Alǵa basqan «Anısan»
Aýyldyq jerlerde shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna «QazAgro» holdıngine qarasty «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» aksıonerlik qoǵamy anaǵurlym yqpal etýde. Aksıonerlik qoǵamnyń Aqtóbe fılıalynyń dırektory Gúljanat Erǵazınanyń aıtýynsha, búgingi tańǵa deıin oblysta atalǵan qor tarapynan jalpy somasy 1,8 mıllıard teńge bolatyn 752 jobaǵa qoldaý kórsetilgen. Búginde «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ jeti baǵdarlama boıynsha jumys jasaıdy. Olardyń ishinde «Eginjaı» – kóktemgi egin egý jáne egin jınaý jumystaryn júrgizýge agroónerkásip sýbektilerin nesıeleý, «Sátti» – Islam damý bankimen birlese júzege asyrylatyn negizgi qural-jabdyqtar satyp alýǵa arnalǵan, «Kásipker» – aýyldyq jerlerde aýyl sharýashylyǵyna jatpaıtyn bıznes túrlerin, sonyń ishinde saýdany da nesıeleý baǵdarlamalary bar. «Aýyldyq ıpoteka» baǵdarlamasy aıasynda aýyldyq jerge jumys jasaýǵa barǵan jas mamandarǵa turǵyn úı salý nemese satyp alý maqsattaryna jyldyq mólsherlemesi 0,01 paıyz bıýdjettik nesıeler beriledi. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» jáne monoqalalardy damytý baǵdarlamalary júzege asyryla bastady. Oblys boıynsha bul baǵdarlamaǵa Hromtaý qalasy kiredi. Bolashaqta Hromtaý monoqalasynda iri jobalar júzege asyrylady dep kútilýde. Jyl aıaǵynda qolǵa alynǵan «Yrys» baǵdarlamasy boıynsha sútti mal sharýashylyǵyn damytý baǵytynda otbasylyq taýarly-sút fermalar jelisin qurý jumystary júrgizilýde. Iаǵnı, azamattar iri qara, tehnıka men jabdyqtar satyp alýǵa 60 mıllıon teńgege deıin nesıe ala alady. Ol 7 jyl merzimge 4 paıyzdyq jyldyq stavkamen beriledi. Búginde atalǵan baǵdarlama boıynsha eki joba qolǵa alynǵan. Sonyń biri Temirbolat Súıinálın basqaratyn «Anısan»» sharýa qojalyǵy. Sharýa qojalyǵy oblys ortalyǵyna taıaý Blagodarnyı selolyq okrýgi aýmaǵyna ornalasqan. Bul buǵan deıin de sharýasyn dóńgelentip, yrǵaqty jumys isteıtin sharýashylyq qurylymy retinde tanylǵan-dy. Sondyqtan da bolar, onyń nesıe alýǵa degen talaby birden qoldaý tapty. Endi mine, kásipkerligin keńeıtý úshin «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ-tyń aımaqtyq fılıalynyń «Yrys» baǵdarlamasy aıasynda nesıege qol jetkizip otyr. Biz «Anısan» sharýa qojalyǵynda bolǵanda sharýaqorlyqtyń qoltańbasyn ańǵardyq. Mal jyp-jyly, taza qoralarda ustalýda, jemshóbi jetkilikti. Sharýa qojalyǵynyń basshysy Temirbolat Súıinálınniń málimdeýinshe, munda o basta eski, azyńqyrap ketken turǵyn úı men buzaý ustaıtyn qora ǵana bar qystaq bolǵan kórinedi. Olardy satyp alǵan ol birte-birte qurylys salyp, sharýasyn júıeleı túsken. Sonyń bárinde ákesi Tilektes aqyl aıtyp, keńes berip otyrǵanyn da jasyrmaıdy. Tilektes aǵa kezinde aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek etken, tájirıbesi mol, sharýanyń utyryn biletin azamat. Sóıtip sharýa qojalyǵy qalyptasa bastaǵan soń ózimen nıettes birneshe otbasyn malshylyqqa tartqan. Bastapqyda sharýa qojalyǵy ettik baǵyttaǵy mal ósirýdi qolǵa alǵan eken. Keıin ony ártaraptandyrýdyń qajettigin ýaqyttyń ózi alǵa tartqan. – Júre-bara bulaı bir baǵytta jumys isteý tıimdi bola bermeıtinin túsindik. Qala qasymyzda, suranys bar, ótimdi ónim – sút óndirsek qaıtedi degen oıǵa keldik. Mundaı múmkindikti qoldan shyǵaryp almaıyq dep 2011 jyly alǵan nesıe qarjymyzǵa Qostanaı oblysynan 200 sıyr satyp aldyq. Tabyndy óz tóli esebinen tolyqtyrý úshin Orynbor oblysynan asyl tuqymdy buqa satyp aldyq. Maldy ustaý úshin qoralar saldyq, qajetti ınfraqurylym júrgizdik, jemshóp bazasyn jasadyq. Jumysshylarǵa eńbek etýge qolaıly jaǵdaı týǵyzdyq, – deıdi Temirbolat inimiz bitken iske degen rızashylyǵyn jasyrmaı. Áńgime barysynda ańǵarǵanymyz, sharýa qojalyǵy 2001 jyly qurylǵan. 2006 jyldan bastap mal tuqymyn asyldandyrý jáne suryptaý jumystary júrgizilip keledi. Munda alǵashqy zootehnıkalyq jáne mal tuqymyn asyldandyrý esebi retke keltirilgen, mal ustaýǵa tolyq jaǵdaı jasalǵan. Qazir sharýashylyqta súttik baǵyttaǵy asyl tuqymdy qara ala sıyr, jylqy jáne qoı ósiriledi. Sharýa qojalyǵy múmkindiginshe eginshilikpen de aınalysady. Kúni keshegi qaraýsyz qalǵan shopan qystaǵyn qazir kórerge kóz kerek. Munda malshylar otbasylary turatyn turmystyq qolaıly jaǵdaıy bar bes turǵyn úı salynyp, paıdalanýǵa berilgen. Olardyń barlyǵyna sý qubyry júrgizilgen. Sharýa qojalyǵynyń óziniń monshasy, ashanasy, tehnıka jóndeıdin boksy bar. Osynyń barlyǵy tek qaraqan basyn ǵana emes, áriptesterin oılaýdyń nátıjesi. Muny «Eńbek et te, mindet et» degendi jadynan shyǵarmaıtyn sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Temirbolattyń temirdeı ustanatyn qaǵıdasy desek artyq aıtqandyq bola qoımas. Sondyqtan munda jumysshylar turaqty, jumys tabysty. Malshylar jaqsy eńbekaqy alady, ózderi de mal ustaıdy degendeı, turmystary táýir. Jumystyń maýsymdylyǵyna qaraı munda 20 adamǵa deıin eńbek etedi. Sharýa qojalyǵynyń basshysy Temirbolat Súıinálınniń aıtýynsha, qystaqqa taıaý ýaqytta gaz qubyry da júrgizilmek. Elektr qýaty bar, uıaly baılanys ustaıdy, teledıdar kórsetip tur. Bul degeniń sharýa qojalyǵynda eńbek etetinder barlyq turmystyq ıgilikterdi tolyǵymen kóre alady degen sóz. Jeńildikpen nesıeleýdiń jańa baǵdarlamasy sharýa adamyn memleket tarapynan qoldaýdyń naqty kórinisi boldy. Ol endi burynǵydan góri de keń aýqymda jumys isteýge talaptanýda. Sharýa qojalyǵy sút óndirisin keńeıtýge baǵyt ustaýda, kórshiles Reseıden asyl tuqymdy qasharlar satyp alyp, saýyn tabyndaryn kóbeıtýdi josparlaýda. Qazir qolda bar mal qoralary ol maldy ustaýǵa múmkindik beredi. Ústimizdegi jyly sharýaqor jigit taǵy bir mal qorasyn salýdy kózdep otyr. О́tken jyly qazan aıynda «Anısan» sharýa qojalyǵy 50 bas iri qara jáne tehnıka satyp alýǵa 30,5 mıllıon teńge qaryz aldy. Sóıtip sharýa qojalyǵy oǵan osy zamanǵy sút salqyndatqysh qondyrǵy satyp alyp, ornatty, traktor parkin tolyqtyrdy. Qazirdiń ózinde sharýa qojalyǵynda 700 bas iri qara ustalýda. Sonyń teń jartysy súttik baǵyttaǵy sıyrlar. Munda óndirilgen sút qaladaǵy «Molochnye tovary» JShS óńdeý ornyna tikeleı tapsyrylady. Bul seriktestikpen eki arada áriptestik qarym-qatynas qalyptasqan. Qazir sharýa qojalyǵynda mal qystatý oıdaǵydaı ótýde. Qysqa mal qoralaryn saqadaı-saı jóndep, sharýanyń etek-jeńin jınap, jemshóbin jetkilikti daıyndap túsken sharýa qojalyǵynyń ujymy qys qaharynan qaımyqpaı eńbek etýde. Buǵan olardy ilgeri kúnge belgilegen josparly jumystary da jumyldyra túsedi. Yntymaq bar jerde yrystyń da molaıa túseri sózsiz. Bul baǵytta «Anısan» sharýa qojalyǵynyń ózgelerge ónege bolarlyq isteri jeterlik, árıne. Eń bastysy, azyq-túlik molshylyǵyn jasaýǵa úles qosýdy mejelegen sharýalar izdenispen jumys isteýge talap qylýda. Munyń ilgerileýge iz asharyna senim mol. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy. Sýrette: «Anısan» sharýa qojalyǵynyń basshysy Temirbolat Súıinálın.Sálemdemeńizdi sát saıyn qadaǵalaı alasyz
Jambyl jerinde alǵash ret poshta bólimshesi 1871 jyly ashylǵan eken. Ol Áýlıeata ýeziniń poshta jáne telegraf baılanys bólimshesi dep atalypty. «Qaı ýaqytta bolsa da poshta qyzmetiniń mańyzy óte zor. Aradaǵy 150 jylǵa jýyq ýaqyt ishinde Jambyl oblysyndaǵy poshta salasy múldem jańardy. Aýqymy keńeıip, qyzmeti kóbeıdi», deıdi osy salanyń ardageri Jaqsylyqbaı Tájibaev. Shynynda, «Qazposhta» AQ Jambyl oblystyq fılıaly úlken ınfraqurylymdyq kompanııanyń mańyzdy tarmaqtarynyń biri bolyp tabylady. 34 qalalyq, 10 aýdandyq, 156 stasıonarlyq jáne 3 jyljymaly aýyldyq poshta baılanys bólimshelerinde jáne 25 poshta baılanys pýnktterinde 1062 adam qyzmet etedi. Sonymen qatar, oblys pen aýdan turǵyndaryna qyzmet kórsetý sheńberin keńeıtý maqsatynda 31 kommýnaldyq, salyq jáne basqa tólemder qabyldaý pýnktteri qurylǵan. Halyqqa poshtalyq jáne qarjylyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýdy basty maqsat tutqan «Qazposhta» qazirgi talaptarǵa saı qalalyq jáne aýyldyq poshta baılanys bólimshelerin jańadan jabdyqtap jatyr. Sonyń biri retinde «Úlgili qalalyq poshta baılanys bólimshesi» retinde osy aptada tusaýy kesilgen №19 poshta bólimshesin aıtýǵa bolady. Taraz qalasynyń qaq ortasynan oryn tepken bul bólimshe tóńirektegi bes shaǵyn aýdannyń halqyna qyzmet etedi. Bir ereksheligi, poshta jóneltilimderin tirkeý baǵdarlamasymen jabdyqtalǵan. Bul baǵdarlama arqyly jóneltilimderdiń baqylaý merzimi men jetkizilý ýaqytyn anyqtap, kórip-bilip otyrýǵa bolady. Tipti, kez kelgen tutynýshy óz jóneltilimderin ınternet arqyly qadaǵalap otyrýyna múmkindigi bar. Elektrondy túrde jiberiletin ashyqhattar qysqa merzimde jetkiziledi. «Bólimshelerdi jańǵyrta otyryp, biz tek qyzmetkerlerimizdiń jumys ornyn ǵana jaqsartqan joqpyz, sondaı-aq, múmkindigi shekteýli jáne besik-arbamen júretin jas analarymyzdyń kirýine yńǵaıly bolsyn dep pandýstar ornattyq. Jańa jumsaq jıhazdar qoıdyq. Endi kelýshilerge kassa terezeleri aldynda sarylyp turýdyń qajeti joq. О́ıtkeni bólimshe biryńǵaı elektrondy kezek júıesimen qamtylǵan, ıaǵnı bógetsiz qyzmet kórsetiledi. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, operasııalyq terezelerdiń kóbeıgeni. Bul halyq aǵyny kóp kezinde qyzmet kórsetý úshin óz septigin tıgizedi. Onyń ústine poshta bólimderi táýlik boıy jumys isteıtin bolady», deıdi «Qazposhta» AQ Jambyl oblystyq fılıalynyń dırektory Bolysbek Piráli. Jańadan jasanyp, ózgeshe keıipte jumysyn bastaǵan bul poshta bólimshesi halyqtyń ýaqytyn únemdep, jańasha kóńil kúı, shabyt syılaıtyny sózsiz. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Jambyl oblysy.Kelisimniń kelesi kezeńi
Kókshetaý jylý elektr stansasy joq jalǵyz oblys ortalyǵy. Sondyqtan, máseleniń ózektiligi kún ótken saıyn artyp keledi. Týrıstik-kýrorttyq áleýeti zor astanalyq oblystaǵy jaǵdaı respýblıka Úkimeti tarapynan aıryqsha nazarǵa alynyp, kópten kútken máselege qozǵaý salyna bastady. Buǵan sheteldik ınvestorlar da qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyn aıtýymyz qajet. Osyǵan baılanysty óńir basshysy Sergeı Kýlagın men sheteldik «Peterburg Holding Company», «All Energy Holding LTD» kompanııalarynyń jáne qazaqstandyq «On Olja» JShS basshylary arasyndaǵy Kókshetaý qalasynda jylý elektr ortalyǵy qurylysyn bastaý jónindegi ózara kelisimniń ekinshi raýndy ótkizildi. Osy rette, qýaty 180 MVt jáne 450 Gkal/saǵat JEO salýǵa nıet bildirgen ınvestorlarmen alǵashqy kezdesý ótken jyldyń kúzinde ótkizilgenin eske sala ketkimiz keledi. Kezdesý barysynda oblys ákimi áleýetti áriptestermen jylyshyraıly áńgime bastap, jylý elektr ortalyǵy qurylysyna qatysty jobalaý-smetalyq qujattardyń daıyndalý barysymen tanysty. Ol, sondaı-aq, mańyzdy istegi kez kelgen irkilis pen dúdámáldik, naqty qadamdardyń aıqyndalmaýy kútkendegideı nátıje bermeıtinine ekpin túsirdi. Biz yqylas tanytyp, artyqshylyq berip otyrǵan ızraıldik kompanııanyń qazaqstandyq kásiporyndarmen, onyń ishinde qýat kózderine baı «On Olja» seriktestigimen turaqty baılanys ornatqandyǵy bolashaq tabystarymyzǵa kepildik beredi. Buǵan qosa, óńirimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵy ózge salalardyń damýyna serpin berip otyrǵandyǵy tilge tıek etildi. «AN Energy Holding» kompanııasynyń qarjy dırektory Valerı Amıel senim bildirgeni úshin oblys ákimine rahmet aıtyp, jobanyń qazirgi kezeńinde bastapqy jumystardy qarjylandyrý máselesiniń sheshilgendigin atap kórsetti. Qazaqstan jaǵynan kásibı mamandardyń jumyldyrylýy JEO qurylysynyń tehnıkalyq jáne strategııalyq máselelerin sheshýge múmkindik beretinin aıtqan ızraıldik kompanııa ókili kelesi kezdesýde oblys basshylyǵyna ınvestısııalyq jobanyń daıyn nusqasy tanystyrylatynyn málimdedi. Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan». Aqmola oblysy.Kadr daıarlaýdyń qarymy
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Joldaýynda aldaǵy jyldardy jan-jaqty saraptaı otyryp, memleketimiz úshin negizgi baǵyttardy aıqyndap, Jańa Ekonomıkalyq Saıasatty jarııalady. Prezıdent jastarǵa arnalǵan negizgi baǵyttardy kórsete otyryp, birinshi bilim máselesine toqtalyp, bul salaǵa qyrýar qarajattyń bólinetinin, búgingi ınvestısııa erteńgi álemdik sahnada ekonomıkasy jetilgen, tabysty memleketter qatarynan kórinýdiń kepili ekendigine basa nazar aýdardy, sonymen qatar, 10 joǵary oqý orny álemdik standartqa saı etip jasaqtalatynyn málim etti. Joldaýda ár qazaqtyń altyn besigi sanalatyn aýyldy órkendetý erekshe aıtyldy. Al stýdentter quramynyń basym bóligi aýyl jastary bolyp tabylatyn, sonymen qatar, zamanaýı ult tárbıeshilerin, ult ustazdaryn qala berdi ult analaryn daıyndaıtyn Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń professor-oqytýshylary úshin de, stýdent jastary úshin de «Nurly Jol» Joldaýynyń kórsetken baǵyt-baǵdary asa mańyzdy. Elbasy bilim, ǵylym salasynyń qyzmetkerlerine «ıntellektýaldy urpaq tárbıelep, ıntellektýaldy ult qalyptastyrý» sekildi abyroıly da aýqymdy mindet júktedi. Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti birneshe jyl qatarynan memleketimizdegi pedagogıkalyq joǵary oqý oryndary arasynan táýelsiz saraptamalar nátıjesiniń kórsetkishteri boıynsha kósh bastaýshylardyń qatarynda keledi. Ýnıversıtet bazasy kún sanap ósip, ǵalymdarymyz ben stýdentterimizdiń ǵylym, bilim, óner, sport salalaryndaǵy jetistikteri men jeńisteri kóbeıip, bıik belesterden kórinýde. Ýnıversıtet rektory Dınar Nóketaevanyń tikeleı basshylyǵymen az ǵana ýaqyt ishinde ýnıversıtet ekonomıkalyq-qarjylyq jáne óndiristik salalarda úlken jetistikterge qol jetkizdi. Oqý ornynyń mańyzdy is-sharalaryn basqara otyryp, bul saladaǵy qyrýar isterdiń el ıgiligi úshin ýaqytynda oryndalǵandyǵyn jáne oryndalyp jatqanyn aıtýǵa tıistimiz. 2014 jylǵy 19 qyrkúıek kúni Respýblıka saraıynda Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimovtiń, Bilim jáne ǵylym mınıstri Aslan Sárinjipovtiń, ýnıversıtet túlegi, Májilis depýtaty Orazgúl Asanǵazyqyzynyń, ózge de ýnıversıtet rektorlary men zııaly qaýym ókilderiniń qatysýymen Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń 70 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıyn ótip, oqý ornynyń irgeli jetistikteri men jeńisterine jınalǵan qaýym kýá bolyp, joǵary baǵasyn berdi. Árıne, bizdiń basty maqsatymyz – bilim berý mekemesiniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý arqyly ýnıversıtetti joǵary oqý oryndarynyń álemdik standarttaryna saı keletin bilim men ǵylym jáne joǵary mádenıet ordasyna aınaldyrý bolyp tabylady. Bul salada ýnıversıtet rektorynyń basshylyǵymen oqý ornynyń merekesi qarsańynda barlyq oqý ǵımarattary men jataqhanalary kúrdeli jóndeýden ótkizildi, ýnıversıtettiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy nyǵaıtyldy, salamatty ómir saltyn nasıhattaý maqsatyndaǵy sport ortalyqtaryndaǵy materıaldyq jáne tehnıkalyq baza damytylyp, sporttyq jabdyqtar jańalandy, barlyq ǵımarattar men jataqhanalarda biryńǵaı kompıýterlik jeliler ornatylyp, zamanaýı aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy tehnıkalyq jetistikter deńgeıine saı jáne búgingi zaman talabyna sáıkes keletin kompıýterlik tehnologııalar ortalyǵynyń tehnıkalyq bazasy nyǵaıtyldy. Arýlar oqıtyn oqý orny sulýlyqtyń da sımvolyna aınalyp keledi. Stýdentter boıynda ádemilik pen rýhanı qundylyqtarǵa degen yntyzarlyqty arttyrý, qyzdarymyzdyń estetıkalyq talǵamynyń joǵarylaýy men mádenı damýy úshin ýnıversıtettiń stýdentter alleıasynda sýburqaq ornatyldy. Aq Arýdy aınala taǵylymdyq, tárbıelik máni tereń, kóne zamannan bastap búgingi Prezıdentimizdiń ulaǵatqa toly qanatty sózderi kitap beınesindegi mármár tastarǵa qashalyp jazyldy. Sýburqaq aýlasy gúlzarmen bezendirilip, shyrsha egilip, plıta tóselinip, bardıýr ornatyldy. Qala ákimi A.Esimov pen ýnıversıtet rektory Dınar Nóketaeva 2014 jyldyń 19 sáýirinde qyzdar qalashyǵynyń sánin keltirgen «Qazaq Arýy» atty sýburqaqtyń saltanatty túrde lentasyn qıyp, aq tilekterin aıtyp, ashylý rásimin jasady. Ýnıversıtet stýdentteriniń bilim alý úderisin tıimdi jáne ońtaıly júzege asyrý maqsatynda, bilim keńistiginde ashyqtyq pen jarııalylyqty qolǵa alý úshin, «Ýnıver» elektrondy jelisi satyp alynyp, ornatyldy. Bul ýnıversıtettiń bilim alýshylary úshin kóptegen qolaıly jaǵdaı ornatyp, oqytýshylardyń dáris júrgizý, josparlaý jáne baǵalaý qyzmetterin jetildirip, quzyrettilikterin arttyrdy. Ýnıversıtettiń qurylymdyq kabeldik jelisi jetildirildi. Ǵylymı kitaphana ǵımaratyna, №1, 2, 5 jataqhanalaryna jáne oqý ǵımaratyna kúrdeli jóndeý júrgizildi. Stýdentterimizdiń zaman aǵymyna oraı aqparattandyrylýy úshin barlyq jataqhanalarda ınternet zaldary ashylyp, jataqhana men oqý ǵımarattarynda symsyz jeliler (WI-FI) tartyldy. Ýnıversıtetimizdiń bilim alýshylarynyń sapaly bilim alýy úshin ǵylymı kitaphananyń kitap qoryn kóbeıtý maqsatynda, ár jyly on mıllıonnan astam teńge qarjy kóleminde ǵylymı kitaptar, oqýlyqtar satyp alynyp, zamanaýı quraldarmen jabdyqtalýda. Atap aıtsaq, ýnıversıtettiń ǵylymı kitaphanasyna respýblıkada alǵashqy bolyp Avstrııada quralǵan, «Kýdens» atty avtomattandyrylǵan barlyq formattaǵy skaner satyp alyndy. Bul erekshe qurylǵynyń jumys isteý fýnksııasy óte joǵary damytylǵan, birneshe operasııany jyldam ári tez oryndaýǵa múmkindik beredi. Qazirgi tanda ýnıversıtettiń kitaphana qoryna «Altyn qorǵa» engen qundy rarıtet sanalatyn 1553 dana kitap engizildi. Ýnıversıtettiń tolyqqandy jumys isteý qajettiligine baılanysty, 2011-2014 jyldar ishinde 836 dana kompıýterler alynyp, aýdıtorııalar men dáris zaldaryna 75 dana zaman talabyna saı ınteraktıvti taqtalar satyp alyndy. Bul sharalar ýnıversıtet qarjy kólemin ulǵaıtyp, tıisti maqsatta strategııalyq josparlaý nátıjesinde júzege asyryldy. Hımııa, fızıka kafedralarynyń ǵylymı laboratorııalary zertteý jumystaryn zamanaýı tehnologııalar negizinde damytý jolynda bir ǵana 2014 jyl kóleminde 400 mln. teńgeden astam qarjy kóleminde zertteý qurylǵylarymen jabdyqtaldy. Bul óz kezeginde ýnıversıtettiń ǵylymı-zertteýshilik áleýetin arttyryp, stýdentterimiz ben magıstranttarymyzdyń, doktoranttarymyz ben professor-oqytýshylarymyzdyń ǵylymı izdenisterin zamanaýı álemdik deńgeıge kóterýge, memlekettik jáne halyqaralyq granttyq jobalarǵa qatysýyna negiz bolady degen oıdamyz. Oqý ornynda qyzdarymyzdyń sýda júzý mádenıetin, sulýlyǵy men kórkemdigin jetildirý maqsatynda júzý basseıniniń qurylys jumystary qarqyndy júrgizilýde. Sonymen qatar, 450 oryndyq, birinshi qabatta jastarǵa qyzmet kórsetetin medısınalyq pýnkti bar stýdentter jataqhanasynyń qurylys jumystary da óz deńgeıinde júrip jatyr. Sóz sońynda aıtarymyz, jańa bastalǵan 2015 jyl da qaryshtap alǵa basqan Qazaqstanymyz úshin de, óziniń 70 jyldyq asýynan abyroımen asqan ýnıversıtetimiz úshin de aıtýly jylǵa aınalmaq. Elbasy Joldaýynda ekonomıkalyq máseleler basty mańyzǵa ıe bolýmen qatar, Prezıdentimiz elimizdiń rýhanı-mádenı máselelerin de atap aıtyp, «Máńgilik El» ıdeıasynyń qazaqstandyqtar úshin mańyzyn tolyǵymen túsindirip ótkeni belgili. Aldaǵy 2015 jyly Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵy, Baýyrjandaı batyrdy, Álııa, Mánshúk, Hıýazdaı batyr qyzdarymyzdy tarıh tórine shyǵarǵan Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 70 jyldyǵy atap ótilmek. Rýhanı, mádenı, áleýmettik, ekonomıkalyq, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý barysynda Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti de kún sanap alǵa basyp, bıikterden kórine beretinine senimdimiz. Asylbek BО́KEBAEV, Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń ekonomıkalyq jáne óndiristik máseleler jónindegi prorektory. ALMATY.Naqty qoldaý
Aýyl-aımaqtaǵy sharýalar «Sybaǵadan» óz sybaǵasyn alǵanyn bilemiz. Degenmen, bul iri qara malyn qarjylandyratyn baǵdarlama edi. Qyrdaǵy aǵaıyn bile júrsin, memlekettiń ýaq mal ósiretin sharýashylyqtardy qoldaıtyn «Altyn asyq» atty da baǵdarlamasy bar. Qoı sharýashylyǵyn damytýǵa arnalǵan «Altyn asyq» baǵdarlamasy Qyzylorda oblysynda joǵary deńgeıde júzege asyp jatyr. О́tken jyly 12 sharýashylyq «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-tyń oblystyq fılıaly arqyly 131,0 mıllıon teńge nesıe alyp, 5627 bas qoı, onyń ishinde 327 bas asyl tuqymdy qoshqar satyp aldy. Sonymen qatar, 5 sharýashylyq óz qarjysy esebinen 96,2 mıllıon teńgege 4470 bas qoı ákeldi. Osylaısha, jyl ishinde 10 myńnan astam asyl tuqymdy qoı alyndy. Jalpy, ótken jyly asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýǵa úles qosqan 310 sharýashylyq 1524 mıllıon teńge sýbsıdııa aldy. Taǵy bir aıta keterligi, mal sharýashylyǵyn ǵylymı negizde damytý maqsatynda Ybyraı Jaqaev atyndaǵy Qazaq kúrish ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń bazasynda mal sharýashylyǵy bólimi ashyldy. Búginde et baǵytyndaǵy qoı tuqymyn jetildirý maqsatynda elimizdiń aldyńǵy qatarly ǵylymı ortalyqtary Batys Qazaqstan oblysy Jáńgir han atyndaǵy ýnıversıtetiniń ǵalymdarymen Jalaǵash aýdanynda et baǵytyndaǵy «edilbaı» qoıyna seleksııalyq asyldandyrý jumystaryn júrgizýde. Sondaı-aq, Ońtústik-batys egin jáne mal sharýashylyǵyn damytý ǴZI-dyń mamandarymen álemdik naryqta joǵary suranysqa ıe bolyp otyrǵan qarakól qoıynyń kók túsimen et baǵytyndaǵy Atyraý etti-maıly eltiri qoıyn ósirý maqsatynda ǵylymı jumystar júzege asyrylyp, «Aqseńgir» jáne «Aq jol» sharýa qojalyqtary 1540 bas Atyraý etti-maıly eltiri qoıy ákelindi. Sonymen birge, elimizdiń belgili akademıgi H.Úkibaevtyń basshylyǵymen Reseıdiń Astrahan oblysy men Jambyl oblysynan kók tústi qoshqarlar jetkizilip, Jańaqorǵan aýdany «Yntymaq» JShS-de jáne «Baqytjan» qojalyǵynda seleksııalyq asyldandyrý jumystary júrip jatyr. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan». Qyzylorda oblysy.Nesıeden – nesibe
«Báıdibek-nesıe» 7 paıyzben qarajat beredi
О́tkende Ordabasy aýdanynan bir kásipker habarlasty. «Ordabasy» nesıe seriktestigi «Agronesıeqarjy» qorynan alǵan qaryzynyń ornyn jaba almaı, nesıe bere almaı jatyr eken. Bir kásipker kóp mólsherde qarjy alǵan, qaıtarýǵa asyqpaıdy. Al sharýalardyń bıznes-josparlary toqtap tur. «Báıdibek-nesıe» seriktestigin maqtady. «Ábdildabek Shardarbekov aqsaqal basqaratyn mekeme oblystaǵy seriktestikterdiń eń myqtysy. Oblysta eń tómengi paıyzben qarajat bóletin de sol. Áı, bizge sondaı basshy kerek edi», dep tamsandy. Ábdildabek Shardarbekov aǵamyzdy jaqsy bilemiz. Búginde 75 jastyń úzeńgisine aıaq salǵan aqsaqal eńbekpen kósegesi kógergen kisi. «Shaıan mashına-traktor» stansasynda júrgizýshiniń kómekshisi bolyp eńbek jolyn bastaǵan jas jigit joǵary oqý ornynan keıin partkom hatshysy, keńshar dırektory, aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy sııaqty laýazymdy qyzmetterde bolǵan. О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldarynda Amerıkaǵa baryp, ondaǵy sharýalardyń jumysyn kórgennen keıin, bárin oı eleginen ótkizip, bir jyldan keıin «táýekel túbi – jelqaıyq», jeke bızneske ketken. 2003 jyly «Báıdibek-nesıe KS» JShS-in quryp, aksıonerlerdiń qoldaýymen tóraǵa bolyp saılanǵan. Búgingi tańda oblystaǵy 20 nesıe seriktestiginiń aldyn bermeı turǵan mekeme basshynyń ómirbaıany qysqa qaıyrǵanda osy. Bardyq. Aýdandyq ákimdiktiń syrt jaǵynan keriskedeı etip úlken ǵımarat salyp alǵan. Stanıslavskıı degen danyshpan «teatr kıimilgishten bastalady» dep óte oryndy aıtqan. Taza, jaryq, jyp-jyly mekemeniń tabyspen jumys jasap jatqandyǵy birden ańǵarylyp turady. – «Báıdibek-nesıe» KS» seriktestiginiń quramynda 425 múshe bar. 3 mlrd. 363 mln. teńge nesıe júıesi ashylǵan, – deıdi Ábdildabek aǵa. Bir nesıe seriktestiginen 3 mlrd. teńge aýyl sharýashylyǵyna jumys jasap jatyr. Báıdibek aýdany Ońtústiktiń 250-300 myń halqy bar aýdan, qalalarymen salystyrǵanda shaǵyn aýdan. Ár jaǵy Arqamen qoıyndasqan Sozaq aýdanymen shektesetindikten qysy qatal óńir. Negizgi kásibi – mal sharýashylyǵy. «Báıdibek-nesıeden» qarajat alǵandardyń aldy búginde baıaǵyda aıta beretindeı, myńdy aıdaǵan baılardyń qataryna qosylyp úlgergen eken. «Birlik» aýylyndaǵy Ǵabıt Qapalbaev ózi esepshi bolsa da dúnıesiniń esebin keltire almaı, aılyǵy shaılyǵyna jetińkiremeı júıkesi júndeı tútilip júrgen bir kúninde Ábekeńniń aldyna keledi. «Kóke, aqsha ber, jeke kásip ashamyn». Múshelik jarnasyn tóleıdi. Ázilge súıeı aıtyp otyrǵanymyz ǵoı, áıtpese, búginde Ǵabıt baýyrymyzdyń asyǵy alshysynan túsip tur. Eki otar qoı, bir tabyn sıyr, eki-úsh úıir jylqy. Asyl tuqymdy. Úkimetten asyl tuqymdy maldy ósirgeni, satqany úshin sýbsıdııa alady. Qapalbaevtyń ómirge qapasy joq, «Báıdibek-nesıe» KS-den alǵan 30 mln. teńge boıǵa juqty, úıge yrys bolyp kirdi. Osy seriktestikten 10 mln. teńge alǵan Táshimbaev О́tebaı degen jigit aǵasy da «Myńbulaq» aýylynda kele-kele túıe ustap otyr. Túıe jaryqtyq kúı talǵamaıtyn, usaq mal, iri qara jeı qoımaıtyn ýly, ashy shópterdi de qorek ete beredi. Sol sebepti súti myń túrli aýrýǵa em. Búginde táýir shubatty qosarǵa qos at alyp júrip izdep ishetinder kóbeıip keledi. «Báıdibek-nesıeden» qarajat alyp, tirligin ońdaǵandardy aıtar bolsaq uzap kete beremiz.Oblystaǵy 20 seriktestikterdiń ishinde «Báıdibek-nesıe» KS» birinshi orynda nege ekenin ózimiz de ishteı jobalap tursaq ta Ábildabek aǵadan suraǵanbyz. «QazAgroQarjy» korporasııasy alǵan aqshańdy mezgilinde qaıtara almasań seriktestikke qarjy bermeıdi. Shardarbekov, osy aýdannyń otymen kirip, kúlimen shyqqan, aýyl sharýashylyǵynyń uńǵyl-shuńǵylyn biletin kásibı maman múshe bolady eken dep kóldeneń kók attyǵa qarajat bere bermeıdi. Qudaı jetkizer dep nesıege toı, kólik alatyndarǵa emes, naqty qolynan is keletin azamattarǵa beredi. Qaıtara almaǵandardyń mal-múlkin, úı jaıyn aýksıonǵa qoıdyrady. Osylaısha, memlekettiń qarjysyn túgendeıdi. Al kóptegen seriktestik nesıege bergen qarjysyn qaıtara almaı, júzdegen sharýalardyń qolyn baılap júr. – Jaqsylyqtardyń bastaýynda Elbasymyz tur ǵoı, – deıdi Ábdildabek aǵamyz. – Memleketten berilip jatqan kómekte esep joq. «Sybaǵa» baǵdarlamasynan bólek, «Qulan», «Altyn asyq» jarǵylyq qoryn ashyp, seriktestikke qarjy berip jatyr. Buryn jońyshqa egýge eki jyl merzimge qarjy bólinetin. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligindegi jaýapty mamandarǵa aıtyp júrip, nesıe merzimin tórt jylǵa uzarttym. Qora-qopsy salsań jeti jylǵa deıin qarjyny qaıtarýǵa múmkindigiń bar. Nursultan Ábishuly halyqqa Joldaýynda taǵy da orasan qarajat bólgizdi. Bir «Báıdibek-nesıeniń» ózi myńdaǵan azamatqa jumys ornyn ashýyna kómektese alady. Úkimetten qarjy alyp otyrǵan basqa seriktestikterdiń múmkindikterin iske qossańyz, kásibimdi tabam, bala-shaǵamdy eshkimge jáýteńdetpeımin degen azamattarǵa jumys kóp. 75 jastaǵy aqsaqal osylaı deıdi. Al orda buzar otyzdaǵy jigitter jumys joq dep aýzyn qur shóppen súrtip júr. Áı, dúnıe-aı. Aıtqandaı, osy seriktestiktiń jıyrmashaqty mamanynyń eshqaısysy jumysym aýyr, basqa salaǵa aýysaıyn degendi aıtpaıdy. Nege dep tańdanbaı-aq qoıyńyz. Toqsan saıyn aılyq kólemindegi syıaqy, jyl sońynda taǵy bir aılyq qosylady. Onyń syrtynda eńbek demalysyna shyqqandarǵa eki aılyq kórsetkishine teń emdik járdemaqy beriledi. Baıaǵyda kommýnıster partııasy serkeleriniń aıta beretin jumaq kommýnızmi degenińiz osy «Báıdibek-nesıe» seriktestiginde júrgen sııaqty. Aýdanǵa aýyl sharýashylyǵynyń paıdaly salalaryn suradyq. Ábekeń oblys basshysy Asqar Myrzahmetov pen aýdan ákimi Batyrbek Kósherbaıdyń attaryna jyly sózder aıtty. Buǵan deıin kógildir otyndy túsinde kóretin aýdanǵa gaz kelip jatyr. Aýyl sharýashylyǵynyń paıdaly salalaryna basymdyq berilip jatyr. Samannan salynǵan mektep qalmady dese de bolady. Qarjy maqsatty jumsalýda. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy, Báıdibek aýdany.Qarabalyqta kempıng ashyldy
Elimizdiń ońtústik-shyǵysy men kórshi Reseıdi jalǵaıtyn «Almaty – Ekaterınbýrg» tas joly Qostanaı oblysynyń ústinen ótedi. Osy jol shekaranyń irgesinde jatqan Qarabalyq kentiniń ústimen Qaıraq kedenine barady da, odan ári Chelıabi oblysyna ótedi. Júk avtokerýenderi, jolaýshylar avtobýstary, jeńil kólikter Almatydan ǵana emes, Qazaqstannyń ońtústiginen Reseıge, Reseıden Qazaqstanǵa qaraı uly joldyń boıymen ersili-qarlysy aǵylady. Eki eldiń arasyna, elimizdiń ońtústik óńirleri men soltústikte jatqan oblystarǵa tas jolmen tasylatyn júk az emes. Sondyqtan uzyndyǵy jóninen Qazaqstandaǵy iri tasymal joly bolyp sanalatyn «Almaty – Ekaterınbýrg» tas jolynyń el ekonomıkasynyń damýyna qosar úlesi az emes. Biraq jol soǵyp kele jatqan kólikter toqtap, jolaýshylar demalatyn arnaıy oryn oblys kóleminde bolmaıtyn. Ilýde bir kezdesetin shaıhanalar da sońǵy jyldary paıda boldy. Elbasy Nursultan Nazarbaev «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» Joldaýynda «Qazirde qaınaǵan tirshilik kúrejoldardyń boıynda. Jol – shyn máninde ómirdiń ózegi, baqýatty tirliktiń qaınar kózi. Barlyq aımaqtar temirjolmen, tas jolmen, áýe jolymen óz ara tyǵyz baılanysýy kerek», deı kelip, kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdardy damytýdy aldymen tapsyrǵan bolatyn. Elbasynyń osy tapsyrmasynyń tamasha mysaly júzege asyp ta úlgerdi. Reseıge shyǵatyn «Almaty – Ekaterınbýrg» tas jolynyń boıyndaǵy Qarabalyq kentinen shyǵaberiste, Qaıraq kedenine, ıaǵnı shekaraǵa jaqyn tustan kempıng ashyldy. Ony Qarabalyq aýdanyndaǵy kásipker Marat Aıtqazın jyl táýligine tolmas ýaqytta el ıgiligine tapsyrdy. Marat Nurǵalıuly bul jobaǵa qazirdiń ózinde 100 mıllıon teńge ınvestısııa saldy, ony taǵy keńeıtýdi josparlap otyr. – Buryn Qazaqstan joldarynyń boıynda kempıng boldy ma, álde biz birinshi salyp otyrmyz ba, ol jaǵy maǵan beımálimdeý. Biletinim, «Almaty – Ekaterınbýrg» tas joly boıyndaǵy eń iri kempıng osy ekenine sendirgim keledi, – deıdi kásipker M.Aıtqazın. «Bóri azyǵy – jonda, er azyǵy – jolda» deıtin jolaýshy úshin barlyǵy da kempıngtiń ishinde qarastyrylǵan. Onda otyz oryndyq jaıly qonaqúı, ashana, jýynatyn bes bólme bar. Jolaýshy kirin jýyp, keptirip, útiktep alýyna da jaǵdaı jasalǵan. Tipti, temeki shegetinderge