Qalamgerlik jol adam qolymen jasalyp, úırený arqyly keletin óner emes. Zadynda, Táńirdiń syıy bolǵan aqsúıek óner – ultqa berilgen baılyq. Al jeke talant qandaı mamandyq ıgerse de, «almas qylysh qyn túbinde jatpaıtyny» talassyz aqıqat.
Kórnekti jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, «Kóshpendiler» trılogııasymen ulttyq rýhty asqaqtatqan Ilııas Esenberlın esimi Alashqa aıan. Ata-anadan erte qalyp, balalar úıinde ósken jazýshy otyzynshy jyldardyń ortasynda Almatydaǵy Qazaq taý-ken ınstıtýtyna túsip, ony 1940 jyly aıaqtap, alǵashqy eńbek jolyn Jezqazǵan kenishinen bastaıdy. Kez kelgen jazýshynyń alǵashqy joly poezııadan bastaý alyp jatatyny shyndyq. Ilııas Esenberlın de 1945 jyly tuńǵysh jyr jınaǵyn shyǵaryp, izin sýytpaı taǵy úsh poezııalyq eńbegin ómirge ákeledi. Áıtse de, shynaıy sýretkerdiń jazýshylyq dańqy «Kóshpendiler» jáne «Altyn Orda» trılogııalary arqyly aspandaı kórinip, alqaly qalamgerlerdiń tiline iligedi. Senzýra qatań tusta otarshyldyqqa qarsy qylysh sermegen han Keneniń biregeı beınesin jasaǵan degdar jazýshy qazaq rýhynyń shiderden bosanyp, jańasha oılaýyna edáýir úles qosty. Azattyq jolynda qasyq qanyn pıda etken aýzy dýaly bıler men aıbarly batyrlardyń tulǵasyn kórkem kestelegen ol eldiń tarıhı jadyna túren saldy. Sol arqyly keıingi býyndaǵy jazýshylardyń tyń taqyrypqa qalam silteýine yqpal etti. Osylaısha, Qazaq taý-ken ınstıtýtynyń túlegi 1968 jyly «Aıqas» romany úshin abyroı bıigine shyǵyp, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵyna ıe boldy.
Kákimbek Salyqov – Soltústik Qazaqstan oblysynyń týmasy. Qalamgerdiń esimi ınjener retinde ǵana emes, ısi qazaqqa aqyn bolyp tanyldy. Salqam minezdi jyrlardyń ıesi Salyqovtyń ónerde qanat qaǵýyna aqyn atasy Moldahmet Tyrbıev kóp eńbek sińirgen desedi. Úkili Ybyraıdyń shákirti bolǵan alǵyr atasynyń shapanynyń etegine oralyp júrip, án-kúıge sýsyndap ósken jas talant alǵash dombyra tartýdy úırenedi. Mektepte oqyp júrgen shaǵynan jyr týdyryp, aqyn bala atana bastaıdy. Án aıtyp, serilikti serik etken esti tentek daryn, oqýynda ozat bolyp, mektepti kúmis medalmen aıaqtaıdy. Sodan soń-aq barlyq shyǵarmashyl jastar sekildi Almatyǵa baryp, jýrnalıst bolýdy armandaǵan bala shákirt atasy Moldahmetke asqaq armanyn jaıyp salady. Atasy sál oılanyp, «balam, men de aqynmyn. Biraq aqyn bolýǵa mamandyq alýdyń qajeti joq. Qazaqta aqyn bar, án aıtatyn, jazatyn da adam bar. Biraq Qanysh Sátbaev sııaqty ınjener joq. Ol da Baıanaýyldan kelip, Jezqazǵandy baıytty. Myna qazaq taýynyń baýraıy tolǵan qazba baılyq. Sony zertteıtin adam kerek. Sen sol Qanysh oqyǵan oqýǵa bar» degen keńes beredi. Aqyry záýlim úmit pyraǵyna mingen bala Almatyǵa emes, Máskeýdegi altyn jáne tústi metaldar ınstıtýtyna attanady. Ony 1955 jyly aıaqtap, Jezqazǵan kenishine qatardaǵy maman bolyp qyzmetke ornalasady. Qalamgerdiń jalyndy jastyǵynyń jıyrma jyly Jezqazǵanda ótip, shahtadaǵy qarapaıym ken sheberinen, basshylyq qyzmetke deıin ósedi.
Kákimbek aqynnyń taǵy bir eskere keter qyry – qaıratkerlik joly. 1984 jyly О́zbekstan kompartııasy OK bıýro múshesi, Qaraqalpaq oblystyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp saılanǵannan keıin, avtonomııalyq respýblıkanyń qordalanyp qalǵan problemalaryn sheshýge den qoıady. Jergilikti turǵyndardyń áleýmettik máselelerine mán berip, halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa kúsh salady. Eren janashyrlyǵy úshin sol eldiń adamdary aqyndy jaqsy kórip, qurmet tutady. Kákimbek Salyqov munan soń da Keńes odaǵy Joǵarǵy keńesiniń Ekologııa komıtetiniń tóraǵasy sekildi laýazymdy qyzmetter atqarady.
«Sulýdy adam jany qımaıdy eken,
Beımezgil eske túsip qınaıdy eken.
Jezkıik, seni ańsaǵan kezderimde,
Bir ózim keń dalama syımaı ketem.»
Jezkıikteı erkindikti, ádilet pen bostandyqty qalaǵan aqyn júreginen týǵan osy ánge eltimeıtin qazaq joq shyǵar. Beıne bir jezkıik degenimiz – sol tustaǵy qazaqtyń kúıi sekildi, rýhynyń kórinisi ispetti.
Qalam ıesiniń alǵashqy jyr jınaǵy 1970 jyly «Syr» degen atpen jaryq kórse, «Dala», «Qyrandar», «Gákký», «Jezkıik», «Táttimbet», «Dombyra», «Qaraqalpaq», «Kenesarynyń sońǵy sózi», «Qanysh Sátbaev», «Ebineı Bóketov», «Báıken Áshimov» jáne Fazyl Káribjanov týraly «Zaman syry» atty kólemdi poemalary jyrsúıer qaýymnyń júreginen oryn aldy. Kákimbek Salyqov shyǵarmashylyǵy seri Sákenniń jalǵasyndaı ulttyq qońyr sýretimen, dala minezdi únimen qazaq poezııasynyń altyn qoryna qosyldy.
Altaı men Atyraý arasyndaǵy shalqar dalany eren pafospen jyrlaǵan arǵymaq turpatty aqyn, Qazaqstannyń Eńbek eri, Halyq jazýshysy Oljas Súleımenov qazirgi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń geologııa fakýltetin bitirip, M.Gorkıı atyndaǵy Ádebıet ınstıtýtyn da oqyǵan. Támam túrkiniń namysyn jyrtyp, jigerin janyǵan otty jyrlar aqynnyń atyn aspandatyp, halyqtyń súıikti ulyna aınaldyrdy.
«Dala qandaı! Daladaǵy at qandaı!
Nóser shópke belshesinen batqandaı.
Quıǵytsam bir dala, qala bolady-aý
Kóz aldymda aýnap bara jatqandaı!»
«Arǵymaqtar» atty tuńǵysh jyr jınaǵymen-aq poezııaǵa túren salǵan daraboz darynnyń «Adamǵa tabyn, Jer, endi» poemasy shet tilderge aýdarylyp, adamzattyń qarym-qabiletin, alyp kúshi men qudiretin kórsetken shyǵarma ǵasyr urpaqtaryna aıryqsha áser etti. Al 1975 jyly jaryq kórgen «Az ı Iа» kitaby Altaıdan órip árisi Amerıkaǵa, berisi Shýmerge deıin jetken Túrki órkenıetiniń túbirli tamyryn taraqtap, Uly ulystyń urpaǵy ekenimizdi aıǵaqtady. Alyp eskertkishterdi qazyp, túbin adaqtaǵan salmaqty kitap qoldan-qolǵa jetip, jastar sanasyna tóńkeris ákeldi. Oljas Súleımenov qalamynan týǵan jaýharlar munymen tolastap qalǵan joq. Tiltanýshy ǵalymdyqqa bet burǵan aqyn keıinnen «1001 sóz», «Sóz kody» syndy etımologııalyq sózdikter jazyp, adamzat jaratylysynyń alǵashqy uǵym týdyrýshy mánine den qoıdy. Sonymen qatar aqynnyń qalamynan týǵan ssenarııler arqyly «Atameken», «Kógildir marshrýt», «Qys – qolaısyz maýsym», «M.Áýezov týraly sóz», «Úndistan sazy», «Jastyq shaq zastavasy», «Aqyrǵy amanat» t.b. fılmder túsirilip, kórermenge jol tartty. Talant – Táńirden. О́zge mamandyqty ıgerse de, alyp tulǵa ishki janartaýyn laýlatyp, ulttyń mereıli qaıratkeri, qazaqtyń birtýar Oljasyna aınaldy.
Kórnekti aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Iranbek Orazbaev (Iran-Ǵaıyp) esimi óleńsúıer qaýymǵa jaqsy tanys. Minezdi shaıyr Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń taý-ken fakýltetin támamdap, odan soń Máskeýdegi M.Gorkıı atyndaǵy ádebıet ınstıtýty janyndaǵy Joǵary ádebı kýrsynda bilim alady. Alǵashqy óleńderimen-aq ádebı ortany jalt qaratyp, jalyndy órnekterimen kózge túsedi.
«Kóremin de bordaı tozǵan dalamdy,
Kóremin de jyndaı qozǵan qalamdy.
Zar ıleımin... O, el-ana, jazǵyrma –
Rýhanı qaryny ashqan balańdy!»
Iran-Ǵaıyp – neni jyrlasa da, jan sólin syǵyp aıtatyn aqyn. Júregi zar men muńǵa bókken jolbarys daýysty qalamger «Júrek jyrlaıdy» atty tuńǵysh jınaǵymen birge «Jeti qazyna», «Túnniń kózi», «О́mir óleń», «Dúnıejaryq», «Sóz patsha» sekildi jyr kitaptary arqyly dala janyn, qyr armanyn atyrapqa jaıdy. Bir ózi búkil qazaqtyń tilimen sóıleı bildi. Al teatrlarda jıi sahnalanyp, shetelderde qoıylyp júrgen «Qorqyttyń kóri», «Haıýandyq komedııa», «Kúshiginen talanǵan», «Men ishpegen ý bar ma?», «Batqan kemeniń beıbaqtary», «Jeljýan», «Qudaı qarǵaǵandar», «Jambyldyń qyzyl jolbarysy», «Qanyna tartqan qyńyrlar», «Altyn adam», «Kıeli kúná», «Han-Abylaı-Sabalaq», «Mahambet» atty dramalyq dastandary aqynnyń úlken tabysy deýge bolady.
Bir ǵana qazaq ádebıetinde ǵana emes, álem ádebıetinde ózge mamandyqty túgesken qalamgerler jetip artylady. Dáriger mamandyǵyn alǵan Chehov, Dal, áskerıler Tolstoı, Kýprın beınesi – sózimizge dálel, pikirimizge tuzdyq. Aldaǵy ýaqytta da bul lek óz jalǵasyn tabary daýsyz.