Elimizde taý týrızminiń jumysyn júıelep, qarqyndy damyta alsaq, tabystyń kózine aınalary anyq. It tumsyǵy ótpes qalyń ormany men shyryshty ósimdigi kómkergen barqyt belderi men jazıraly jondary, aq qar basqan asqaq shyńdary demalys aımaǵyna suranyp-aq tur. Munda bir ǵana kiltıpan bar. Tabystyń kózi eken dep tabıǵattyń florasy men faýnasyn jónsiz búldirýge jol berilmeýi kerek.
Jalpy týrızm salasyndaǵy eń soqtaly másele – kadr tapshylyǵy. Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda bul túıtkilge arnaıy toqtalyp, tıisti oryndarǵa birqatar tapsyrma júktedi. «Taǵy bir mańyzdy másele, bul – týrızm. Jalpy, bul salada biraz túıtkildi másele bar. Shynyn aıtý kerek, kásibı kadrlar tapshy. Osy saladaǵy básekege qabiletimiz áli de shamaly. Men shilde aıynda týrıstik jerlerdiń barlyǵyn retke keltirý týraly tapsyrma berdim. Bul jumys – meniń jeke baqylaýymda. Jurt jıi baratyn demalys oryndarynan bólek, bolashaǵy zor basqa da baǵyttardyń áleýetin arttyrý mańyzdy. Mindetterdiń ara-jigin ajyratyp alǵan jón. Jergilikti atqarýshy organdar árdaıym týrızm ınfraqurylymyn jan-jaqty damytýǵa basa mán berip, osy jumysqa jaýapty bolady», dep atap ótti Prezıdent.
Bul saladan el qazynasyna quıylar qarjynyń basym bóligi shetelderden keletin saıahatshylardan túsedi. Syrttan keletin týrısterdi kóptep tartyp, otandyq týrızmniń saıasatyn zań turǵysynan qamtamasyz etý qashanda mańyzdy. Bul sharýa ortalyq organdardyń jiti baqylaýynda bolýǵa tıis ekenin aıtqan Prezıdent Almaty qalasy men Almaty oblysyndaǵy taý týrızmi men taý shańǵysy týrızmine arnaıy toqtala kelip: «Qazirgi tańda bul baǵyttaǵy eń ózekti másele – zamanaýı ınfraqurylym salý. Eger osy mindetti oıdaǵydaı oryndasaq, elimizdiń kýrorttary jer júzine tanylyp, Qazaqstannyń betke ustar ulttyq brendi bolmaq», dedi.
Almaty oblysy ákimdiginiń málimetinshe, bıylǵy jyldyń alǵashqy toqsanynda-aq óńirge 162 myń týrıst kelgen. Byltyrǵy statıstıkamen salystyrǵanda bul 62%-ǵa artyq. Oblystaǵy týrızm órisiniń qarqyn alýyn sarapshylar Almaty taý klasteriniń damýymen baılanystyrady. О́ńir jyldyń barlyq mezgilinde qonaqtarǵa qyzmet kórsetetin ınfraqurylymy jańarǵan týrıstik habqa aınalyp keledi. Búginde oblys aýmaǵynda 270 týrıstik ornalastyrý nysany jumys isteıdi. Olar 161,5 myń tósektik orynmen qamtylǵan. Sonyń ishinde tek taýly aımaqtyń ózinde 140 týrıstik baza bar. О́tken jylmen salystyrǵanda bıyl týrıstik baza keshenderiniń sany 8,6%-ǵa artqan. Taý klasterin damytý aıasynda iri halyqaralyq jobalar iske qosylyp, oblystyń ekonomıkalyq áleýeti de nyǵaıyp keledi. Máselen, vetnamdyq «CrystalBay» kompanııasy men «Kıpros» JShS-nyń mámile jasasyp, memorandýmǵa qol qoıýynyń nátıjesinde «Aqbulaq» taý shańǵy kýrortyn jańǵyrtý qolǵa alynady. Osy joba aıasynda golf-klýb salynyp, qonaqúı kesheni keńeıtiledi. Investısııa kólemi – 233 mlrd teńge. Jobany júzege asyrý barysynda 700 jańa jumys orny ashylady. Budan bólek «Oi-Qaragai» kýrortynyń da aýqymyn ulǵaıtý kún tártibinde tur. Sebebi jyldan-jylǵa Ile Alataýynyń sileminde serýendep, seıil qurýshy saıahattaýshylardyń shoǵyry qalyńdap keledi. Keleshekte bul demalys aımaǵy 105 gektardan 1 000 gektarǵa deıin keńeımek. 2028 jylǵa qaraı munda 500 jańa jumys orny ashylyp, jeke ınvestısııa kólemi 83,2 mlrd teńgege jetedi. Bul rette óńir ákimdigi týrızm nysandaryna qajetti ınfraqurylymdy – gaz, elektr qýaty, sý, jol jelilerin qatar damytýdy kózdep otyr.
Oblystyq týrızm basqarmasynyń málimetinshe, Almaty taý klasterindegi týrıster sany jylyna 300 myńnan 850 myń adamǵa jetýi múmkin. Bul kórsetkish óńirdiń týrıstik áleýetin tolyq ashýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa, jergilikti kásipkerlikti jandandyrýǵa jol ashady. Týrızmdi damytýdyń keshendi jospary aıasynda Qaskeleń, Túrgen shatqaldaryn damytý tujyrymdamasy ázirlenedi. Byltyr qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda elimizge kelgen 3,4 mln týrıstiń 2 mıllıony taý klasterin tańdaǵan. Demek budan keıin de taýly aımaqta tynyǵýdy qalaıtyndardyń qatary arta túsedi.
Taıaqtyń árdaıym eki ushy bar. Syrttan keletin týrıster tabysty arttyrady dep qushaqty aıqara ashqanda talap pen tártiptiń saqtalýyna basa mán berý qajet. Májilis depýtaty Ekaterına Smolıakova ilgeride Premer-mınıstr Oljas Bektenovke depýtattyq saýal joldap, týrızm salasyndaǵy birqatar túıtkildi máseleni kóterdi.
«Týrızm salasyn qoldaýǵa baǵyttalǵan aýqymdy memlekettik qarjy men túrli baǵdarlama nátıjesinde elimiz «Saıahat jáne týrızmdi damytý» ındeksi boıynsha álemdegi 119 eldiń ishinde 52-orynǵa kóterildi. Alaıda qushaq jaıa qarsy alǵan qonaqtyń 106 000-nan astamy zań talaptaryn buzyp úlgergen. Saladaǵy olqylyqtardy paıdalanyp, elimizge keletin týrısterdi basqa memleketterge baǵyttaýshylar da bar. О́z kólikterimen zańsyz týrıstik qyzmet kórsetip júrgen Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Reseı, Úndistan, Pákistan, Qytaı memleketteriniń týroperatorlary men gıdteri bedelimizge nuqsan keltirip, qazynamyzǵa quıylar tabysqa ortaqtasyp jatyr», degen depýtat bizdiń týroperatorlarǵa óziniń jolaýshy tasymaldaýshy kóligimen odaqtas elderge kirýge tyıym salynǵanyn alǵa tartty. Osynyń saldarynan elimizdiń bıýdjeti shamamen 1 mlrd teńgeden astam qarajattan qaǵylyp otyr. Depýtat bassyzdyq ornap, zańsyzdyqqa jol berilmeýi úshin týrıstik aımaqtardy damytýda naqty jobasy bar, strategııalyq jospary nyq ınvestorlarǵa ǵana senim artylsa deıdi. Sonymen qatar ekskýrsııalyq, transferlik, qonaqúı gıdteriniń jumysyn da júıeleý de aqsap turǵanyn alǵa tartty.
«Qaýipsizdikti kúsheıtip, bet-beıneni skanerleý (Face ID) men saýsaq izderin alý tártibin óz azamattarymyzǵa ǵana emes, elge qydyryp kelgen sheteldikterge de qoldaný qajet. Kúre joldardyń boıynda ornalasqan shaǵyn dámhana, ashanalardyń sanıtarlyq talapty saqtaýyn qadaǵalaý da mańyzdy. Sondaı-aq sheteldikter qydyryp kelgende tek 10 myń AQSh dollarynan aspaıtyn qarajatty ótkize alady degen lımıtti alyp tastaý kerek», deıdi E.Smolıakova.
Memleket basshysy Joldaýynda týrızmdi nyǵaıtý úshin ınfraqurylymdy damytý qajet ekenin aıtty. Rasynda Almaty oblysynyń kógildir taýlar kómkergen kórikti jerlerinde taý týrızmin óristetýge eń aldymen jol qajet. Kúre joldardyń úı ornyndaı oıdym-oıdym shuryq-tesigi bútindelip, jasalsa, týrıstik oryndarǵa kelýshiler qatary artary anyq.
«Ethno resort Shalkode» demalys kesheniniń menedjeri Ernur Saǵatbekuly týrızm salasyn damytýda aldymen ınfraqurylymǵa basa kóńil bólý qajettigin alǵa tartady. Máselen, ózderiniń demalys orny Almaty qalasynan 350 shaqyrym shalǵaıda ornalasqan. «Qaladan kólikpen shyqqan saıahatshy týrıster dittegen mekenge jetkenshe er soqty bolyp ábden dińkeleıdi. «Jol azabyn júrgen biler» degen, bizdiń demalys ornymyzǵa jetkenshe ábden silelep sharshaǵan týrıster eń aldymen ınfraqurylymǵa shaǵym aıtady. Aýyzsý, elektr energııasy tartylyp, qolaıly jaǵdaı jasalsa, týrızmdi túletip, taýly óńirge de órkenıettiń ıgiligin ornatýǵa bolady. Odan keıingi túıtkildi másele – jumysshy jetispeıdi. Jasyryp qaıtemiz, aýylda bos júrgen jastar da, zeınet jasyna jaqyndaǵan orta býyn ókilderi de bar. Biraq aılyq eńbekaqy tóleıtin jumysty usynsań, qabyl almaıdy. Sodan keıin amalsyz, ózge aýdan, tipti kórshiles oblys turǵyndaryn qyzmetke tartýǵa májbúrmiz», dedi kásipker.
E.Saǵatbekuly demalys aımaǵyna múmkindiginshe sheteldik týrısterdi kóbirek tartýǵa kúsh salatynyn aıtady. Saıyn dalamyzdyń sulý tabıǵatyn álemge tanyta bilsek deıdi. Kóne zattardy, qundy jádigerlerdi jınastyryp, arnaıy mýzeı bólmesin de ashypty. Atqa minip, Shálkóde jaılaýynyń qolat-qolatyn aralap, tabıǵattyń keremetine kenelgen qonaqtarǵa keshkilik dala kınoteatrynan tarıhı fılmderdi de tamashalatady. Mundaǵy maqsat – kóshpeli ómir saltyna beıim qazaq halqynyń baıyrǵy tirshiligin óz elimizdiń azamattaryna ǵana emes, sheteldikterge de kórsetý.
Taý týrızmin damytý óńirdiń týrıstik tartymdylyǵyn arttyrýmen qatar, jergilikti halyqqa jańa múmkindikter ashyp, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna serpin beredi, ekotýrızmdi damytýǵa jańa múmkindikter ashady, belsendi, otbasylyq demalystyń mekenine aınalady.