Resmı statıstıkaǵa súıensek, jumyssyzdardyń kópshiligi – 20–29 jas aralyǵyndaǵy azamattar. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń deregi boıynsha, halyqty jumyspen qamtý ortalyqtarynda jumys izdep júrgen 68,4 myń adam tirkelgen.
Keıbir jastar alǵan bilimin tájirıbede qoldana almaı, ýaqytsha jumys izdeýge májbúr. Tipti joǵary jalaqy men jaıly oryn izdep, shetel asatyndar da az emes. Osy máselege qatysty óńirlerde qandaı jumys atqarylyp jatqanyn Jańaqorǵan aýdandyq Mansap ortalyǵynyń dırektory Jańabek Turlybekovten surap bilgen edik.
«Qazirgi tańda jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 4,6%-dy qurap otyr. 2024 jyly aýdandyq Mansap ortalyǵyna 1 190 adam tirkeldi, olardyń 563-i turaqty jumysqa ornalasty, 357 adam jastar tájirıbesine qatysty. Jalpy, keıingi jyldary jastardy jumyspen qamtý deńgeıi artyp keledi», deıdi J.Turlybekov.
Jumysqa ornalasýdaǵy qıyndyqtyń biri – jastardyń jumys tájirıbesiniń joqtyǵy. Bul máselege qatysty memleket birqatar baǵdarlama ázirledi. Olardyń ishinde jastar tájirıbesi, «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy, jańa bıznes ıdeıalardy iske asyrýǵa arnalǵan memlekettik granttar bar. Jalpy, jastardyń mamandyq tańdaýy men eńbek naryǵyndaǵy suranys arasynda sáıkessizdik kóp.
Qazirde shetelderde jumys isteýge qyzyǵýshylar jetkilikti. Jaqynda ǵana Koreıada jumys istep kelgen matematıka pániniń muǵalimi Baqytjan Ǵaladınuly shetelde jumys isteý, tabys tabýdyń erekshelikterin aıta kelip: «Koreıada jumys júıesi adam qundylyǵyna negizdelgen. Barlyq jumysshylarǵa birdeı jaǵdaı jasalǵan. Sondaı-aq shetelde azyq-túlik baǵasy joǵary bolǵanymen, baǵa turaqty. Bul da bolsa jastardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa septigin tıgizedi», deıdi.
Qalaı degende de, eńbek naryǵynda bilikti mamanǵa suranys artqanymen, jumyssyz jastar sany azaımaı otyr. Kásip bar, biraq jumyssyzdar da jetip artylady. Jyl saıyn shamamen 250 myńdaı jas maman úlken eńbek jolyn bastaıdy. Biraq kásibı bilimi bolǵanyna qaramastan, olardyń barlyǵy birdeı jumys taba bermeıdi. Qazirde jastar jumyssyzdyǵy máselesin sheshý baǵytynda jumysqa ornalastyrýdyń maqsatty sharalary júzege asyrylyp jatyr. Bul is-sharalar jastarǵa alǵashqy jumys tájirıbesin alýǵa, eńbek naryǵyna beıimdelýge kómektesedi dep senemiz.
Ásel MÁÝLEN,
Q.A.Iаsaýı ýnıversıtetiniń stýdenti