«Qazaqstan halqyna»: úzilgen úmit jalǵanady

Byltyr qandaı jumys tııanaq­talǵa­­­nyn, bıyl nendeı jos­par iske asyrylaty­nyn «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory­nyń Basqar­ma tóraǵasy Bolat Jámishev baıandady. Prezı­dent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyz­­­metinde ótken baspasóz máslı­ha­tyn­da qaıy­rym­dylyq baǵyttaǵy baǵdarlamalar men jo­ba­­lardyń qanshalyqty oryn­dal­ǵany málim etildi.

Úsh jyl ishinde qor 104 qaıy­rym­dylyq baǵy­tyndaǵy baǵ­dar­lama men jobany júzege asy­rý­ǵa uıytqy bolsa, sonyń 62-si aıaqtal­ǵan. Búginde qordyń esepshotyna qaıyrym­dylyq­qa dep jınalǵan qarajat somasy – 252 mlrd teńge. Osy ýaqytta qarjynyń 186,5 mlrd teńgesi qaıyrymdylyq kómekke, qoldaýǵa jumsalǵan. Byl­tyr 96,6 mlrd teńge ıgerilgen.

Áleýmettik salany bekemdeý maqsatynda qurylǵan qordyń ıgiligin aldymen megapolıs, oblys ortalyǵynan qıyr jaılap, shet qonǵan aýyl turǵyndary kórýge tıis. Alys aýyldardaǵy bilim berý, densaýlyq saqtaý júıesin, mádenıetti, ınklıýzıvti sportty damytý, balalardy ońaltý, áleýmettik qoldaý, sondaı-aq tóten­she jaǵdaı týyndaǵanda kó­mek kórsetý – qordyń negizgi baǵyty.

Prezıdent Q.Toqaevtyń Jol­daýyna sáıkes «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» jyl saıynǵy kirisinen kem degende 7%-yn «Qazaqstan halqyna» qoryna aýdarady. Byltyr qorǵa 66,6 mlrd teńge túsken, bıyl «Samuryq-Qazynadan» qaıyrymdylyq jobalarǵa jumsalatyn 50 mlrd teńge aýdarylady dep kútilip otyr. Odan bólek, «Lotereıa jáne lotereıa qyzmeti týraly» zańnyń 14-babyna sáıkes «Sátti juldyz» AQ lotereıa operatory da byltyr Qorǵa 1,4 mlrd teńge aýdardy. Iri óndiris oryndary, irgeli kompanııalardan bólek, jekelegen azamattardan da qor esepshotyna aýdarylǵan qarajattyń qaıda, qalaı jumsalǵany da belgili. Qaıyrymdylyq jobalarynyń qan­shalyqty tıimdi júzege asyrylǵany «Ernst&Young» kompanııasynyń jyl saıynǵy syrtqy aýdıt júr­gizýimen aıqyn­dalady.

Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»

«Qarajat eń aldymen onko­lo­gııa­lyq aýrýlarmen kúres jónin­degi 2023-2027 jyldarǵa ar­nalǵan keshendi jos­parda kóz­­delgen is-sharalardy iske asy­­rý­ǵa jumsalady. Sonymen qa­tar bıyl orfandyq aýrýlary bar azamattardy dárilik preparattarmen qamta­ma­syz etýge baǵyttalady. Qor qaıy­rymdylyq jobalardyń iske asy­rylýyn, qarajattyń jumsalýyn baqylaý tetik­terin engizdi. Bul bizge árbir teńgeniń qoldaýdy qajet ete­tinderdiń ıgiligine paıdalanylýyn qamtamasyz etýge múm­kindik beredi», dedi B.Jámishev.

Qor sport pen mádenıet salasyna 9,5 mlrd teńge jumsaǵan, iske asyrylǵan baǵdarlamalar men jobalardyń sany – 12. Batys Qazaqstan oblysynda 25 aýyldyq kitaphana jańartylyp, komıýnıtı ortalyqtaryna aınaldyrý qolǵa alynǵan. Alǵashqy eki komıýnıtı ortalyqtyń tusaýkeseri byltyr 16 jeltoqsanda ótti. Shal­ǵaı eldi mekenderde sportpen shuǵyldanýǵa arnalǵan zaldardyń tapshylyǵy, bar bolǵan jaǵdaıda qoljetimsizdigi aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda, aýyl jas­tarynyń ıgiligine dep 100 sportzal ashyldy. Aýyldyq jerlerde, kentter, shaǵyn qalalarda 40 ańǵar tıpti sport zaldaryn salý josparlanǵan. 4 nysan paı­dalanýǵa berildi, 9 nysannyń qu­ry­lysy júrip jatyr.

Tótenshe jaǵdaı týyndaǵanda kómek kórsetýge 20,6 mlrd teńge bólinip, byltyrǵy sý tasqynynan zardap shekken 5 óńirde 627 úıdiń qurylysyna qarjy jumsaldy. Áleýmettik qoldaý men ońaltý bo­ıyn­sha jalpy somasy 16,3 mlrd teńgege 29 joba júzege asyrylyp jatyr. Qarjy negizi­nen ońaltý ortalyqtaryn jabdyq­taý­ǵa, aýtızm, basqa da mentaldy buzylýlary bar balalarǵa arnalǵan ortalyqtardy kerek-jaraqpen qamta­ma­syz etýge, bala­­lar men jastarǵa arnalǵan ın­no­va­sııalyq protezdik-orto­pe­­dııalyq buıymdar, ekzoqańqalar satyp alyp, múm­kindigi shekteýli balalar men jas­óspirimderdiń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalyp otyr.

185 adam ınnovasııalyq aıaq pro­tezderimen qamtamasyz etil­di. Elimizdiń 8 oblysynda múm­kindigi shekteýli balalar men jas­óspirimderge arnalǵan «Tusaý keser» dene shynyqtyrý-saýyqtyrý úıirmeleri jumys isteıdi. Seriktestermen birlese Shymkent, Pavlodar, Taldyqorǵan, О́skemen, Qostanaı, Taraz, Aqtóbe qalalarynda aýtızmi, basqa da mentaldy buzylýlary bar bala­lar­ǵa arnalǵan 7 ortalyq iske qosyldy. Bıyl Aqtaý qalasynda ashyl­maq.

Qor tóraǵasy densaýlyq saqtaý salasynda jalpy somasy 132,8 mlrd teńgege 30 baǵdarlama men joba qolǵa alynǵanyn atap ótti. «Kómek kórsetýdiń úsh negizgi baǵyty – ınnovasııalyq nysanaly dárilik zattardy satyp alýdy qarjylandyrý, úzdik álemdik óndirýshilerdiń zamanaýı qural, qondyrǵylarymen jabdyqtaý, elimizge jańa tehnologııalardy ákelý maqsatynda dárigerler men mamandardy oqytý. Aýyr, orfandyq aýrýlary bar pasıentterge dárilik preparattardy satyp alý da mańyzdy. Úsh jylda 490 azamatqa, onyń ishinde 371 balaǵa qajet 38 túrli dári satyp alýǵa 62,3 mlrd teńge bólingen. Qor onkologııalyq, onko­ge­ma­to­lo­gııalyq aýrýlary bar 1284 azamatty 14,76 mlrd teńgeden astam somaǵa dárilik preparattarmen qamtamasyz etti.

Onkologııalyq qyzmetti da­my­tý maq­satynda 2023-2024 jyl­dary bes óńirge arnalǵan jelilik elektrondy údetkishter, kompıýterlik tomograftar, navıgasııalyq júıeler satyp alýǵa 19,8 mlrd teńge bólindi. Balalar neırohırýrgııalyq qyzmetin damytý baǵytynda 19 óńirde 22 medısınalyq uıymdar jabdyqtaldy. Almaty, Qyzylorda, Aqtóbe oblystarynda QH «Densaýlyq joly» jobasy aıasynda shalǵaı óńir­ler­degi turǵyndardy ýaqtyly onkologııalyq skrınıngten, pro­fılaktıkalyq tekserýden ótkizýge arnalǵan jyljymaly medı­sı­na­lyq keshender satyp alyndy.

Donorlyq móldir qabyqty aýys­tyrýdy qajet etetin 226 pasıentke, onyń ishinde 107 balaǵa qaıyrymdylyq kómek kórsetildi. Operasııanyń bári S.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń klınıkasynda júrgizildi. Eldegi jańa tehnologııalardy transfertteý maqsatynda dárigerler men mamandardy oqytý aıasynda 23 transplantasııalyq úıles­tirýshi, 25 medısınalyq genetık, 25 ýltra­­­dybystyq dıagnostıka mama­nynyń bilimin shyńdaýyna qarjy bólindi.

Aýyldyq jerlerde 5 oblystyq ońal­tý ortaly­ǵy men 4 aýdandyq ońaltý ortalyǵy ashyl­dy. «QN Ońaltý ortalyqtary», «QN Aýdan­dyq ońaltý ortalyqtary» qaıy­­rym­­dylyq baǵdar­lamalaryn iske asyrý jal­­ǵasyp, jyl sońyna deıin 25 ońal­tý orta­lyǵy muqtaj jandar ıgiligine beril­mek.

«Bilim berý salasyna 61,4 mlrd teńge bólinip, 19 baǵdarlama men joba júzege asyp jatyr. Onyń ishinde 2022 jyldan bastap, aýyldyq jerlerdegi oqýshylarǵa sapaly bilimniń qoljetimdiligin artyrýdy kózdep, 17 aımaqtaǵy 135 tirek mektepti jabdyqtaýǵa 33,5 mlrd teńge bóldi.

«Sıfrlyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, Aqtóbe oblysynyń 134 shaǵyn jınaqtalǵan mektebinde materıaldyq-tehnıka­lyq baza jańar­tyldy ári oqytý­dyń 4 modeli synaqtan ótti. Almaty oblysynyń mektepterine «Bilim-Innovasııa» lıseıleriniń tájirı­besin engizý jobasy aıasynda oblystaǵy 50 mektepte (8 qalalyq, 42 aýyldyq) 150 fızıka, hımııa, bıologııa kabınetteri jabdyqtaldy. Qara­ǵan­dy oblysynda osy jobamen 86 mektep 253 fızıka, hımııa, bıologııa kabınetterimen jabdyqtaldy. Qordyń bilim granttary elimizdiń 92 joǵary oqý ornynda oqıtyn aýyldyq jerlerdegi múmkindigi shekteýli, az qamtylǵan otba­sylardan shyqqan 3000 myńnan astam stýdentke áleýmettik lıft pen joǵary bilim alýyna múmkindik týǵyzdy. Mono qalalarda, aýyldarda 360 mektepti qam­tyǵan robottehnıka kabınetterine jab­dyq alyndy. «Jazdyq joldama» jobasy aıasynda 2 jyl ishinde 40 000 myńdaı bala zııatkerlik, shyǵarmashylyq damýy­na yqpal etetin baǵdarlama aıasynda qaýipsiz ári jaıly ortada jazǵy demalysyn ótkizdi», dep atap ótti qordyń basqarma tóraǵasy.

«Shaǵyn qalalar – úlken múm­kin­dikter» – «Qazaqstan halqy­na» qory­nyń bıyl iske asyratyn negizgi bastamasy. Iri bıznes ókilderiniń qatysýymen ótken ulttyq qaıyrymdylyq konferensııasynda qor basshylyǵy «Shaǵyn qalalar – úlken múmkindikter» bastamasyn kótergen edi. Bastama qordyń modýldik formattaǵy qaıyrymdylyq baǵdarlamalary men jobalaryn ká­siporyndar, jalpy jergilikti bız­nes­tiń qoldaýymen shaǵyn qalalarǵa beıimdeýdi kózdeıdi.