Yntalandyrýǵa bólingen qarajat tolyq ıgerilmegen

Bul yntalandyrýdyń qajetsizdigi me, álde basqa ma? Parlament palatalarynyń 17 maýsymda bolǵan sońǵy birlesken otyrysynda ekinshi másele retinde Úkimettiń 2014 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esebi tyńdaldy. Osyǵan oraı, depýtattar qatysyp otyrǵan mınıstrler men vedomstvolar basshylaryna kóptegen suraqtar qoıdy. Sonyń ishinde Májilis depýtaty Gúlmıra Isimbaevanyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenovaǵa qoıǵan suraǵyn qaz-qalpynda usynyp otyrmyz: «2014 jyldan bastap alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti qarjylandyrýdyń jańa tártibi engizildi. Ol turǵyndardyń jan basyn esepke ala otyryp, normatıv boıynsha júzege asyrylady. Halyqtyń 40-50 paıyzyna deıin osy medısınalyq alǵashqy kómekti alýǵa májbúr. Al stasıonarlyq kómekti ótken jyly shamamen 3 mln.-ǵa jýyq adam alypty. Joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómekti 30-40 myń adam alǵan. Osynyń ózi alǵashqy medısınalyq kómektiń qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetse kerek». Ony qarjylandyrý máselesi de sheshilgendeı edi. О́ıtkeni, osy iske ótken jyly 196 mlrd. teńge bólinipti. Dárigerlerdi yntalandyrý úshin 20 mlrd. teńge qosymsha qarjy bólingen. Alaıda, sonyń 163 mln. teńgesi ıgerilmepti. Árıne, paıyzǵa shaqqanda bul soma sonshalyqty kóp te emes, degenmen, ár tıynnyń da esebi bolýy kerek qoı. Osynyń sebebi nede? Dárigerlerdi yntalandyrý úshin berilgen qarajatty tolyǵymen jumsaýdyń qıyn bolǵany ma, sonda? Depýtat ekinshi suraǵynda dári-dármek baǵasynyń qym­battaı berýine qatysty suraq qoıyp, olardyń baǵasy qashan turaqtanatynyn da surady. Osy suraqtarǵa Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova bylaı dep jaýap berdi: «Alǵashqy medısınalyq kómektiń jan basyna shaqqandaǵy normatıvin qoldanýdyń eń negizgi nátıjeleri dep birinshiden aıtarym, res­pýblıka kóleminde barlyq oblystarda osy kepildendirilgen alǵashqy medısınalyq kómekti qarjylandyrý deńgeıi teńestirildi dep aıtýǵa bolady. Al 2014 jylǵa deıin oblystardyń bıýdjetteri ony qarjylyq múmkinshiligine qarap qarjylandyratyn. Sondyqtan deńgeıi ártúrli bolatyn edi. Yntalandyrý kom­ponentteri engizilgennen keıin medısına qyzmetkerleriniń eńbekaqysy da kóterildi. Ásirese, aýylǵa jas mamandar tartýǵa bul úlken septigin tıgizdi, dep aıtýǵa bolady. Tipti, jeke sektordaǵy medısınalyq mekemelerdiń de osy alǵashqy kómekke baılanysty qarjylandyrylýy 17 paıyzǵa jetti. Bul básekelestikke alyp keledi dep otyrmyz. Al básekelestik sapany arttyrýǵa sep bolar degen úmittemiz. Jalpy, medısınalyq kómek­tiń sapasyn aıtqanda, jergi­lik­ti jerlerdegi mamandar­dyń biliktiligi kemshin ekenin moıyndaımyz, biraq turmys deńgeıi jalpy ósken saıyn medısınalyq kómekke de basqalar sııaqty talaptardyń kóteriletinin esterińizge sala ketýimiz kerek. Soǵan qarap, Úkimet jańa tehnologııalardy engizýdi qoldap otyr. Bul jumys odan ári de únemi jalǵasatyn bolady. Ekinshiden, Elbasynyń «100 naqty qadam» Ulttyq josparynda jeke sektordy medısınalyq kómekke tartý jóninde tapsyrma berilgen. Bul jumys jalǵasyn tabatyn bolady. Kadrlardy qaıta daıarlaý da sapany arttyra ma deımiz. Mınıstrlik oǵan kóp kóńil bólip otyr. Al endi dáriniń baǵasyna qatysty aıtatyn bolsam, ke­pildendirilgen medısınalyq kó­mekke alynatyn dáriler baǵasynyń jyl saıyn shekti kóle­min belgiledik. Shekti kólem ınflıasııa deńgeıinde ǵana bolyp otyr. О́tken jyly teńge baǵamyna túzetý engizilgendikten, 22 paıyzǵa kóterildi. Bólshek saýdadaǵy dári baǵasyn memlekettiń retteý quqy joq. Biraq, soǵan qaramastan, farmasevtıkalyq assosıasııalarmen birge bólshek saýdadaǵy 200-ge jýyq áleýmettik máni bar aýrýlarǵa qoldanylatyn dárilerdiń baǵasyna memorandýmdar jasap, jyldyń sońyna deıin sol baǵany ustap turý máselesin qarastyryp otyrmyz. Bıyl Qazaqstanda birinshi ret ulttyq dárilerdiń formýlıarlaryn jasaımyz, onda barlyq taýar óndirýshilerdiń shekti baǵasy kórsetiletin bolady». Mańyzy bar másele bol­ǵandyqtan, oqyrman nazaryna osy suraq pen jaýapty tolyq usyndyq. Kórip otyrǵanymyz­daı, mınıstr yntalandyrýǵa bólingen qarajattyń nege tolyq ıgerilmegenine jaýap bermeı, attap ketti. Munyń sebebi nede eken degen dúdámal oı da kóp adamnyń kókeıinde qaldy. Jazyp alǵan Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».