«Bolashaq» stıpendııasyn taǵaıyndaý úshin úmitkerlerdi irikteý qaǵıdalaryna ózgerister engizildi. Bul týraly Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi habarlady. Jańa talaptardyń tizbegine kóz salsaq, úmitkerlerge úmit syılaıtyny da, daıyndyǵyn pysyqtaýǵa ıtermeleıtini, buryn bolmaǵan kategorııanyń túri de bar.
Qaıta oralǵan bakalavrıat
«Bolashaq» stıpendııasyna qatysty eń mańyzdy ózgeristerdiń biri – bakalavrıat baǵdarlamasynyń qaıta qosylǵany. Qazirgi tańda úmitkerler «Bolashaq» baǵdarlamasymen tek magıstratýra men doktorantýrada oqı alady. Budan bylaı bakalavrıatqa da atalǵan baǵdarlamamen úzdik sheteldik joǵary oqý oryndarynda bilim alýǵa múmkindik berilmek. Bakalavrıat baǵdarlamasy osydan 15 jyldaı buryn jabylyp qalǵan edi. Onyń birneshe sebebi boldy, aldymen 4 jyl boıy oqytý qarjylaı turǵyda tıimsiz, ekinshi jaǵynan qanaty áli tolyq qataımaǵan jastardyń shetelge birden ketýine teris kózqaras kóbeıdi. Odan da buryn shetelden magıstr jáne doktor dárejesin alyp kelgen tájirıbeli mamandardyń otandyq ýnıversıtetterde sapaly kadr daıarlaýǵa jumyldyrý maqsaty alǵa shyǵyp, bakalavrıat baǵdarlamasy «Bolashaqtan» alynyp tastaldy. Endi elde ózin ábden dáleldegen halyqaralyq olımpıadalardyń jeńimpazdary osy bakalavrıat baǵdarlamasymen «Bolashaq» stıpendııasyna úmitker bola alady. Osyǵan deıin bul ózgeriske qatysty Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek: «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda bakalavrlar sanatyn qalpyna keltiremiz. Kóp adam osy máselege qatysty myqty, bilimdi jastar taǵy shetelderge ketetini týraly oı aıtady. Bul sheshim kerisinshe eń úzdik mektep túlekterin maman bolǵanda elge ákelý maqsatynda qabyldanyp otyr. Sebebi baıqasańyzdar, jyl saıyn álemniń birneshe elinen, nebir bedeldi ýnıversıtetterden oqýǵa shaqyrtý alǵan mektep túlekteri jaıynda jıi estımiz, oqımyz. Olar shetelge ketse, kelýi ekitalaı. Onyń ústine keıbirine tolyq grant berilmeıdi, tolyq grant berilse de jataqhanasy tólenbeıdi. Al «Bolashaq» baǵdarlamasymen attansa, barlyq jaǵdaıy jasaýly, ata-anasy da kóp alańdamaıdy, eń bastysy, oqýyn bitirgen soń elge kelýge mindetteledi. Bizdiń de kózdep otyrǵanymyz – osy», dep túsinikteme bergen bolatyn. Olımpıadalar men bilim báıgeleriniń tizimin respýblıkalyq «Bolashaq» baǵdarlamasy komıssııasy bekitedi jáne oqý jeńimpaz jeńgen profıl boıynsha ǵana júrgiziledi. Mysaly, bıologııa páninen halyqaralyq olımpıadanyń jeńimpazy tek sol bıologııa baǵyty boıynsha oqýǵa tapsyra alady.
Memlekettik qyzmetkerlerge jańa múmkindik
Kezekti ózgeris memlekettik qyzmetkerlerge jańa úmit syılary sózsiz. Sebebi jaýapty mınıstrliktiń habarlaýynsha, memlekettik qyzmet apparatynyń jumys sapasyn odan ári jaqsartý maqsatynda «Bolashaq» baǵdarlamasyna «memlekettik qyzmetshiler» dep atalatyn kategorııa engizildi. Bul kategorııa boıynsha memlekettik qyzmetkerlerge «magıstratýra» baǵdarlamasymen oqýǵa túsý úshin til kýrstarynan ótýge múmkindik beriledi. Negizi til kýrstary keıbir mamandyqtarda alynyp tastalǵan, buǵan arnaıy grant berilmeıdi. Biraq memlekettik qyzmetkerler «IELTS»-tan (international English language testing system) 5 ball alsa, elimizde 3-9 aı aralyǵynda tildik daıyndyq kýrsynan ótip, sheteldik ýnıversıtettiń talabyndaǵy IELTS-tan 6 nemese odan da joǵary baldy jınaýy úshin tegin ári stıpendııa alyp oqýyna jaǵdaı jasalady. Tildik kýrstan ótýge joldama alǵan úmitker jumystan tolyq bosatylady jáne ary qaraı qajetti sheteldik joǵary oqý ornyna qujat tapsyrýǵa jetekshilik etýdi «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy jaýapkershiligine alady. Osy ózgeristiń eń tıimdi tusy, úmitkerlerdi qyzyqtyratyn jaǵy deýge keler, bul – atalǵan kategorııamen túsip, oqýyn támamdaǵan túlekterdiń óz eńbek ótilimin Qazaqstan Respýblıkasy múshe Birikken ulttar uıymy, Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, IýNESKO, Túrkitildes memleketter uıymy sııaqty halyqaralyq mekemelerde óteı alatynynda. Negizi shetelde «Bolashaqpen» oqyp kelgen túlekter jumyspen óteý talabyn elde óteýge mindetti. Al jańa kategorııa boıynsha bitirgen stıpendıattar elimiz múshe halyqaralyq uıymdarda eńbek etip óteı alady. Muny sheteldik tájirıbe jınaýǵa jasaıtyn talap retinde qarastyrýǵa keletindeı.
Keremeti men kúsheıtilgeni de bar
«Bolashaq» baǵdarlamasynyń aınalasyndaǵy taǵy bir jaqsy jańalyq – úmitkerlerdiń stıpendııaǵa jylyna bir emes, birneshe ret qujat tapsyra alatynynda. Jalpy, stıpendııaǵa úmitkerlerdi irikteý jylyna eki márte júrgiziledi. Máselen, buǵan deıin úmitkerler bıyl jyl basyndaǵy irikteýge qujat tapsyryp, oqýǵa túse almasa, onda kelesi jyldy kútetin. Oǵan deıin aǵylshyn deńgeıi túsip ketý, basqa da daıyndyǵynyń nátıjesin tómendetý qaýpi bar edi. Mine, osy jańa ózgeristerge saı, jyl basynda tapsyryp túse almaǵan úmitker kelesi jyldy kútpeı, sol jyldyń sońynda qaıta qujat ótkizip, baǵy men babyn synǵa sala alady. Bul – jaqsy jańalyq, árıne.
Desek te ózgertilgen qaǵıdada kúsheıtilgen talap ta bar. Soǵan saı qajetti ball jınamaǵan tapsyrýshylar kelesi kezeńge jiberilmeıdi. Buǵan deıin úmitkerler SHL (álemde qyzmetkerdi jumysqa qabyldaýda keńinen qoldanylatyn, adamnyń synı oılaý deńgeıin anyqtaıtyn verbaldy, matematıkalyq, logıkalyq testiniń túri) testin tapsyratyn, sodan soń áńgimelesý kezeńine avtomatty túrde ótetin. Endigi jerde osy testiden jetkilikti baldy jınaı almaǵan úmitkerler kelesi kezeńge óte almaıdy.
Jańa qaǵıdaǵa sáıkes kezekti ózgeris boıynsha konkýrstyq irikteý úshin qajetti qujattar tizbesine ýájdemelik hat (motıvasııalyq hat) engizildi. Buǵan deıin qalaı edi? Ádette mundaı motıvasııalyq esse túrinde irikteýdiń birinshi kezeńderinde emes, keıindi kezeńderinde, ıaǵnı sheteldik ýnıversıtetke kerek qujat retinde ótkiziletin. Endi úmitkerlerge alǵashqy irikteýden-aq komıssııa múshelerin shetelde oqyp kelgennen keıin elge qandaı paıda tıgizetinin ýájdemelik hatyndaǵy derekter, dáleldermen dáıekteýge, kózin jetkizýge týra kelmek.
Jaýapty mınıstrlik bul ózgeristerdiń «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasyn jetildirip, elimizdiń ártúrli salalarynda bilikti mamandar daıarlaýǵa baǵyttalǵanyn málimdedi.