Memleket basshysynyń Joldaýynda elimizdiń aldaǵy damýyna qatysty oı tujyrymdaryn aıqyndap kórsetken eń mańyzdy tustyń biri – adamdardyń ál-aýqatyn arttyrý máselesi. Ondaǵy áleýmettik saıasattyń mańyzdy baǵyty – turǵyndardyń qoljetimdi ári sapaly baspanamen qamtamasyz etilýi. Osy rette «Otbasy banki» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Jansultan Mataıdy sózge tartqan edik.
– Jansultan Orynbekuly, «Otbasy banki» jyl basynda jeńildetilgen sharttarmen júzege asyrylatyn «Otaý» baǵdarlamasyn jarııalap, salymshylardy bir qýantqan edi. Izinshe sáýir aıynda Memleket basshysynyń tapsyrmasymen «Naýryz» baǵdarlamasyn iske qosty. Endi osy eki baǵdarlama boıynsha kórsetilgen sharttardy birizdendirýge sheshim qabyldaǵan ekensizder. Mán-jaıdy túsindire ketseńiz?
– Bul eki baǵdarlama bir-birine uqsas. Tek sharttarynda depozıtti jınaý merzimine, turaqty tirkelýdiń bolý-bolmaýyna, beriletin qarajat somasyna qatysty aıyrmashylyq bar. Osy jerde bul baǵdarlamalardyń shyǵýyna qandaı jaǵdaılar negiz bolǵanyn da aıta ketken jón dep sanaımyn.
Keıingi jyldary elimizde turǵyn úıge muqtaj azamattardy baspanamen qamtýda eleýli reformalar júrgizilip keledi. «Otbasy banki» júzege asyryp otyrǵan turǵyn úı qurylys jınaq júıesi aıasynda memleketten jeńildetilgen sharttarmen, naqty aıtqanda, alǵashqy jarnasy 10-20 paıyzdan aspaıtyn, paıyzdyq mólsherlemesi tómen zaemderdi baspana kezeginde turǵan azamattardyń alýyna múmkindik berildi. Alaıda bizdiń salymshylar arasynda kezekte turmaıtyn, ne bolmasa kezekke turýǵa sáıkes kelmeıtin azamattardyń úlesi joǵary. Mundaı salymshylar tarapynan bank ónimderine suranys artyp, buqara halyqqa yńǵaıly jáne jalpyǵa birdeı qoljetimdi ıpoteka ashý maqsatynda memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysa almaıtyndar úshin óz qarajatymyz esebinen «Otaý» baǵdarlamasyn qolǵa aldyq. Oǵan negizinen jastar men jas otbasylar qatysady. Jumysqa endi ornyǵyp jatqandardyń jalaqysy kóp bolmaıtyny belgili. Sondyqtan olarǵa aralyq zaemderdi alýǵa qajetti baspana qunynyń 50 paıyzyn jınaý qıyn tıetini eskerilip, alǵashqy jarnasy 20 paıyzdan bastalatyn, nesıe boıynsha mólsherlemesi 9 paıyzdan (JTSM 9,2 paıyzdan bastap) aspaıtyn baǵdarlama iske qosyldy.
О́zińiz aıtpaqshy, «Otaý» baǵdarlamasynyń bastalýymen qatar naýryz aıynda ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev biraz jyldan beri jaldamaly páterde júrgen jáne turǵyn úı kezeginde turǵandardyń baspana máselesin sheshýge arnalǵan memlekettik baǵdarlama jasaýǵa tapsyrma berdi. Bul baǵdarlama jedel qolǵa alynyp, «Naýryz» baǵdarlamasy iske qosyldy. Keıinirek azamattardyń ótinishine sáıkes, «Otaý» men «Naýryz» baǵdarlamasynyń sharttaryn bir júıege keltirý týraly sheshim qabyldandy. Osylaısha, «Otaý» baǵdarlamasyna qatysýshylarǵa salymdy jınaqtaý merzimine sharttar qoıylmaı, depozıtti qatysýǵa ótinim bergenge deıin ashýǵa múmkindik usynyldy. Nesıeniń maksımaldy somasy ulǵaıtylyp, Astana men Almaty qalalarynda 36 mln teńge jáne basqa óńirlerde 30 mln teńge somasynda boldy. Atalǵan iri megapolıstegi turǵyn úı satyp alý orny boıynsha tirkelý talaby joıylyp, halyqtyń áleýmettik osal toby sanatyndaǵy turǵyn úıge muqtaj jan retinde esepte turǵan adamdar úshin syıaqy mólsherlemesi 7 paıyzǵa (JTSM 7,3 paıyzdan 8,9 paıyz) deıin tómendetildi.
– Taıaýda atalǵan baǵdarlama boıynsha qosymsha qabyldaý júrgiziletini jarııalandy. Oǵan kimder qatysa alady?
– 16 qyrkúıek kúni «Otaý» jáne «Naýryz» baǵdarlamalaryna qatysýǵa qosymsha qabyldaý bastaldy. Ol qyrkúıek aıynyń 25-ine deıin jalǵasady. Bul múmkindik buǵan deıin «Otaý» jáne «Naýryz» baǵdarlamalaryna qatysýshylardyń negizgi tizimine enbegen, sondaı-aq banktiń turǵyn úı baǵdarlamalaryna qatysý týraly endi sheshim qabyldaǵan jandarǵa berilip otyr. Qatysýǵa ótinimdi «Baspana market» portaly arqyly joldaýǵa bolady. Qosymsha qabyldaý bastalǵan alǵashqy saǵattyń ózinde-aq 250-ge jýyq ótinim kelip tústi.
– Bıyl bastaý alǵan qos baǵdarlama boıynsha qandaı alǵashqy nátıjeler bar?
– Búginde 2 200-den asa otbasy «Naýryz» baǵdarlamasy boıynsha qonystoıyn atap ótse, «Otaý» baǵdarlamasy sheńberinde taǵy 1 784 adam zaem aldy. 5 myńǵa jýyq turǵynnyń zaemge ótinishi maquldanyp, qazir satyp alýǵa qolaıly baspana izdep jatyr. «Baspana market» portalynda qatysýshylardyń tańdaýyna 592 turǵyn úı kesheni usynylǵan, onda qazir 9 190 páterdiń kez kelgenin brondaýǵa bolady.
– О́tinimderdi qabyldaý merzimi aıaqtalǵannan keıin upaılardy sanaý jáne tizimdi saralaý qalaı júzege asyrylady?
– Upaılar avtomatty rejimde sanalady. Iаǵnı ótinimderdi júıelep, eń kóp jınalǵan ball boıynsha bóledi. Eger eki qatysýshynyń upaılar sany sáıkes kelse, onda tizimge engizý kezinde basymdyq salym somasy kóp jáne jınaqtaý merzimi uzaǵyraq adamdarǵa beriledi. Baǵdarlamalar boıynsha ótinish berýshilerdiń tizimi bank saıtynda jarııalanady. Sodan keıin qatysýshylardyń nesıelik ótinim berýge taǵy bir jarym aı ýaqyty bolady.
– Rahmet.
Áńgimelesken –
Gúlmıra Baǵytqyzy,
«Egemen Qazaqstan»