Qolónershiler odaǵynyń múshesi, belgili zerger, sándik-qoldanbaly ónerdiń tanymal ókili Serikqalı Kókenov – zergerlik ónerdegi kóne ádis-tásilderdi qaıta jańǵyrtyp, zamanyna qaraı dem beretin daryn ıesi. Onyń týyndylarynda bizdiń dáýirimizge deıingi IV-III ǵasyrlarda qazaq jerinde keńinen qoldanylǵan búrtikteý jáne sirkeleý syndy kóne ádister basym.
El ishinde sirkeleý degen atpen belgili, negizinen, Ortalyq jáne Batys Qazaqstan óńirlerinde qondanylatyn, áshekeı buıymdardyń betine núkte tárizdi beder, oıý túsirý tásili asqan eptilikti qajet etedi. Zerger týyndylarynda elimizdiń aýmaǵynda óńdeletin asyl tastardy qoldaný arqyly taqyryptyq buıymdar jasaýda sheberdiń izdenisi sarqylmaǵan. Ol týyndylaryna marjan, jaqut, kógildir asyl tastar, taý krıstaldary jáne taǵy basqa baǵaly tastardy paıdalanady.
Jaqynda Á.Qasteev atyndaǵy memlekettik óner mýzeıinde qolónershiniń «Jańǵyrtý» atty jeke kórmesi ashylyp, zerger shyǵarmashylyǵynda sońǵy jyldary dúnıege kelgen sátti týyndylary kópshilik nazaryna usynyldy. Ekspozısııada 150-den astam zergerlik buıym, 6 panno jáne 10 músin týyndysy tanystyryldy. Dástúrli áshekeı buıymdardyń deni jıyntyqty búrtikteý jáne sirkeleý ádisterimen oryndalǵan. Al qalǵan jumystarynda qazaq eliniń kórikti jerleri sıpattalyp, ulttyq qundylyqtary baıandalady. Ár buıymnyń jasalý ádis-tásilderi uqsas bolǵanymen, pishinderi men taqyryptyq maǵynalary bólek. Sıpaty bólek áshekeılerdiń birneshe túrin sheberlikpen úılestirip jasaǵan shyǵarmalary – kórkem izdenistiń nátıjesi.
Kórme jetekshisi, Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner mýzeıi «Qazaqstan sándik-qoldanbaly óneri» bóliminiń ǵylymı qyzmetkeri Aqjigit Núsip talantty qolónershiniń dara qoltańbasy, týyndylarynyń mańyzy týraly kópshilikke áńgimelep berdi.
– «Shıli ózen», «Qalyńdyq», «Tańbaly tas», «Baqsy», «Aral», «Jarylys», «Tórteý», «Kólsaı» syndy erekshe jumystarynan taqyryp pen tehnıkanyń úılesimi baıqalady. Mysaly, «Kólsaı» bileziginiń saqınasy ulttyq naqyshta, al kózi kóldiń túsindeı tunyq taý krıstalynan túzilgen, aınalasyndaǵy symdar dál sol Kólsaı kólin qorshaǵan qalyń jynysty ormanǵa uqsaıdy. Taǵy bir erekshe týyndysy – «Tańbaly tas» dep atalatyn alqa. Úsh bólikten turady. Alqanyń joǵarǵy bóligi sheńberli kún adamnyń obrazyna uqsaıdy. Ortasyndaǵy jartas qabyrǵa sýreti jan dúnıeńe úńilip turǵan ata-baba kózine de keledi. Alqanyń ortańǵy bóliginde kúmisten shańyraq nemese arba dóńgelegi sekildi sheńberli pishin bilinedi. Shańyraq – táýelsizdiktiń belgisi, al arba dóńgelegi – kóne dáýirlerge mádenıet taratqan órkenıet rámizi. Dál ortasynda kók aspandaı perýza tasy ornatylǵan. Zerger kompozısııany qosymsha metalmen jáne súıekti salpynshaqtarmen tolyqtyrǵan. Zergerlik ádispen taqyrypty ashyp sıpattaý asa sheberlik pen tereń bilimdi qajet etedi. Tabıǵatta myńnyń birine tańdap baryp qonatyn sırek ónerdi sezimtaldyqpen meńgergen Seriqqalı Kókenovtiń týyndylaryna til bitse, aıtar oıyn dilmárdiń qasıetimen jyrlap berer edi, – deıdi.
Serikqalı Baıǵalıulynyń derbes kórmesi ulttyq qundylyqty aıryqsha qasterleıtinin, osy qasıet-qarymy baǵaly tastardyń básin arttyryp, onyń dástúrli zergerlik mekteptiń negizgi muragerleriniń birine aınalǵanyn dáleldeıdi. Sıqyrly saýsaǵymen tastyń ózegine tynys bergen ol, dástúrli ónerdiń daralyǵyn aıshyqtap, kórmege kelgen ár adamdy ózekti taqyryptarda dıalog qurýǵa shaqyrdy. Sheberlikti baǵalaıtyndarǵa shyǵarmashylyǵynyń sulýlyǵyn sezindirdi...
ALMATY