L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde rýhy bıik, maǵynasy tereń is-shara ótti. Bul kúni «Birikken Ult jeńedi!» atty V halyqaralyq beınematerıaldar baıqaýynyń jeńimpazdary marapattaldy.
Sahnaǵa sarbazdar Memlekettik Týdy alyp shyqqan kezde zalda únsizdik ornady. Bul únsizdik – qurmettiń, maqtanyshtyń, ári ult taǵdyryna degen jaýapkershiliktiń kórinisi boldy. Dımash Qudaıbergenniń oryndaýyndaǵy Ánuran tyńdarmannyń júregin shymyrlatty. Bundaı bastama «Birikken Ult jeńedi!» V halyqaralyq beınematerıaldar baıqaýynyń bıylǵy fınalyn jańa bıikke kóterdi.
Uly Jeńistiń 80 jyldyǵyna arnalyp, «Uly Jeńisti ulyqtaǵan, rýhy bıik jas urpaq!» taqyrybymen jarııalanǵan shyǵarmashylyq dodaǵa Qazaqstan oqý oryndarynan basqa AQSh, Ulybrıtanııa, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Túrkııa, Reseı jáne Ortalyq Azııa elderinen 100-den astam ýnıversıtetterinen beınematerıaldar kelip túsken. Bilim alýshy jastardyń jumystary tek tarıhı taqyryppen shektelip qoımaı, ulttyń jady, beıbitshilik pen bolashaq urpaqtyń rýhanı damýy jónindegi zamanaýı kózqarastarmen erekshelendi. Halyqaralyq aýqymdaǵy joba tek baıqaý ǵana emes, medıalyq yntymaqtastyqtyń jańa úlgisine aınalǵanyn kórsetti.
Baıqaýdyń negizin qalaýshysy – professor, kásibı telejýrnalıst, «Daryn» memlekettik syılyǵynyń ıegeri Ulbosyn Esenbekova. 2020 jyly pandemııa kezinde professor óziniń osy jobasyn usynǵan sátten bastap, baıqaý jyl saıyn ózektiligin arttyryp, jastar úshin shyǵarmashylyq erkindik pen patrıottyq rýhty toǵystyrǵan mańyzdy platformaǵa aınalǵan.
«Jasandy ıntellekt pen alapat sıfrlyq daýyldar dáýirinde qazaq medıasyn álemge tanytý – basty mıssııamyz boldy. Bul baıqaý – oıy júırik, sózi ótkir, jańa zaman jýrnalısterin tárbıeleý alańy», – dedi Ulbosyn Esenbekova marapattaý saltanatynyń ashylýynda sóılegen sózinde.
Saltanatty sharany EUÝ prorektory Beısenbaı Ardaq Baqytuly quttyqtaý sózben ashty. Baıqaýǵa qatysýshylarǵa Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri, Halyqaralyq Sergeı Esenın atyndaǵy syılyq – «Altyn Kúz» ordeniniń ıegeri, Halyqaralyq Alash syılyǵynyń laýreaty, «Parasat» jáne «Qurmet» ordenderiniń ıegeri, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń hatshysy Qazybek Isa men Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Qazaqstannyń Eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Prezıdenti Syılyǵynyń ıegeri, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń múshesi Janarbek Áshimjanov júrekjardy lebizderin arnady.
Qazybek Isa bul jobany «ulttyq ıdeologııany jańǵyrtatyn mańyzdy bastama» dep baǵalady: «Bul baıqaý – tek shyǵarmashylyq jarys emes, jas urpaqtyń rýhanı kemeldenýiniń, el men jerge degen súıispenshiliginiń aıqyn kórinisi. Baıqaý taqyryby jastardyń júregine jol tabady, al onyń mazmuny — ulttyq ıdeologııany jańǵyrtatyn mańyzdy bastama».
Janarbek Áshimjanov «baıqaý ataýy – poetıkalyq tirkes qana emes, ult bolashaǵyna senim uıalatatyn uran» ekenin atap ótti: «Baıqaýdyń ózi de, ataýy da erekshe. «Birikken Ult jeńedi!» degen ataý – tek poetıkalyq tirkes emes, ult bolashaǵyna senim uıalatatyn shynaıy uran. Al taqyryby – «Uly Jeńisti ulyqtaǵan, rýhy bıik jas urpaq!» – jas býynnyń tarıhı jadymen baılanysyn kúsheıtetin, eldik sana qalyptastyratyn mándi joldaý».
Baıqaýdyń eń joǵarǵy marapaty – Gran-Prı L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti Farıza Baýyrjanqyzyna tabystaldy. Al I oryn ıegeri – Nazarbayev University stýdenti Akbilge Kutym óziniń jeńisin ustazdary men janashyr adamdardyń ortaq jemisi retinde baǵalap, «Baıqaýǵa qatysý – tarıhı salmaǵy zor ári abyroıly mindet» ekenin aıtty.
II jáne III oryn ıegerleri, arnaıy nomınasııalar boıynsha jeńimpazdar saltanatty jıynǵa qatysýshylardyń erekshe yqylasyna bólendi, olardyń vıdeo-jobalary ekrannan kórsetildi. «Keńes Odaǵynyń Batyry – Aqádil Sýhanbaev», «Máńgilik erlik: tarıhtyń amanaty», «Estelik. Erlik. О́sıet» atty jumystar tehnologııalyq oryndalý sapasymen ǵana emes, tereń ıdeıalyq mazmunymen de erekshelendi.
Baıqaýdyń Ádil qazylar alqasynyń sheshimimen «Úzdik ıdeıa», «Úzdik rejıssýra», «Kúltegin», «Sherhan Murtaza», «Saǵat Áshimbaev», «Marat Barmanqulov», «Sultan Orazalın», «Lıazıza Aımasheva» jáne «Aqseleý Seıdimbek» atyndaǵy arnaıy nomınasııalar boıynsha jeńimpazdarǵa dıplomdar men syılyqtar tabystaldy.
Jeńimpazdardy marapattaýǵa elimizdiń medıa jáne mádenıet salasynyń tanymal tulǵalary – «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Bas redaktorynyń orynbasary Qýat Áýesbaı, Turkistan TV telearnasynyń basqarýshy dırektory Janna Aldabergenova, professorlar men jýrnalıster qatysyp, jas býynnyń shyǵarmashylyq qýatyna joǵary baǵa berdi.
Qazaqstannyń 1990-shy jyldardyń basyndaǵy kásibı dıktory Murat Ábzelbaev jıynǵa onlaın formatta qatysyp, baıqaýdyń «ulttyq ıdeıany tehnologııalyq medıa tilimen órnekteýin eldiń aqparat keńistigindegi jańasha stıl» degen joǵary baǵasyn berdi.
Professor Ulbosyn Esenbekovanyń shákirtteri – Habar, Khabar 24, Qazaqstan, Abai TV, Atameken Business pen Prezıdent Teleradıo kesheniniń Jibek Joly jáne aımaqtyq telearnalardyń basshylary men júrgizýshileri – baıqaýǵa qatysýshylardyń beınematerıaldarynyń zamanaýı formatta tarıhty sóıletip, Uly Jeńistiń jańǵyryǵyn, beıbit ómir men ulttyq birlikti kórkemdik quraldarmen jetkizýindegi kásibılikti biraýyzdan atap ótti.
Qazaqstan ulttyq telearnasynyń «APTA» baǵdarlamasynyń redaktor-júrgizýshileri Darhan Raqymjan men Danııar Qaıyrtaı, Tansholpan aqparatty-sazdy jobasynyń tilshileri baıqaýǵa qatysqan otandyq stýdentter men magıstranttardyń, bolashaq kásibı medıa mamandardyń ıdeıalyq, tehnologııalyq jáne azamattyq deńgeıiniń bıiktigine nazar aýdardy.
Ulttyq telearnanyń Jańalyqtar qyzmetiniń shef redaktory Armangúl Toqtamurat pen júrgizýshisi Albına Áshim, Habar telearnasynyń jýrnalıst-júrgizýshisi Saǵynysh Ábikeı «Birikken Ult jeńedi!» baıqaýy ultty biriktiretin, rýhty jańǵyrtatyn, bolashaqty senimmen sýretteıtin erekshe joba ekenin jetkizdi.
Televızııalyq jýrnalıstermen qatar marapattaý jıynyna qatysqan bedeldi basylymdardyń ókilderi – «Egemen Qazaqstan», «Aıqyn», «Túrkistan», «Qazaq úni», «Astana aqshamy» – baıqaýdyń basty taqyryby kúrdeli bolsa da, qatysýshylardyń jumystarynyń joǵary deńgeıde, talǵammen jasalǵanyna qyzyǵýshylyqtaryn bildirdi.
Professor Ulbosyn Esenbekova óziniń qorytyndy sózinde erekshe bir shyndyqty atap ótti: «Birikken Ult bolý – bir kúnniń isi emes. Ol ǵasyrlar boıy jalǵasyp keletin qazaq halqynyń sanaly kúresi men júzdegen urpaqtyń qajyrly eńbegi».
Ras, bul sózderde ult retinde uıysýǵa úndeıtin tereń paıym bar. Ulbosyn Meıirbekqyzy sondaı-aq: «Biz búgin jeńimpazdardy emes, jańashyl kózqarasty, ultqa, elge janashyr azamattyq ustanymdy marapattaımyz. Búgingi jeńimpazdar – Qazaq elin álemge tanytatyn, ulttyq medıanyń jańa betterin jazatyn bilikti kásibı mamandar bolatynyna senemin», – dep jastarǵa úlken senim artyp, olardyń bolashaqtaǵy mıssııasyn aıqyn kórsetip berdi.
Bizderge professor Ulbosyn Esenbekovanyń sózderi – alǵys pen tilek qana emes, erteńgi qazaq jýrnalısteri úshin ulttyq muratqa negizdelgen ıntellektýaldy manıfest túrinde estildi.
Baıqaý sońynda usynylǵan «Men – Qazaqpyn» vıdeobaıany júrekke jeter áserli fınal boldy. Nurjan О́mirbaıdyń sózi men Jarashan Tólebaıdyń áýeni jıynǵa qatysýshylardyń rýhyn kóterip, saltanatty sharany júrek tebirenter notamen túıindedi.