Buryn, elde sóz qadirin biletinder zamanynda, beıpil aýyzdar azdaı kórinedi. Rasy, aqıqat soǵan jaqyn-aý. Jalpy el mádenıeti ósken saıyn jamandyq, dattaý men mansuqtaý azaıa beretinge uqsaıdy. Deıturǵanmen, mádenıetsizder qaı kezde de ushyrasqan.
Kónekózderdiń aıtýynsha, klassık jazýshy Muhtar Áýezovti de balaǵattaǵandar bolypty. Keńes zamany. Ideologııa men úgit-nasıhattyń qalamaqysy aǵyl-tegil. Onyń ústine Muqańdardy «muqatatyn derek» te bar. Mysaly, Alashqa baılanysy, baı-baǵlan Abaıdy «burmalap sýrettegeni», t.b. Sirá, ishkiliktiń býymen beıpil hám boqtyq sózdi laq etkizetin zamandastary tabylsa kerek. Sonda joǵary mádenıetti Muqań mundaı ospadarlarǵa biraýyz sóz ǵana aıtady eken: «Barlyq boqtyq sózderińdi ózińe qaıtardym!».
Osyǵan baılanysty Júginis Baıdaly esimdi ımandy el aǵasynyń bir áńgimesi jadymyzda jańǵyrdy.
Ertede Shyǵystyń bir qalasynda dana, oqymysty adam jasapty. Saraıǵa da, ásire qııalılarǵa da tym jaqyndamapty. Oıyn, pikirin jurtshylyq suraǵan jerde ǵana ornymen aıtyp otyrady eken. Soǵan qaramaı biraz jaý taýypty.
Sol dana jazdygúni shynar aǵashynyń saıasynda demalyp otyrsa, onyń aty men zatyna qanyq bolsa da, «bir túrtip qalaıyq» degen peıili qısyq, ishi tar eki-úsh pende oǵan túrli asylyq sóz aıtyp, tipti mazaqqa aınaldyra bastapty.
Biraq oqymysty saspaıdy. Úndemeıdi. Buǵan álgi elbuzarlardyń ashýy keledi. Dana álgilerdiń sózin shybyn shaqqan qurly kórmeıdi.
Sonda ishindegi bir sýmaqaıy: «Áı, oqymysty-symaq, biz sen týraly aıtyp otyrmyz. Aıtqanymyzdy estip otyrsyń ba? Álde qulaqtan qaldyń ba?» dep suraıdy.
Buǵan dana: «Estigende qandaı! Osyndaı pátýasyz sózdi estigende úndemegen maqul. Jaratqan bárimizge erik bergen. Meni me, basqany ma, balaǵattaý – senderdiń tańdaýlaryń. Senderdiń aqymaq sózderińdi qabyldaý-qabyldamaý – meniń erkim. Oılana kele, sózderińniń túkke alǵysyz ekenin ańǵardym. Sebebi onyń quny – kók tıyn. Almaǵan nárse, árıne, ózderińde qalady. Sóıte tura ońdy-soldy balǵattaýlaryńa toqtaý sala almaımyn. Bul – ózderińniń erikteriń ári haqylaryń» dep jaýap beripti.
Muny estigen beıpil aýyzdar aıylyn jııa qalady. Dana kisi oıyn bylaısha túıindepti: «Aqyldy adam aqymaqtan da bir nárse úırenedi», degen, sender qazyǵa jetektep aparýǵa da, jondaryńnan taspa tilýge de jaramaısyńdar. Meniń úndemeýimniń syry osynda».
Aıtýǵan DOSBI