Qazaqstan BUU Jarǵysyna qatań sáıkestikte keń aýqymdy kópjaqty yntymaqtastyqqa beıildiligin aıqyn kórsetip otyr. Bul týraly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2024 jylǵy qyrkúıektegi halyqqa Joldaýynda málimdedi. Memleket basshysy elimizdiń halyqaralyq qaýipsizdik pen turaqtylyq máselelerin sheshýde belsendi ról atqaratynyn atap ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Syrtqy ister mınıstrliginiń málimetinshe, 2024 jyly Qazaqstan birqatar bedeldi halyqaralyq uıymdar men platformalarǵa tóraǵalyq etti, bul óńirlik jáne jahandyq kún tártibindegi ózekti máselelerdi sheshýge yqpalyn tıgizdi. Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna (ShYU), Túrki memleketteri uıymyna (TMU), Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim saralary jónindegi keńeske (AО́SShK), Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart uıymyna (UQShU), Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń konsýltatıvtik kezdesýine jáne Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna (HAQQ) tabysty tóraǵalyq etý Qazaqstannyń halyqaralyq yqpalyn nyǵaıtýdaǵy mańyzdy qadam boldy, sondaı-aq dıplomatııalyq múmkindikterdi keńeıtti.
Qazaqstannyń ShYU-ǵa tóraǵalyq etý barysynda ekonomıkalyq yntymaqtastyqty, qaýipsizdikti, ekologııalyq bastamalardy jáne sıfrlyq transformasııany qosa alǵanda, keń aýqymdy taqyryptardy qamtıtyn 160-tan astam is-shara ótkizilgen. Sharttyq baza qatysýshy elder arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtatyn 60 jańa qujatpen tolyqtyrylyp, Qazaqstan Eýrazııa ekonomıkasynyń, saýdasynyń, kóliktik jáne logıstıkalyq baılanysynyń kontınenttik beldeýin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan Uıymnyń 2035 jylǵa deıingi damý strategııasyna bastamashy boldy. Tóraǵalyqtyń basty is-sharasy retinde alǵash ret «ShYU plıýs» formatynda ótken Astana sammıti boldy.
«AО́SShK tóraǵalyǵynyń negizgi jetistigi ınstıtýsıonaldyq damýdyń jańa kezeńine kóshý boldy. Transformasııanyń jol kartasy aıasynda Jarǵy men Rásimder erejeleri ázirlendi, Senim sharalarynyń katalogy jańartyldy, Danalar keńesi, Taldaý ortalyqtarynyń forýmy jáne AО́SShK qory quryldy. Qazaqstan qatysýshy elderdiń ózara is-qımylyn sıfrlandyrý boıynsha bastama kóterip, derekter men taldamalyq materıaldarmen almasý platformasyn iske qosty», delingen habarlamada.
Sonymen qatar Túrki memleketteriniń uıymyna tóraǵalyq etý «TURKTIME!» aýqymdy baǵdarlamanyń iske qosylýymen erekshelendi, sondaı-aq mádenı jáne ekonomıkalyq ıntegrasııany nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Memleket basshysynyń osy bastamasy aıasynda bilim berý, ǵylymı zertteýler jáne kásipkerlik salasyndaǵy jobalar iske asyryldy. Turaqty ókilder mehanızmi quryldy, memlekettik rámizder birizdendirildi, strategııalyq jobalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan Investısııalyq qor quryldy. Qatysýshy elder arasynda 45 mlrd AQSh dollarynan asqan ózara saýdanyń aıtarlyqtaı ósýi ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń artyp kele jatqanyn kórsetedi.
UQShU-ǵa tóraǵalyq etý barysynda Qazaqstan transshekaralyq qylmys, terrorızm jáne esirtkiniń zańsyz aınalymy sııaqty ózekti qaterlerge qarsy is-qımyl jónindegi bastamalardy ilgeriletýge nazar aýdardy. Memleket basshylarynyń kezdesýlerin, taqyryptyq dóńgelek ústelder men áskerı jattyǵýlardy qosa alǵanda, 80-nen astam is-shara ótkizildi. Tájik-aýǵan shekarasyn nyǵaıtý baǵdarlamasy boıynsha 10 jyldyq jumysty aıaqtaýǵa erekshe nazar aýdaryldy.
Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryndaǵy qazaqstandyq tóraǵalyqtyń (2024-2026 jyldary) kúsh-jigeri HAQQ jetildirý prosesin aıaqtaýǵa, óńirdiń sý-energetıkalyq resýrstaryn basqarýdyń ózara tıimdi mehanızmin ázirleýge, ekologııalyq baǵdarlamalardyń ýaqtyly jáne sapaly iske asyrylýyn qamtamasyz etýge, sondaı-aq klımattyń ózgerýiniń saldaryn eńserý maqsatynda kelisilgen sharalar qabyldaýǵa shoǵyrlanǵan.
«Qazaqstannyń Sý dıplomatııasy aıasynda 2024 jyly Qytaımen, Reseımen jáne Ortalyq Azııa elderimen transshekaralyq ózender boıynsha 35-ke jýyq otyrys ótkizildi. Qyrǵyzstanmen jáne О́zbekstanmen Shý, Talas jáne Syrdarııa transshekaralyq ózenderi arqyly Qazaqstanǵa sý berý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Qytaımen Ertis jáne Ile sııaqty 20-dan astam ózender boıynsha kelissózder júrgizilýde. Elimizdiń BUU-dyń Halyqaralyq sý aǵyndaryn keme qatynasynan basqasha paıdalaný túrleriniń quqyǵy týraly konvensııasyna qosylýy mańyzdy qadam boldy», dep habarlady mınıstrliktiń baspasóz qyzmeti.
2024 jyl Ortalyq Azııa memleketterimen kópjosparly yntymaqtastyqty nyǵaıtý turǵysynan serpindi jyl boldy. Memleket basshysynyń «Ortalyq Azııanyń Renessansy: ornyqty damý men órkendeý jolynda» baǵdarlamalyq maqalasy óńirdegi baýyrlastyq qatynastardyń, tatý kórshilik pen strategııalyq seriktestiktiń formatyn belgiledi.
Ázerbaıjan Prezıdenti, BUU Bas hatshysynyń OA jónindegi arnaıy ókili jáne BUU Ortalyq Azııa úshin preventıvti dıplomatııasy jónindegi óńirlik ortalyǵynyń basshysynyń qatysýymen Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń konsýltatıvtik kezdesýiniń 6-shy otyrysyn ótkizý mańyzdy boldy. Sammıt qorytyndysy boıynsha «OA-2040» О́ńirlik kooperasııany damytý tujyrymdamasyna, 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan О́ńirlik yntymaqtastyqtyń jol kartasyna, sondaı-aq 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan О́nerkásiptik kooperasııany damytý jónindegi is-qımyl josparyna qol qoıyldy.
Budan basqa Qazaqstan qaqtyǵystardy retteýde deldal bola otyryp, halyqaralyq dıplomatııada mańyzdy ról atqarýdy jalǵastyrýda. Astana prosesi aıasynda biz Sırııa daǵdarysy boıynsha kelissózder alańyn usyndyq. Qazaqstan negizgi qatysýshylardy biriktiredi jáne ymyralyq sheshimderge qol jetkizýge yqpal etedi. Sondaı-aq el óńirlik qaqtyǵystardy sheshý úshin halyqaralyq medıasııa ortalyǵyn qurý týraly usynys jasady, bul profılaktıkalyq dıplomatııa mehanızmderin damytýdaǵy mańyzdy qadam bolady.
Qazaqstan álemdik saıasatqa ıntegrasııanyń joǵary dárejesin kórsetip otyr. Elimiz energetıka, kólik, saýda jáne sıfrlyq tehnologııalar salalaryndaǵy iri óńirlik jobalarǵa bastamashy bolyp otyr. Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytý, «Bir beldeý – bir jol» jobasy aıasyndaǵy yntymaqtastyq jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa belsendi qatysý elimizdiń jahandyq ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa beıildiligin rastaıdy. Jasyl tehnologııalar men ekonomıkany dekarbonızasııalaý jónindegi baǵdarlamalardy engizý Qazaqstannyń halyqaralyq kún tártibiniń mańyzdy bóligine aınaldy. Eýropalyq odaq jáne Taıaý Shyǵys elderimen ornyqty damý jáne energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtý mańyzdy aspekt boldy.
Qazaqstan beıbitshilikke baǵyttalǵan syrtqy saıasat ustanýdy jalǵastyrady. El Eýrazııalyq keńistikte qaýipsizdikti, ornyqty damý men órkendeýdi qamtamasyz etýge eleýli úles qosýda. BUU, DSU jáne basqa da halyqaralyq uıymdardyń jahandyq bastamalaryna qatysýdy keńeıtý, jetekshi derjavalarmen strategııalyq seriktestikti damytý jáne ekonomıkalyq dıplomatııany tereńdetý eldiń syrtqy saıasatynyń negizgi basymdyqtary bolyp qala beredi.