Býrabaıda ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy qoǵamdy tolǵandyratyn ózekti máselelerdi kóterip, ekonomıka, áleýmettik saıasat, zań jáne tártip, ıdeologııalyq jumystar boıynsha júıeli sheshimder usyndy. Prezıdent el damýynyń negizgi basymdyqtaryn aıqyndap, ınfraqurylymdyq jobalar, sıfrlandyrý, bilim, ekologııa, balalar men erekshe qajettilikteri bar azamattarǵa arnalǵan bastamalarǵa erekshe nazar aýdardy. Sonymen qatar Abaı ınstıtýty jelisin ashý, ulttyq sıfrlyq arhıv qurý, jańa zańnamalyq ózgerister engizý men ınvestısııalyq jobalardy iske qosý syndy mańyzdy qadamdar usynyldy. Bul bastamalar óńirlerdiń damýyna serpin berip, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
Ulttyq quryltaı otyrysy aıasynda Memleket basshysy aǵymdaǵy kezeńde memlekettiń birinshi kezektegi mindeti – óńirlerdiń ekonomıkalyq ósýiniń jańa baǵyttaryn ashý jáne óńirlik damýdaǵy teńgerimsizdikterdi joıý ekenin atap ótti. Elimizdiń shekaralas aýdandarynda kólik-logıstıkalyq marshrýttardy damytý boıynsha jumystar jalǵasady. Memleket basshysy atap ótkendeı, bıyl 9 avtomobıl kedendik beketiniń jańǵyrtýy aıaqtalady. Bul olardyń ótkizý qabiletin 6 esege arttyrýǵa múmkindik beredi. Osy oraıda Memleket basshysy Torǵaı óńiriniń damýyna qatysty mańyzdy máselelerdi kóterdi.
Torǵaı óńiri – qazaq halqy úshin tarıhı ári rýhanı mańyzy zor qasıetti meken. Bul aımaq ultymyzdyń uly perzentteri Ahmet Baıtursynuly men Mirjaqyp Dýlatulynyń týǵan jeri ǵana emes, el rýhanııaty men mádenıetiniń altyn besigi sanalady. Alaıda keıingi jyldary óńirge jetkilikti deńgeıde kóńil bólinbeı, jol qatynasy qıyndap, turǵyndardyń ómir súrý sapasyna áser etti. Kólik ınfraqurylymynyń álsizdigi Torǵaıdy kórshiles óńirlerden oqshaýlap, halyqtyń qatynaýyn qıyndatyp otyr.
«Osy tusta taǵy bir mańyzdy ınfraqurylymdyq joba qolǵa alynatyny týraly jarııalaǵym keledi. Men Úkimetke Astanadan Arqalyq, Torǵaı jáne Yrǵyz arqyly Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizine týra shyǵatyn avtokólik jolynyń qurylysyn bastaýdy tapsyrdym. Jańa kúre jol ortalyq jáne batys aımaqtardyń arasyn 560 shaqyrymǵa qysqartady. Bul – tutas Torǵaı óńiriniń damýyna tyń serpin beretin aýqymdy joba», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Bul jańalyq búkil Torǵaı halqy úshin úlken qýanysh boldy. Osy kúre joldyń salynýy tek Torǵaı óńiri úshin emes, jalpy ortalyq jáne batys aımaqtar úshin de strategııalyq mańyzy bar sheshim bolmaq. Jańa jol óńirdiń ekonomıkasyn damytýǵa, halyqtyń turmys sapasyn jaqsartýǵa, aýyl sharýashylyǵy men kásipkerliktiń órkendeýine zor serpin beredi.
Májilis depýtaty retinde jergilikti Torǵaı halqymen kezdeskende Ortalyq Qazaqstan-Batys avtojolynyń qajettiligi týraly máseleni jıi kóterip kelemin. Depýtattyq qyzmetimdegi alǵashqy saýaldarymnyń biri osy avtojol qurylysyna arnaldy. Bul jol salynsa, kólikpen qatynaý jeńildep, júk tasymaly artady. Sonymen qatar jergilikti turǵyndar jumyspen qamtylyp, óńirdiń ekonomıkalyq áleýeti kúsheıedi. Týrızmniń damýy da aımaqtyń jandanýyna septigin tıgizedi.
Qostanaı oblysynyń Jangeldın aýdanyna qarasty Aqshyǵanaq aýyly men Aqtóbe oblysynyń Nura, Mamyr eldi mekenderi bir-birine jaqyn ornalasqan. Alaıda joldyń joqtyǵynan qysta qar basyp, kóktem-kúzde laısań jol qatynasty qıyndatyp jiberedi. Sondyqtan jańa jol salynýy osy aýyldardyń qarym-qatynasyn nyǵaıtyp, turǵyndardyń turmysyn jeńildetedi. Jol qatynasynyń qıyn jaǵdaıy Torǵaı óńirindegi sharýalarǵa da aýyr tıip otyr. Nesıe rásimdeý úshin Qostanaıǵa baryp, qujattarynda azdaǵan qate ketse, olardy qaıta túzetý úshin birneshe júz shaqyrym jol júrýge májbúr. Qystyń qaqaǵan aıazy men aq tútek borany bul jaǵdaıdy odan ári qıyndatady. Sondyqtan jańa kúre jol Aqmola, Ulytaý, Qostanaı, Aqtóbe, Mańǵystaý, Atyraý oblystarynyń órkendeýine tyń múmkindik bermek. Ortalyq boıynsha ótetin tóte tasjol barlyq jaǵynan tıimdi bolyp, 6 oblystyń ekonomıkasyna jaqsy áser etetini sózsiz. Bul joba aımaqtyń damýyna jańa serpin beredi, ortalyq oblystardyń ishki kólik baılanystaryn jaqsartýǵa, jańa aýylsharýashylyq jerlerin ıgerýge yqpal etedi.
Memleket basshysy Arqalyq áýejaıyn qalpyna keltirip, jańa áýejaı salý máselesin de qozǵady. Bul bastama Torǵaı óńiriniń kólik qatynasyn jaqsartyp qana qoımaı, aýyl jáne mal sharýashylyǵyn damytýǵa da oń áserin tıgizedi. О́ńir keń jaıylymdarymen jáne tabıǵı baılyqtarymen erekshelenedi. Zamanaýı kólik ınfraqurylymynyń damýy arqyly jergilikti ónimder eldiń túkpir-túkpirine esh qıyndyqsyz jetkizilmek. Qazirgi tańda Arqalyqqa tek Astana men Qostanaıdan poıyz qatynaıdy. Áýe qatynasynyń ashylýy turǵyndardyń el astanasy men oblys ortalyǵyna tez jetýine múmkindik beredi. Bul ásirese aýrýhanaǵa barý, áleýmettik máselelerdi sheshý sııaqty qajettilikter úshin asa mańyzdy. Sonymen qatar Amangeldi jáne Jangeldın aýdandarynyń sharýalary oblys ortalyǵyna baryp jasaıtyn qujattaryn ýaqytynda rásimdeı almaı, kásipterine keri áser etip júrgeni belgili. Áýe joly osy máselelerdiń sheshilýine yqpal etedi. Prezıdenttiń aıtýynsha, bul joba ishki kólik qatynastaryn edáýir jaqsartady. Sondaı-aq ortalyq aımaqtaǵy aýyl sharýashylyǵy jerlerin ıgerýge jáne mal sharýashylyǵyn damytýǵa tyń serpin beredi.
Monoqalalar, onyń ishinde Arqalyq qalasynyń damýy týraly da birneshe ret másele kóterildi. Halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý – memlekettiń basty mindetteriniń biri. Prezıdenttiń Torǵaı óńirine aıryqsha nazar aýdarýy – ádildiktiń, qamqorlyqtyń jáne el ıgiligi úshin atqarylyp jatqan júıeli jumystyń kórinisi. Kóneniń kózi, ulttyń uıasy bolǵan Torǵaı ólkesi jańa tynys alyp, keleshekke nyq qadam basyp jatyr. Osy ıgi bastamalardyń óz jemisin berip, óńirdiń damýyna jańa lep ákeletini sózsiz. Halyq tileginiń oryndalar kúni alys emes, óıtkeni Prezıdenttiń ózi bul máselege aıryqsha kóńil bólip, Úkimetke naqty tapsyrmalar júktedi.
Berik BEISENǴALIEV,
Májilis depýtaty