe qoldap otyr. Jaqynda biz, depýtattar, osyndaı balalardyń «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha grant alýyna múmkindik berý úshin jańa túzetýler engizdik. Kezinde akademııalyq adaldyq qaǵıdattaryn engizip, shynaıy myqty balalardy irikteý júıesin damytqannyń, olardy qoldap, júıeli sharalardy qabyldaǵannyń negizinde nátıjesin kórip otyrmyz. Buǵan qosa, jas talanttarymyzǵa qoǵamnyń qoldaýy men moıyndaýy qajet. Jas zııatkerlerimizdi qoldaıyq, sportshylarymyz sekildi olardy da maqtan tutatynymyzdy bildireıik», dedi A.Aımaǵambetov.
Sóz basynda Hımııa olımpıadasynan bólek, oqýshylarymyz IEO-2024 halyqaralyq ekonomıka olımpıadasynda da top jarǵanyn aıtqan edik. Gonkongte ótken baıqaýǵa álemniń 53 elinen 250-den astam oqýshy qatysty. Solardyń arasynda elimizdiń namysyn qorǵaǵan bes oqýshynyń barlyǵy júldeli bolyp, eki kúmis jáne úsh qola medal jeńip aldy. Atap aıtsaq, kúmis medalǵa Aqtóbe qalasynyń fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 11-synyp oqýshysy Aıdarhan Jubatqan men Almaty oblysy «Dana» mektebiniń 10-synyp oqýshysy Jáńgir Eljanov ıe boldy. Al qola medalǵa qol jetkizgen oqýshylarymyz – Almaty qalasy №165 mamandandyrylǵan lıseıiniń 11-synyp oqýshysy Álııa Musaeva, Astana qalasynyń Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 12-synyp oqýshysy Tomırıs Ydyrysbaeva, Qaraǵandy qalasynyń hımııa-bıologııa baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 9-synyp oqýshysy Batyrhan Muhtarhan.
Komanda jetekshisi Nursultan Nurmuhanovtyń aıtýynsha, Qazaqstan quramasy byltyr 22-orynda bolsa, bıyl 9-orynǵa kóterildi. Bul – aıqyn nátıje.
«Qatysýshylardyń bári júldeli bolý degen – ol óte sırek kezdesetin jaǵdaı. Bul Olımpıadada 53 eldiń tek toǵyzy osyndaı nátıje kórsetti. О́tken jylmen salystyrsaq, bıyl 13 satyǵa joǵaryladyq. Naqtyraq aıtsaq, aldyńǵy jyly komandalyq esepte 22-orynǵa turaqtaǵan edik. Al bıyl 9-orynǵa kóterildik. Oqý-jattyǵý jıynyn naýryz aıynda bastadyq. Mamyrǵa deıin úsh kezeńnen turatyn irikteý ótkizdik. Birinshi kezeńge 2000 adam qatyssa, ekinshi aınalymǵa 200 qatysýshy ótti. Solardyń arasynan úshinshi kezeńge tek 45 oqýshyny aldyq. Qyryq bestiń ózinen eń myqty degen 10 oqýshyny tańdap aldyq. Bul irikteýdiń bári onlaın bolǵan. Keıin 10 oqýshymen júzbe-júz kezdesip, bıznes-keısti sheshtik. Minekeı, solardyń arasynan beseýi Ulttyq quramanyń sapyna qosyldy. Nátıjesinde, ózderińiz kýá boldyńyzdar. Bul jeńisti jolymyzdyń bastaýy ǵana. Buıyrsa kelesi jyly budan da bıik jetistikke jetemiz degen oıdamyn», dedi N.Nurmuhanov.
Aıta keteıik, olımpıada ekonomıka, qarjylyq saýattylyq jáne bıznes-keıs degen úsh baǵytty qamtyǵan.
Ekinshi oryn ıegeri Aıdarhan Jubatqannyń aıtýynsha, osyndaı halyqaralyq saıystardan soń, elimizde ekonomıka pánine qyzyǵýshylyq artatyny sózsiz.
«Tapsyrmalar teorııalyq bilimdi emes, praktıkalyq qabiletterdi tekserýge baǵyttalǵan. Saıystyń osy sharty qıyn bolsa da, qyzyq ári paıdaly. Osyndaı jetistikterden soń, elimizde ekonomıka pánine kóbirek den qoıylady dep oılaımyn», deıdi ol.
Aıta keteıik, 2023-2024 oqý jylynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan oqýshylary eń úzdik halyqaralyq olımpıadalar men ǵylymı jarystarǵa qatysyp, ulttyq quramanyń qorjyny 424 medalmen tolyqty. Onyń ishinde 50 altyn, 158 kúmis, 216 qola medali bar. Jas daryndardyń osynaý jetistigi birneshe jylǵy eńbeginiń jemisi ekeni anyq.