AQSh prezıdenti Donald Tramp 1 tamyzdan bastap elimizdiń AQSh-qa baratyn taýarlarǵa 25% ımporttyq baj engizetinin málimdedi. Tramp Qazaqstanmen saýda qatynasynyń beriktigin jáne mańyzdylyǵyn atap ótip, saýda balansy tapshylyǵyna qaramastan yntymaqtastyq ornatýǵa daıyn ekenin málimdegen. «Biz Qazaqstanmen saýda qatynasymyzdy uzaq jyldar boıy talqyladyq jáne Qazaqstannyń tarıftik jáne tarıftik emes saıasaty men saýda kedergilerinen týyndaǵan uzaq merzimdi jáne óte turaqty saýda tapshylyǵynan bas tartýymyz kerek degen qorytyndyǵa keldik. 2025 jylǵy 1 tamyzdan bastap AQSh-qa jóneltiletin barlyq qazaqstandyq taýarlarǵa salalyq tarıfterden bólek, bar bolǵany 25 paıyzdyq baj salyǵyn alamyz», delingen málimdemede.
Baıqaǵanymyzdaı, Donald Tramp kóktemde Qazaqstanǵa 27% engizetinin jarııa etken edi. Osy joly kórsetkish 2%-ǵa azaıypty. Degenmen sol kezde Saýda mınıstrligi AQSh engizip otyrǵan ımporttyq bajdyń qaterli emes ekenin habarlaǵan. О́ıtkeni elimiz Qurama shtattarǵa negizinen, shıki munaı, ýran, kúmis, ferroqorytpalar (búkil eksporttyń 92%-y) satady. Mundaı taýarlar AQSh prezıdentiniń jarlyǵymen («AQSh-tyń taýar saýdasyndaǵy eleýli jáne turaqty tapshylyǵyna ákeletin saýda tájirıbelerin joıý úshin ózara tarıfter arqyly ımportty retteý týraly») ımporttyq baj salynbaıtyn sanatqa jatqyzylǵan. Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń sózinshe, bizdiń eksporttyń 4,8%-yna ǵana ımporttyq baj salynady. Bul shamamen 100 mln dollardyń taýary.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, byltyr eki el arasyndaǵy saýda aınalymy 4,2 mlrd dollar bolǵan. Onyń 2,2 mlrd dollary – Qazaqstan satyp alǵan amerıkalyq taýarlar quny. 2 mlrd dollar (2024 jyly 30,6%-ǵa artqan) – Qazaqstan eksporty.
Táýelsiz qarjy sarapshysy Andreı Chebotarevtiń aıtýynsha, otandyq eksporttyń basym bóligi qosymsha tarıfterge jatpaıdy, óıtkeni olar AQSh ákimshiliginiń erejelerinde kózdelgen erekshelikter tizimine engizilgen. «Eksporty 2024 jyly 95,2 mln dollardy quraǵan jekelegen taýarlar toptaryna qosymsha baj salyǵy qoldanylady. Olarǵa fosfor, ferrosılısıı, lınza, bıdaı glıýteni jáne ammonıı nıtraty jatady. Osylaısha, engizilgen tarıftik sharalar elimizdiń AQSh-qa eksportynyń jalpy kóleminiń 4,8%-yna ǵana áser etedi» deıdi.
«2024 jyly Qazaqstannyń eksporty 81,6 mlrd dollar boldy. Sonyń 2 mlrd dollary, ıaǵnı 2,5%-y – AQSh-qa tıesili. AQSh bıýdjetine tólemderdiń ósýi jylyna birneshe ondaǵan mıllıon dollarǵa baǵalanýy múmkin. Tarıfterdiń ósýi kóptegen elge qatysty bolyp otyr. Muny halyqaralyq ınvestorlar da jaqsy túsinedi. Sondyqtan tarıf ósýiniń Qazaqstannyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyna áser ete qoıýy ekitalaı. Tıisinshe, bizdiń Úkimet kútý rejimin ustanýy jáne eshqandaı qarsy sharalar qoldanbaýy múmkin. Tarıfterdiń amerıkalyq ishki ınflıasııaǵa, Amerıka ónerkásibine jáne AQSh-tyń basqa eldermen qarym-qatynasyna qalaı áser etetinin kórý kerek», deıdi saıasattanýshy Ǵazız Ábishev.
Ekonomıst Oljas Qudaıbergenovtiń aıtýynsha, salyq salynbaıtyn 90%-dan astam shıkizatty shegeretin bolsaq, tapshylyq shıkizattyq profısıtke aınalyp shyǵa keledi.
«Eger biz tarıf engizer bolsaq, onda AQSh kóbirek zardap shegedi. Qazaqstan, Laos, Mıanma, Týnıs – tıyn-teben sıfrlar ǵana jáne shıkizatty shegerýmen (salyq salynbaıdy) tapshylyq profısıtke aınalady. Eger bul elder tarıfti kóterip jaýap berse, oǵan Tramp tap solaı jaýap qaıtarǵannyń ózinde AQSh zardap shegedi. Biraq bul tórt el jaýap bermeıtin shyǵar, óıtkeni jaýap berýdiń ekonomıkalyq máni joq. Al qalǵan 8 eldiń jaǵdaıy sál kúrdelileý», deıdi sarapshy.
Donald Tramp belgilegen jańa tarıftik mólsherlemeler
El
«О́zara» tarıf
1 tamyzdan bastalatyn tarıf
Bangladesh
37%
35%
Bosnııa jáne Gersegovına
35%
30%
Kambodja
49%
36%
Indonezııa
32%
32%
Japonııa
24%
25%
Qazaqstan
27%
25%
Laos
48%
40%
Malaızııa
24%
25%
Mıanma
44%
40%
Serbııa
37%
35%
OAR
30%
30%
Ońtústik Koreıa
25%
25%
Taıland
36%
36%
Týnıs
28%
25%