Aqıqat úshin alysqan

Elimizdiń aýmaǵynda tarıhy qalyń ólkeler kóp. Ondaılardyń atyn atasań boldy, aýyz toltyryp aıtarlyq qatparly tarıhy kóz aldyńa elestep qoıa beredi. Sondaı quıqaly óńirdiń biri – Jambyl oblysyndaǵy Merki jeri. Bul ejelden qarluq, odan túrkilerdiń mekeni bolǵan tarıhı jer. Merki qalasynyń ózi týraly alǵashqy derekti IH-H ǵasyrlardaǵy arab saıahatshylary qaldyrǵan. Olar Merkini baı, sándi shahar dep atap ketken. Bir qyzyǵy Merki qalasynyń tóńiregindegi Shash – Tashkent bolyp, Taraz – Áýlıeata bolyp, Qulan – Lýgovoe bolyp jáne t.b. attaryn ózgertken bolsa, Merki – H ǵasyrdan beri bir atpen kele jatqan qala. Merki aýdany 1928 jyly qurylǵan. Aýdan alqaby Jambyl oblysynyń ońtústik-shyǵysyndaǵy Qyrǵyz Alataýynyń jotalarynda ornalasqan. Ol shyǵysynda Qyrǵyzstanmen, soltústiginde Shý, Moıynqum, ońtústiginde Turar Rysqulov aýdandarymen shektesedi. Aýdan kólemi 7 myń sharshy shaqyrymnan artyq, halqynyń sany 76 myńdaı adam. Kezinde Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasy bolǵan Másimhan Beısebaev, belgili memleket qaıratkerleri Asanbaı Asqarov, Serik Búrkitbaev, Baýyrjan Muhamedjanov, professorlar Temirbek Qojakeev, Namazaly Omashev, ánshi Baǵdat Sámedınova jáne t.b. sııaqty belgili tulǵalar osy aýdannyń týmalary. Biz búgin áńgime etkeli otyrǵan Ermek Saýranbaev ta osy jerdiń eleýli azamattarynyń biri. О́mir joly – ósý joly Ermek aǵamyz «Saýranbaı sopy» atanyp, halqyna qaltqysyz qyzmet etken el aǵasynyń otbasynda 1935 jyly segizinshi perzent bolyp ómirge kelgen. Ata-anasy jasy ulǵaıǵan shaqtarynda kórgen uldaryn qalǵan ómirlerine aldanysh bolsyn dep esimin de Ermek qoıǵan eken. Alaıda, quldyrańdap, erke bolyp ósip kele jatqan ul 5 jasynda ákeden aıyrylady. Soǵys bastalǵanda áke ornynda asqar taýdaı panasy bolyp júrgen Oıshy aǵasy da maıdanǵa attanyp, 1943 jyldan habarsyz ketedi. О́z úıi men Oıshy aǵasynyń shıetteı sábıleriniń bar aýyrtpalyǵy sheshesi men jeńgesiniń, sosyn beli bekimegen Ermektiń basyna túsedi. Alǵash mektep esigin ashyp, latyn árpimen hat tanyǵan Ermekti Abash esimdi muǵalim oqytady. Ol kezdegi balalarǵa muǵalim degen qasıetti uǵym. Úıde de, túzde de muǵalimniń aldyn kesýshi bolma, ıilip sálem ber degen tárbıe halyqtyń bilim ıesin jáne boıyndaǵy bilimin balalardyń basyna sińirip, eńbek etip júrgen ustazǵa degen qurmetin bildirse kerek. Ol kezde muǵalim jetpe­gendikten eki, keıde tipti, úsh sy­nypty bir adam qosyp oqyta beredi. Osyndaı jaǵdaıda bi­limde qaıdan sapa bolsyn? Alaı­da, balalardyń bilimge degen qushtarlyǵy bárin jeńetin. Bil­sem, tanysam, úırensem degen qulshynys oqý men sharýany qatar alyp, qajyp júrgenderine qaramaı, balalardyń bárin bilim shyńyna jeteleıtin. Ermek te aýy­lynan úsh shaqyrym qashyqtaǵy Suratqa bilim úshin kúnde jaıaý barýdan jalyqpaıdy. Osylaı ósip kele jatqan jas­óspirimge aıaq astynan jaý tabylyp, jaqsy atanyń balasy, jaqsy aǵanyń inisi bolǵanyn kúndeıtinder de shyǵypty. Erteń ósse ornymyzdy tartyp alady degen keńshardyń bir áýmeser bastyǵy araqqa toıyp alyp, 8-9 jastaǵy balany óltirip te qoıa jazdaıdy. Áıteýir, aǵaıyndardyń ara túsýimen kórer jaryǵy bar bala áýpirimmen aman qalady. Al qastandyqty jasamaq bolǵan par­torg pen bas býhgalterdiń ár­qaısysy bes jyldan sottalyp ketedi. Jalpy, Ermek aǵamyz tuzy jeńil adam sekildi. Ol soǵys kezinde NKVD qyzmetkeriniń aldaýyna túsip, soǵystan qashyp, tyǵylyp júrgen kórshisin kórsetip, «qyzyl pıoner» atanǵany da bar. Kórshiniń, aǵaıynnyń qarǵysy ǵana emes, týǵan sheshesi qol-aıaǵyn baılap astyryp qoıyp, astynan ot qoıyp órtep jibere de jazdaıdy. Alaıda, shyndyqty aıtqanyma kináli emespin dep oılaǵan bala da raıynan qaıtpaı, «endigári olaı istemeımin» degen bir sózdi aýzyna almaı turyp alady. Osy jazadan balany qashqynnyń týystarynyń ózderi qutqarady. Keıin sheshesiniń: «Ermekjan, seniń ómiriń qıyn bolady. Osy qaıtpas qaısarlyǵyń úshin sen áli taıaq jeısiń. Shyn­dyqty jaqtaımyn dep talaı arandaısyń»,  dep aıtqan sózderiniń aıdaı anyq keletini de bar... Merkiniń ınternatyn jaqsy bitirgen jas 1953 jyly Almatyǵa baryp, Aýyl sharýashylyǵy ıns­tıtýtynyń agronomııa fa­kýltetine túsedi. Jasynan belsendi ári jaqsy oqıtyn óren munda birden kózge túsip, qoǵamdyq jumystarǵa tartylady. Bolashaqta ósetin, úlken qyzmetke qol jetkizetin mansaptyń baspaldaǵy osy «qoǵamdyq jumystardan» qalanatyny belgili. Ondaıǵa belsendi bolǵan jas adamdarmen tez til tabysýǵa, qıynnan qıystyryp jol tabýǵa erte kezden úırene bastaıdy. Ustamdylyq, ótkirlik, tapqyrlyq, sheshendik sııaqty qasıetterdiń de alǵashqy ushqyndary osy jerde qalanady. Ermek Saýranbaev ta jastyqty jalyndap ótkizip, jasamystyqqa jańylmaı jetkizetin osy isterden tys qalmaıdy. Ekinshi kýrstan bastap-aq ol jyl saıynǵy qa­byldaý komıssııasynyń múshesi bolady. Fakýltet komsomol komıtetiniń de bıýro músheligine osy kezden úzilissiz saılanady. 1958 jyly Aýyl sharýa­shy­lyǵy ınstıtýtyn jaqsy bi­tirgen maman Merki aýdanyndaǵy «Krasnyı Vostok» keńsharynda eńbek jolyn bastaıdy. Bul ataqty Nıkolaı Kosenkonyń keńshary bolatyn. Keńshar tóraǵasynyń ózi 1948 jyly 8 gektar jerden 800 sentner qant qyzylshasyn jınaǵany úshin «Sosıalıstik Eńbek Eri» ataǵyn alǵan ataqty adam edi. Jas agronom osy ataqty keńsharda mamandyqtyń san alýan qyrlaryn ıgerýdi bastaıdy. Halyqpen de jeńil til tabysatyn, sharýashylyqtyń da qyr-syryn úırenýge yqylasty jas agronomdy keńshar basshylyǵy da unatyp qalady. Alaıda, bul keńsharda uzaq otyrǵyzbaı aýdan basshylyǵy jas mamandy «Qazaqstan» keńsharyna bas agronom etip aýystyrady. «Jas kelse – iske» demekshi, jalyndaǵan jas agronom munda kelgen betten kózge túsip, bıik tabystarǵa qol jetkizedi. Jastardyń jalyndy kúshin óndiriske uıystyra bilgen ol qyzylshanyń ár gektarynan 450 sentnerden ónim alyp, aıdy aspanǵa bir-aq shyǵarady. Sol jyly eki ozat brıgadır jáne partorg – tórteýi Máskeýdegi Halyq sharýashylyǵy jetistikteriniń kórmesine (HShJK) barýǵa qol jetkizedi. Eren eńbektiń esesine HShJK-nyń altyn medalin tósine jarqyratyp oralǵan jas jigit burynnan unatyp júrgen kitaphanashy qyz Tursynkúlmen kóńil jarastyryp, shańyraq kóteredi. Budan keıin Ermek Saý­ranbaev «HHII partsezd» atyn­daǵy keńsharda bas agronom qyzmetin atqarady. Al 1964 jyly obkom ony Jambyl oblys­tyq aýyl sharýashylyǵy bas­qarmasynyń tehnıkalyq daqyldar jónindegi bas agronomy qyzmetine kóteredi. Qazirgi adamdar, ásirese, jas­tar bile bermeıdi, ol kezdegi ósetin jas partııalyq qyzmetke kóbirek umtylatyn. О́ıtkeni, bul jer joǵaryraq ósýge berik baspaldaq bolyp esepteletin jáne joǵary orynnyń birine usyna qalsa partııalyq qyzmettegi stajy qansha eken degen suraq ta aldan jıi shyǵatyn. Sondyqtan da óz mamandyǵy boıynsha qyzmetin oıdaǵydaı atqaryp júrgen Erekeńdi obkom qyzmetke shaqyrǵanda ol kelisip, partııa qyzmetine aýysyp ketedi. Sóıtip, onyń 1965 jyldan 22 jylǵa sozylyp, 1987 jyly aıaqtalǵan partııalyq qyzmeti bas­talady. Aldymen ol Jambyl oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, odan Moıynqum aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy qyzmetterin abyroımen atqarady. Osy jerden Erekeńe úlken múmkinshilik týyp, Qazaqstan KP Ortalyq Ko­mıtetiniń aýyl sharýashylyǵy bólimine nusqaýshy bolyp Al­matyǵa aýystyrylady. Bul qyzmettiń bedeli týra­ly da aıta keteıik. Ol kezde barlyq bılik partııanyń qolynda, qaı salada basshylyq qyzmet etseń de partııanyń aldynda esebińdi túgel ustamasań ornyńnan op-ońaı aýyp túsesiń. Ortalyq komıtet qyzmetkeriniń áleýmettik jabdyqtalýy da basqalarmen salystyrǵanda aıryqsha bolady. Sonymen birge, osy jerde kózge túsken adamǵa kez kelgen sharýa­shylyq salasy bastyǵynyń, sonyń ishinde tipti, mınıstr oryntaǵy sııaqty qyzmetter de usynylyp jatady. Ermek Saýranbaevqa da burynǵy Selı­nograd obkomynyń, odan Oral obkomynyń ekinshi hatshysy sııaqty laýazymdy qyz­metter usynylady. Alaıda, bala­larynyń oqýyn, jetik bilim alýyn kózdegen áke Almatydan ketkisi kelmeı, túrli sebepter­men eshqaıda barmaıdy. Tipti, Almatynyń irgesindegi Taldyqorǵan oblysyn­daǵy Kırov aýdanynyń birinshi hatshysy qyzmetinen de bas tartady. Árıne, tizege salsa partııa óziniń degenin oryndatady ǵoı, biraq Erekeńe keńshilik bergenine qaraǵanda onyń jeke basynyń juǵymdylyǵy, joǵary jaqpen ortaq til tabysa biletin mámilegerligi mundaıda óziniń paıdasyn tıgizgeni sózsiz. Aqyry... 1983 jyly 48 jas­taǵy qyzmetkerin Ortalyq komıtet óziniń týǵan aýdany Mer­kege birinshi hatshy bolyp barýǵa kóndiredi. Qazaqstan KP Ortalyq Komıtetiniń birinshi hatshysy Dinmuhamed Qonaevtyń ózi qa­byldap, oǵan aýdanǵa barar aldynda qundy keńesterin aıtady. «...Ermek qaraǵym, Merkege seni jumsap otyrǵan sebebim... – dep bastap, Dımekeń Merkeniń barlyq jaı-japsaryn túgel aıtyp berdi. Meniń Merkeni bilemin dep júrgenim jaı sóz eken. Dımekeń baıyppen sóz bastap, partııalyq basqarý isine, ekonomıkasyna, el men jer jaǵdaıyna toqtalyp, tereńnen tarta áńgime órbitken kezinde tańǵaldym», dep eske alady Erekeń keıinnen jýrnalıst Talaptan Ahmetjanǵa bergen suhbatynda («Aqıqat joly», Almaty, 2003, 134-b.). Týǵan jerge týyń tik Ortalyq komıtettiń bildeı qyzmetkerin Almatynyń ózinen týra jiberip otyrǵanyna qa­ra­ǵanda, ol kezdegi Merke aýd­a­­nynyń jaǵdaıy máz bol­ma­ǵany kórinip tur. Onyń ústine sharýashylyqty da jaqsy biletin, partııalyq qyzmettiń de uńǵyl-shuńǵylyn aıyrǵan Ermek Saýranbaevtaı pisip-jetilgen basshyny jiberýdiń ózi de kóp nárseni ańǵartady. Bul kezde aýdannyń ekonomıkasy turalap, memleket aldyndaǵy nesıelik qaryzy 32 mln. somdy quraıtyn. Ol kezdiń «somy» – salmaqty valıýta. Sondyqtan myna qaryzdyń óte úlken ekeni kórinip tur. Keńshar jumysshylary birneshe aı boıy eńbekaqylaryn da almaǵan. Jumysqa degen yn­ta-yqylastary da azaıǵan. Osynyń bári eńbek tártibiniń aq­saýyna soqqan, al ol óz kezeginde qyl­mystyń údeýine quryq bergen... Mine, mańdaıyna osyndaı sybaǵa buıyrǵan Ermek Saýranbaev týǵan jerin túletýge qatty kirisip ketedi. Úıiniń tóbesinen sý tamshylap turatyn qoıshyǵa «maldy nege durys qaramaısyń», dep qalaı ursa alasyń? Sondyqtan eń birinshi jumysty alystaǵy qystaqtardaǵy malshylardyń áleýmettik-tur­mystyq jaǵdaıyn jaqsartýdan bastadyq, dep eske alady Ere­keń­niń ózi. Moıynqumnyń shek­siz savannasyn kesip otyryp, alystaǵy qystaqtarǵa jetkizetin joldar sol kezde salynady. Tóbesinen sý ótpeıtin, qysta jy­ly, jazda jaıly úıler salý da sol kezde qolǵa alynǵan. Malshy qaýymnyń áleýmettik, rýhanı qajettiligin óteý úshin avtoklýbtar, kórkemónerpazdar úıirmeleri olarǵa jıi qatynaıtyn bolady. «Mereıli Merke» atty kitapta sol kez týraly: «E.Saýranbaev aýdan ómirine birsypyra jańalyqtar engizdi. Buryn aptalap jete almaıtyn Saryobaǵa eki-aq kúnde jetkizetin jol salǵyzdy. Sýsamyr jaılaýyna maldy mashınaǵa tıep, qyrǵyz jerin aınalyp, Túıeasý arqyly asatyn uzaq ta aýyr joldy bes ese qysqartyp, Merke ózenin boılap, Qasqasý asýynan asatyn ekinshi joldy paıdalanýǵa bergizdi. Novo-Voskresenovkadaǵy SPTÝ-dy aýdan ortalyǵyna kóshirdi. Endi jastar alysqa uzamaı, úıleriniń qasynan oqýǵa múmkindik aldy...» dep jazylǵan («Mereıli Merke», Al­maty, «Qazaqparat», 2001 jyl, 313-b.). Aýdan ortalyǵynda 175 oryn­dyq jańa tıpti aýrýhana salynady. Jospardan tys mektep, balabaqsha boı kóteredi. Qant zaýytynyń sanatorıı-saýyqjaıy, «Merke» demalys úıiniń jańa korpýsy qalanady. «Pobeda», «Jambyl» keńsharlarynda jańa mádenıet úıleri paıdalanýǵa beriledi. Aýdan ekonomıkasy da ońalyp, josparlar oryndala bas­taıdy. Kúni búginge deıin qyzmet istep, aýdan halqynyń alǵysyna bólenip turǵan tarıhı-ólketaný murajaıy da sol kezde ashylady. Aýdan basshysynyń kóp ju­mys atqaryp, eldiń aldynda bedeliniń ósip, mereıiniń tasyp bara jatqany «ógiz ólmesin, arba synbasyndy» mise tutyp, tynysh qana otyryp, tyńǵylyqty dem alýdy ǵana oılaıtyn kóptegen joǵarǵy basshylarǵa jaqqan joq. Onyń ústine qolynan is kelmeıtin qolastyndaǵy basshylardy shyǵaryp jatqany da ózderi qol ushyn sozyp, aǵaıynshylyq, aýyldastyq jolymen qoltyǵynan demep, qonjıta salǵan kadrlary bolǵandyqtan birinshi hatshyǵa qorjıyp júredi. Ortalyq Komı­tettiń ózi qoldap otyrǵan adam bolǵandyqtan ǵana oǵan tisterin batyra almaı, ishten tynady. Birde, óktemsýi shekten shy­ǵyp, jazyqsyz jandarǵa qol jumsaýǵa deıin barǵan aýdandyq ishki ister bóliminiń bastyǵyn qyz­metten qýýǵa týra keledi. Onyń ústine qylmystyq toptardan tárkilengen bálen tonna esirtki men basqa zattardy satyp jiberip, sybaılastyq jolmen aqsha taýyp júretini de belgili bolady. Sóıtse, onyń tirekteri, jeń ushynan jalǵasqan tamyr-tanystary, qoldaýshylary birinshi hatshynyń qulaǵyna maza bermeı Jambyl men Shymkent túgil bir sheti Almaty men Máskeýden telefon shalyp, ornynan qozǵamaýdy ótinedi. Alaıda, tamyryn tereńge jibergen jemqordy Erekeń qatań sógis bergizip, ornynan aldyrady. Bul kezde elde Gorbachevtiń «jarııalylyq» kezeńi bel ala bas­taǵan bolatyn. Sony paı­dalanǵan álgindeıler jazyqsyz qýdalanǵan bolyp, joǵaryǵa qaraı aryz-shaǵymdardy qaptatyp beredi. Aldymen birinshi hatshyny 178 sharshy metrlik úı saldyryp tústi dep jazǵyrady. Onyń kommýnaldyq tólemin tó­lemedi dep ózeýreıdi ekinshi jaqtan. Sóıtse, bul úı 1971 jyly salynǵan eken, onda buryn bir emes, eki aýatkom tóraǵalarynyń otbasylary turyp ketipti. Al kommýnaldyq tólemnen Ere­keńniń otbasy áıeli muǵalim bol­ǵandyqtan zań boıynsha bosatylatyn kórinedi. Aryzqoılar muny «baıqamaı» qalypty. Almatydan aýdanǵa aýysqanda tórt bólmelik páterin tapsyrmaı, atynda qaldyrdy deıdi taǵy bir aıyp. Bul da E.Saýranbaevtyń bes balasynyń erjetip, balıǵatqa tolǵandary Almatyda qalǵanyn bilse de, ony qasaqana bilmegen bolǵan jandardyń jalasy. Úıdiń orderine olardyń da esimderi jazylǵan. Endeshe, áke-sheshesi aýylǵa kóshkenimen zań boıynsha úı balasynyń atynda qala berýine ruqsat etiledi eken. Kóp adamdardy qyzmetten aldy, bir qyzmetterge tanystaryn qoıdy, Almatydan aýdannyń bas dárigerligine adam shaqyrdy, bas sáýletshilik oryndy da astanadan aldyrǵan mamanǵa berdi degen sııaqty aıyptaýlar búgingi kózben qaraǵanda, adamnyń bel­sendi jumys istep, aýdannyń ál-qýatyn arttyrý jolynda aıanbaı ter tógip júrgenin pash etip tur. Endi she, aýdandyq aýrý­hanaǵa bilikti dáriger aldyrsa, arhıtektýralyq qyzmetke astanadan maman shaqyra alsa, bul basshynyń aıyby emes, kerisinshe iskerligin kórsetpeı me? Alaıda, sonyń bári kezinde Saýranbaevty jazǵyrýdyń faktileri bolǵan. Tipti, sol ýaqytta qylmys jasaǵan dırektor, keńshar tóraǵasy, bas maman, t.b. bolsa olardyń bári úshin Saýranbaevty aıyptaǵan. Árıne, bul ýaqytta D.Qonaevtyń basyna bult úıirile bastaǵan shaq bolatyn. Sondyqtan «onyń adamdaryn» jer-jerlerde qýdalaý, olardy jazǵyrý materıaldaryn jınaý aldyn ala josparlanǵan aksııaǵa uqsaıdy. Bul is jáne KGB-ǵa júktelgen bolýy kerek. Tolyp jatqan tekserister osyǵan saıa­dy. Ol tipti, Kolbınge deıin-aq, 1986 jyldyń basynan bastalǵan sekildi. Merki aýdandyq partııa komıteti uıymdastyrý bóliminiń meńgerýshisi V.Ponomarenko bylaı dep jazady: «... s ıanvarıa 1986 goda proverıaıýshıe ızmenılı svoı metody proverok. Teper ıh metod proverok stal zapýgıvanıe lıýdeı, onı schıtalı vse metody horoshı, chtoby polýchıt tot otvet, kotoryı ım nýjen. Tak, zam. zav. orgotdela obkoma partıı neskolko raz prıglashal menıa v obkom partıı ı stavıl odın ı tot je vopros, chtoby ıa nashla lıýboı kompromat protıv pervogo sekretarıa Merkenskogo raıkoma partıı Saýranbaeva E. Eto predlagalos ne tolko mne. I odnajdy v ot­chaıanıı on skazal mne: «Ný, hot chto-nıbýd naıdı protıv Saýranbaeva». О́ziniń qolymen jazyp bergen túsiniktemesinde osy V.Po­nomarenko aıtqandaryna kón­begen soń «Kazahstanskaıa pravda» gazetine shyqqan synı ma­qalany syltaý qylyp, ózin 1986 jyldyń shildesinde jumystan jazyqsyz shyǵaryp jibergenin aıtady. Alaıda, eki apta ótkende bir tanystary ony astyrtyn Almatyǵa shaqyryp, OK (bolmasa MQK) qyzmetkeri deıtin bireýmen kezdestiredi. О́ziniń máse­lesin aıtyp, jumystan ádi­letsiz qýylǵanyna shaǵynamyn ba dese ol muny kerek te qylmaı, Saý­ranbaevtyń sharýashylyq basshylarynan 10 myń somnan aqsha jınaıtynyn bilemin dep jazyp ber dep azǵyrady. Biraq onyń azǵyrýyna Ponomarenko ermeıdi. Mine, osy mysaldan-aq «Qo­naevtyń kadrlaryna» qarsy aksııa­lar aldyn ala oılastyrylǵany kórinip tur. Sodan 1986 jyldyń jel­toqsany jetip, Qonaevtyń ornyna Kolbın qonjıdy. «Jeltoqsan oqıǵasy» bolyp, endi Qonaevtyń jaqtastaryn burynǵydaı astyrtyn emes, ashyq qýdalaý bastal­dy. Osy kezde kommýnıstik ıdeo­logııaǵa qaltqysyz sengen basy Ermek Saýranbaev Kolbınge kirip, óziniń jazyqsyz qýǵyndalyp júrgenin aıtyp, shaǵynady ǵoı. Munyń shaǵymyn shyn júrekten tyńdap otyrǵansyp, arasynda keńkildep kúlip te qoıyp otyrǵan Kolbınniń aıarlyǵyn Erekeń uqpaıdy. Oblys basshylarynyń barlyq zańsyz qylyqtaryn aıtqyzyp jáne jazǵyzyp alǵan Kolbın ony... basqa emes, sol basshylardyń ózine «tekserýge» jiberedi. Bul sumnyń tekser degen emes, mine, senderdiń jaýlaryń, qurtyńdar degen belgisi edi. Sóıtip, kadrlardy bir-birimen aıqastyryp qoıyp, ózi qolyn jylytýdy kózdegen eken. Sol-sol-aq eken, qolyndaǵy bıliginiń barlyq qaharyn obkom buǵan tógip, óz bıýrosynyń sheshimimen ornynan alady. Alaıda, sheshimdi aýkom múshe­le­riniń plenýmyna bekitýge aparsa 40 shaqty adam qarsy bolyp, Erekeńdi ornynan alýǵa qarsylyq bildiredi. Bul partııa degen «jer táńirisiniń» jarǵysyna jat qylyq edi. Onda joǵary ne aıtsa da, tómen sony qoldaý kerek bolatyn. «Demokratııalyq orta­lyqtandyrý» degen oıdan shyǵarylǵan, qısynsyz erteginiń tala­by sol bolatyn. Sodan jalǵyz Ere­keń emes, qarsy bolǵan 40 kisini de obkom men MQK qosa qýdalaıdy ǵoı... Osy oqıǵanyń bári «Aqıqat joly» kitabynda tolyq jazylǵan. E.Saýranbaev ta óziniń ádiletsiz jazalanǵanyn aıtyp Almaty túgil Máskeýge birneshe ret barady. Jalpy, onyń isi Qazaqstan KP OK partkomıssııasynda 4 ret, bıýrosynda 2 ret, plenýmynda 1 ret, Máskeýde 5 ret qaralypty. Osy­nyń bárine shydas bergen qan­daı júıke, tóze bilgen qandaı júrek ekenin salmaqtaýdy oqyrmannyń óz enshisine qaldyrdyq. Aqyry, Máskeý oǵan partbıletin qaıta­rady, biraq keshirim suraýǵa jara­madyńdar dep Erekeń ony ózi al­maıdy. Alaıda, onyń myqty júregi 2003 jyly 68 jasynda toqta­ǵandyǵynyń bir sebebi osy shyǵar-aý. Mine, adaldyǵy men iskerligi úshin japa shekken bir taǵdyr osyndaı. Qazir Erekeńniń esimi týǵan jerinde qurmetpen eske alynady, Merke aýylynyń bir kóshesi de onyń atynda. Demek, onyń týǵan jerge tikken týy jyǵylmaı, asqaqtap tur. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».